Giới trẻ là cách gọi chung những người đang ở tuổi thanh thiếu niên và thanh niên, khi người ta nhìn họ như một nhóm trong xã hội có chung lứa tuổi, mối quan tâm và lối sống. Đây là từ của đời sống và báo chí, không phải thuật ngữ pháp lý, nên giới trẻ là bao nhiêu tuổi không có một con số cố định; mốc hay được viện dẫn nhất là độ tuổi thanh niên từ 16 đến 30.
| Nghĩa ngắn | Lớp người trẻ tuổi, xét như một nhóm xã hội |
| Cấu tạo | Giới (界: ngành, nhóm người cùng đặc điểm) + trẻ |
| Loại từ | Danh từ tập hợp: “giới trẻ thành phố”, “một bộ phận giới trẻ” |
| Gần nghĩa | Người trẻ, thế hệ trẻ, tuổi trẻ, thanh niên |
| Tiếng Anh | young people, the youth, the younger generation |
Chữ “giới” trong giới trẻ nghĩa là gì?
Muốn hiểu giới trẻ, nên bắt đầu từ chữ đứng trước. Giới (界) vốn là cái mốc, cái ranh, như trong biên giới, địa giới. Từ nghĩa “vùng có ranh rõ ràng”, chữ này mở sang nghĩa “phạm vi, ngành, nhóm người cùng một đặc điểm”. Người Việt dùng nó rất nhiều: giới văn nghệ, giới kinh doanh, giới chuyên môn, giới học thuật.
Đặt chữ ấy trước chữ “trẻ”, ta có một nhóm người được khoanh lại theo tuổi tác. Từ điển mở Wiktionary giảng giới trẻ là người trong độ tuổi thanh niên và thanh thiếu niên, ghi đồng nghĩa là thế hệ trẻ, tuổi trẻ, trái nghĩa là thế hệ đi trước.
Còn ranh giới về tuổi thì tùy nơi vạch. Luật Thanh niên năm 2020 của Việt Nam quy định thanh niên là công dân từ đủ 16 đến 30 tuổi. Liên Hợp Quốc, khi làm thống kê, lại tính nhóm thanh niên từ 15 đến 24 tuổi và nói rõ không có định nghĩa quốc tế nào được mọi nước thống nhất. Trong lời ăn tiếng nói, giới trẻ thường bao gồm học sinh cấp ba, sinh viên và người mới đi làm; trẻ nhỏ thì hiếm khi được gọi như thế.
Đặt giới trẻ cạnh thanh niên, thế hệ trẻ và Gen Z
| Từ | Nhìn người trẻ theo góc nào | Hay gặp ở đâu |
|---|---|---|
| Giới trẻ | Một nhóm trong xã hội, có thị hiếu, lối sống chung | Báo mạng, quảng cáo, mạng xã hội |
| Thanh niên | Một lứa tuổi có định nghĩa pháp lý (16–30) | Văn bản nhà nước, Đoàn, đời thường |
| Thế hệ trẻ | Lớp người nối tiếp, đặt cạnh lớp đi trước | Diễn văn, đề văn nghị luận |
| Gen Z | Nhóm sinh trong một khoảng năm cụ thể | Nghiên cứu thị trường, tiếng lóng |
Nghĩa của bốn từ gối lên nhau, nhưng sắc thái thì khác. “Thanh niên” có chút trang trọng, gắn với trách nhiệm công dân. “Thế hệ trẻ” gợi chuyện kế thừa; bài giải nghĩa thế hệ trẻ và chữ 世系 trong đó nói kỹ về lớp nghĩa này. “Giới trẻ” thì đời hơn, gần với chuyện ăn mặc, giải trí, cách nói năng. Riêng Gen Z gắn với năm sinh, nên hai mươi năm nữa họ sẽ không còn là giới trẻ, trong khi cái tên Gen Z gắn với năm sinh vẫn đi theo họ.
Khi báo chí viết “giới trẻ”, họ đang nói về chuyện gì?
Gõ cụm “giới trẻ” vào ô tìm kiếm của bất kỳ trang tin nào, bạn sẽ thấy những đề tài lặp lại:
- Trào lưu: một điểm check-in mới, một kiểu trang phục, một món đồ uống bỗng thành cơn sốt.
- Ngôn ngữ: những từ lóng, câu nói trend lan nhanh trên mạng; nhiều câu được gom ở bài những câu nói trend mà người trẻ hay dùng.
- Học tập và việc làm: chọn ngành, du học, khởi nghiệp, làm thêm.
- Hoạt động cộng đồng: mùa hè tình nguyện, hiến máu, quyên góp khi có thiên tai.
- Lo âu chung của tuổi trẻ: áp lực điểm số, chuyện nhà cửa, cảm giác tụt lại so với bạn bè.
Danh sách ấy cho thấy một điều: “giới trẻ” ít khi được dùng để chỉ một con người cụ thể. Nó là ống kính nhìn cả một đám đông, nên dễ thấy cái chung mà khó thấy cái riêng.
Vì sao người trẻ hay bị gom thành một “giới”?
Có mấy lý do khá dễ hiểu. Người cùng lứa tuổi trải qua cùng một chặng đời: đi học, chọn nghề, rời nhà, bắt đầu tự lập. Họ lớn lên cùng một loại công nghệ, xem cùng những bộ phim, nghe cùng những bản nhạc. Người làm báo và người làm tiếp thị lại cần một cái tên ngắn để gọi nhóm khán giả, khách hàng đó. Thế là “giới trẻ” ra đời như một nhãn tiện dụng.
Cái nhãn có mặt tốt: nhờ nó, tiếng nói của người trẻ được đem ra bàn, được tính đến khi làm chính sách hay thiết kế sản phẩm. Nhưng nó cũng có mặt trái. Câu cửa miệng “giới trẻ bây giờ…” dễ biến thành lời vơ đũa cả nắm, đem lỗi của vài người gán cho cả lứa. Khoảng cách giữa các thế hệ đôi khi bắt đầu chính từ những câu khái quát như thế.
Ai cần viết bài nghị luận về người trẻ có thể xem đề nghị luận lớp 12 về những vấn đề của người trẻ. Và nếu phải chọn một câu để nhớ cách dùng từ cho đúng mực, hãy viết “một bộ phận giới trẻ mê…” thay vì “giới trẻ mê…”, vì hiếm có điều gì đúng với tất cả người trẻ.
Giới trẻ trong luật, trong từ điển và trên mạng xã hội
Giới trẻ là bao nhiêu tuổi?
Không có mốc cố định, vì đây không phải từ pháp lý. Khi cần con số, người ta thường dựa vào Luật Thanh niên 2020 (từ đủ 16 đến 30 tuổi) hoặc cách thống kê của Liên Hợp Quốc (15 đến 24 tuổi).
Giới trẻ nghĩa là gì trong tiếng Anh?
Có thể dịch là young people, the youth hoặc the younger generation. “Giới trẻ Việt Nam” là Vietnamese young people hay Vietnamese youth.
Giới trẻ có phải là Gen Z không?
Không hẳn. Gen Z là nhóm sinh trong một khoảng năm nhất định, còn giới trẻ là lứa đang trẻ ở thời điểm nói. Hiện Gen Z chiếm phần lớn giới trẻ, nhưng về sau sẽ đến lượt thế hệ khác.
Người trẻ và giới trẻ có giống nhau không?
Gần như cùng nghĩa. “Người trẻ” có thể chỉ một cá nhân (“anh ấy là một người trẻ”), còn “giới trẻ” luôn chỉ cả nhóm, không dùng cho một người.