Hủ là cách gọi tắt trên mạng của hủ nữ và hủ nam: những người hâm mộ truyện, phim thuộc dòng BL (Boys’ Love) hay đam mỹ, tức tác phẩm kể chuyện tình cảm giữa hai nhân vật nam. Chữ này mượn từ tiếng Nhật và có gốc Hán là 腐, nghĩa đen là mục, hỏng. Ngoài mạng, “hủ” vẫn giữ nghĩa Hán Việt cũ trong cổ hủ, hủ bại, đậu hủ.
| Nghĩa trên mạng | Người mê truyện, phim BL/đam mỹ; gọi tắt của hủ nữ, hủ nam |
| Gốc từ | Tiếng Nhật fujoshi 腐女子 (hủ nữ tử) và fudanshi 腐男子 (hủ nam tử) |
| Nghĩa Hán Việt gốc | 腐: mục, nát, thối; cũng chỉ sự cũ kỹ, không thông (cổ hủ, hủ nho) |
| Sắc thái | Ban đầu là lời tự giễu; người hâm mộ dùng vui để tự gọi mình |
Chữ hủ trên mạng nghĩa là gì?
Trong các nhóm đọc truyện, xem phim, “hủ” gần như luôn là viết tắt của hủ nữ (người hâm mộ là nữ) hoặc hủ nam (người hâm mộ là nam). Một bạn tự giới thiệu “mình là hủ” nghĩa là bạn ấy thích đọc, xem các tác phẩm BL, đam mỹ, hay ghép đôi hai nhân vật nam trong truyện, phim, nhóm nhạc. Hoạt động ghép đôi ấy được gọi vui là đẩy thuyền.
Đây là chuyện sở thích đọc và xem, giống như có người mê truyện trinh thám, có người mê ngôn tình. Gọi ai đó là hủ không nói gì về giới tính hay xu hướng tình cảm của chính người đó.
Từ 婦女子 thành 腐女子: một cú chơi chữ của người Nhật
Trong tiếng Nhật, fujoshi viết bằng chữ 婦女子 là một từ bình thường, nghĩa là phụ nữ. Người hâm mộ truyện BL ở Nhật đã giữ nguyên cách đọc nhưng thay chữ đầu bằng chữ đồng âm 腐, nghĩa là mục, hỏng. Kết quả là 腐女子, đọc vẫn là fujoshi, còn nghĩa đen thành “cô gái hỏng”, “cô gái hết thuốc chữa”. Cái tên mang giọng tự trào: họ tự nhận mình “lỡ sa chân” vào một sở thích khác người.
Từ đó có thêm fudanshi 腐男子 cho nam giới. Khi các từ này sang Việt Nam qua cộng đồng đọc truyện tranh, người Việt đọc theo âm Hán Việt: 腐女 là hủ nữ, 腐男 là hủ nam, rồi rút gọn còn một chữ “hủ”.
Chữ 腐 trong tiếng Việt vốn đã quen. Từ điển Hán Nôm giảng nó là mục, nát, thối, và nghĩa bóng là không thông đạt, như hủ nho là anh học trò cố chấp, lạc hậu. Họ từ cùng gốc có cổ hủ, hủ bại, hủ lậu, hủ hóa, cả những tập tục cũ đã lỗi thời. Ngay món đậu hủ của người miền Nam cũng viết bằng chữ này (豆腐), dù nghĩa “mục, hỏng” không còn ai nghĩ tới khi gọi món.
Dùng chữ hủ trong câu thế nào?
Vài câu tự đặt, mỗi câu một hoàn cảnh:
- Bình luận dưới một bộ phim: “Phim này cảnh quay đẹp, nhạc hay, hội hủ chắc mê lắm.”
- Giới thiệu bản thân trong nhóm truyện: “Mình là hủ nữ lâu năm, đọc đam mỹ từ hồi cấp hai.”
- Nhắn tin với bạn thân: “Bà hủ quá rồi, nhóm nhạc nào cũng đẩy thuyền được.”
- Kể chuyện hội fan: “Hội chợ truyện tranh năm nay có cả một góc cho các bạn hủ nam.”
- Trong bài viết nghiêm túc hơn: “Cộng đồng người đọc truyện BL ở Việt Nam phần lớn là nữ, thường tự gọi mình là hủ.”
Về cách gọi, hãy để người hâm mộ tự xưng. Dùng chữ này để trêu chọc, gán cho một người không thích nó thì dễ thành khiếm nhã. Nếu muốn tìm hiểu thể loại họ đọc, có bài giải nghĩa riêng về thể loại BL ra đời ở Nhật, trong đó có cả lưu ý về nhãn độ tuổi khi chọn tác phẩm.
Hội hủ nữ cũng hay bàn về chiêu câu khách queerbaiting, khi phim hay ca sĩ cố tình tung tín hiệu đồng giới để câu khách mà không bao giờ đi đến cùng.
Hủ hay hũ, đừng để dấu thanh đổi nghĩa
| Chữ | Nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| Hủ (dấu hỏi) | Mục, cũ, lạc hậu (gốc Hán 腐); người mê BL (nghĩa mạng) | Cổ hủ, hủ tục, hủ nữ, đậu hủ |
| Hũ (dấu ngã) | Đồ đựng bằng sành, gốm, thủy tinh, miệng nhỏ | Hũ gạo, hũ mắm, hũ đường |
| Otaku, wibu | Người mê anime, manga, văn hóa Nhật nói chung | Một hủ có thể đồng thời là otaku, nhưng không bắt buộc |
Do thanh hỏi, ngã khó phân biệt khi nói ở nhiều vùng, “cổ hủ” hay bị gõ nhầm thành “cổ hũ”. Cách viết đúng có ở bài phân biệt cổ hủ với cổ hũ.
Hủ nữ, hủ nam và chuyện gọi tên cho khéo
Hủ nữ là gì?
Là bạn nữ yêu thích truyện, phim BL hoặc đam mỹ. Từ này dịch theo âm Hán Việt của chữ fujoshi trong tiếng Nhật, vốn là lối tự giễu của chính người hâm mộ.
Hủ nam là gì?
Là bạn nam có cùng sở thích, dịch từ chữ fudanshi 腐男子. Cách gọi này ít gặp hơn hủ nữ vì phần đông người đọc BL là nữ.
Hủ nữ có phải là người đồng tính không?
Không nhất thiết. Hủ là chuyện gu đọc, gu xem. Xu hướng tình cảm của mỗi người là chuyện riêng, không suy ra được từ thể loại truyện họ thích.
Gọi ai đó là hủ có bất lịch sự không?
Giữa những người cùng sở thích, đây là cách gọi vui, thân mật. Còn gán chữ này cho người không tự nhận, nhất là để chế giễu, thì nên tránh.