Kết bài Nói với con hay nhất – 13 mẫu ngắn gọn, nâng cao, theo đề

Nói với con của Y Phương là lời người cha thủ thỉ với đứa con nhỏ, nhưng cũng là lời một dân tộc nhắn gửi thế hệ sau. Bằng giọng thơ mộc mạc mà chắc nịch, bài thơ dạy con biết yêu gia đình, quý trọng xứ sở của mình và sống mạnh mẽ, không bao giờ nhỏ bé.

Bài thơ Nói với con đi từ tình cảm gần gũi nhất đến những điều lớn lao. Người cha nhắc con nhớ rằng con được nuôi lớn bằng tình thương của cha mẹ, bằng những ngày làm lụng vui vẻ của bà con và bằng thiên nhiên nghĩa tình của quê hương. Rồi cha kể về người đồng mình: nghèo khó mà giàu ý chí, mộc mạc mà có cốt cách cao đẹp, với mong mỏi con không phụ lòng nơi đã sinh ra mình. Thể thơ tự do, giọng điệu tha thiết, những hình ảnh vừa cụ thể vừa mang ý nghĩa khái quát theo lối tư duy của người miền núi đã làm nên nét riêng không lẫn của bài thơ.

Y Phương viết Nói với con năm 1980, khi đất nước vừa qua chiến tranh, đời sống còn bộn bề khó khăn và nhà thơ vừa có con nhỏ. Từ niềm vui riêng ấy, nhà thơ người Tày đã viết nên một bài thơ mang tầm vóc chung: lời nhắn về sức mạnh tinh thần và lòng tự tôn của cả một cộng đồng. Đến nay, Nói với con vẫn được dạy trong nhà trường qua nhiều thế hệ và trở thành tác phẩm tiêu biểu nhất của Y Phương, góp vào thơ ca Việt Nam một giọng thơ miền núi hồn hậu, giàu bản sắc.

Đọc Nói với con, em chợt nhớ những lần bố dắt tay em tập xe, những bữa cơm mẹ chờ em đi học về. Có lẽ người cha nào cũng giống người cha trong thơ Y Phương: không nói nhiều lời yêu thương, nhưng luôn âm thầm mong con lớn lên vững vàng. Bài thơ giúp em hiểu rằng tình yêu của cha mẹ không chỉ là chăm sóc, mà còn là trao cho con hành trang để bước ra đời. Em tự nhủ sẽ sống sao cho cha mẹ yên lòng, và không bao giờ quên nơi mình đã lớn lên.

Ngày nay, nhiều bạn trẻ rời quê lên thành phố học tập, làm việc, có người còn đi đến những đất nước xa xôi. Lời dặn của người cha trong Nói với con vì thế vẫn còn nguyên ý nghĩa. Đi xa đến đâu, chúng ta cũng cần mang theo lòng tự trọng, ý chí vượt khó và tình yêu với nơi chôn nhau cắt rốn. Bài thơ của Y Phương nhắc người trẻ rằng hội nhập không có nghĩa là quên mình, mà là đem bản sắc của quê hương góp vào thế giới rộng lớn.

Văn học Việt Nam có nhiều trang viết cảm động về tình cha con, như Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng với người cha dồn hết thương nhớ vào món quà cho con gái. Nếu Chiếc lược ngà làm ta rưng rưng vì nỗi đau chiến tranh, thì Nói với con của Y Phương lại ấm áp, vững chãi như một lời dặn dò bên bếp lửa. Người cha trong bài thơ không chỉ yêu con, mà còn muốn con trở thành người có cốt cách. Hai tác phẩm, hai cách thể hiện, nhưng cùng cho thấy tình phụ tử là một trong những tình cảm thiêng liêng nhất của con người.

Nói với con mở ra bằng hình ảnh đứa trẻ chập chững “Chân phải bước tới cha / Chân trái bước tới mẹ”, và khép lại bằng hai tiếng dặn dò trìu mến khi con sắp lên đường. Từ những bước đi đầu đời trong vòng tay cha mẹ đến những bước chân vào đời, bài thơ như một hành trình lớn lên của con người. Ở đầu bài, cha mẹ đỡ từng bước con đi; đến cuối bài, cha trao cho con lòng kiêu hãnh cùng ý chí để con tự bước vững trên đôi chân mình. Đó là cách yêu thương sâu sắc mà Y Phương muốn gửi gắm.

Điều làm Nói với con khác với nhiều bài thơ về tình cha con là cách nói rất riêng của người Tày. Y Phương không dùng những khái niệm trừu tượng như bản lĩnh, ý chí, mà nói bằng hình ảnh cụ thể: đá, thung, sông suối, thác ghềnh, cả việc tự tay đục đá dựng quê. Câu thơ “Cao đo nỗi buồn / Xa nuôi chí lớn” ngắn gọn như một câu tục ngữ, đúc kết cả một lối sống. Chính lối tư duy mộc mạc mà sâu sắc ấy đã làm cho lời cha dặn con trở nên chân thật, dễ nhớ và giàu sức thuyết phục.

Đoạn thơ thứ nhất bài Nói với con là lời cha nói với con về nơi đã nuôi con khôn lớn. Con lớn lên trong tiếng nói, tiếng cười của cha mẹ, giữa nhịp làm ăn rộn rã của người đồng mình, với những nan hoa trên chiếc lờ, những câu hát ken trên vách nhà. Thiên nhiên quê hương cũng hào phóng che chở, nuôi dưỡng con, và kỉ niệm ngày cưới của cha mẹ là khởi đầu hạnh phúc của cả gia đình. Qua đoạn thơ, Y Phương muốn con hiểu rằng mình được sinh ra từ tình yêu của gia đình và của cả một miền quê nghĩa tình.

Đoạn thơ thứ hai bài Nói với con là bài học làm người mà người cha muốn trao lại. Cha ca ngợi người đồng mình sống gắn bó thủy chung với quê hương dù quê còn nghèo, còn gập ghềnh, và có ý chí tự lực, tự cường để dựng xây xứ sở. Lời khẳng định “Người đồng mình thô sơ da thịt / Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con” vang lên đầy kiêu hãnh về tầm vóc tinh thần của những con người bình dị. Đoạn thơ khép lại bằng lời dặn con phải sống mạnh mẽ, xứng đáng với truyền thống ấy khi bước vào đời.

Người đồng mình trong thơ Y Phương hiện lên với vẻ đẹp vừa giản dị vừa lớn lao. Họ cần cù, tài hoa trong lao động, giàu tình nghĩa, biết nén buồn mà nuôi lấy chí lớn. Họ sống trên đá mà không chê đá, sống trong thung nghèo mà không bỏ quê đi, lặng lẽ tự mình gây dựng phong tục, nếp sống cho quê hương. Qua hình ảnh ấy, Nói với con ngợi ca sức sống bền bỉ của các dân tộc miền núi và khẳng định giá trị con người không nằm ở vẻ ngoài mà ở phẩm chất bên trong.

Tình cha con trong Nói với con không ồn ào mà thấm sâu. Người cha vui mừng trước những bước chập chững đầu tiên của con, rồi ân cần kể cho con nghe về quê hương, về những con người đã làm nên truyền thống. Lời cha có lúc ngọt ngào như lời ru, có lúc chắc nịch như một lời dặn không thể quên. Yêu con, cha không giữ con mãi trong vòng tay, mà muốn con đủ vững vàng để tự đi trên đường đời. Đó là tình yêu bao dung, sâu sắc mà mỗi người con đều cần trân trọng.

Mỗi người khi bước vào đời đều mang theo một hành trang. Có người mang theo của cải, có người mang theo kiến thức, còn đứa con trong thơ Y Phương được cha trao cho một thứ quý hơn: lòng kiêu hãnh về nơi mình sinh ra và khí phách của người đồng mình. Nói với con ra đời trong những năm đất nước còn nhiều khó khăn, nhưng lời dặn trong bài thơ chưa bao giờ cũ. Dù sống ở đâu, làm gì, con người vẫn cần biết mình từ đâu đến, biết như người đồng mình “Sống trên đá không chê đá gập ghềnh”, thủy chung với quê hương, và biết đứng thẳng trước mọi thử thách. Đó cũng là bài học mà bài thơ nhỏ của Y Phương gửi đến mỗi chúng ta.