Fancam là video do người hâm mộ tự quay thần tượng của mình, thường bằng điện thoại hoặc máy ảnh, ngay từ hàng ghế khán giả của một buổi diễn, buổi ghi hình hay sự kiện. Trong giới K-pop, fancam nghĩa là gì còn hẹp hơn: đoạn quay bám sát một thành viên duy nhất từ đầu đến cuối bài. Ngoài ra, nhiều bạn gọi cả video cắt ghép có nhạc nền về một người nổi tiếng là fancam.
| Nghĩa ngắn | Video người hâm mộ tự quay (hoặc tự dựng) về thần tượng |
| Gốc từ | Tiếng Anh: fan (người hâm mộ) + cam (camera); tiếng Hàn gọi là jikcam (직캠) |
| Loại từ | Danh từ; “quay fancam”, “đăng fancam”, “fancam focus” |
| Sắc thái | Trung tính, quen dùng trong cộng đồng fan K-pop, V-pop |
Fancam ghép từ hai chữ nào?
Chữ này được ghép rất thẳng: fan là người hâm mộ, cam là cách nói tắt của camera. Từ điển Wiktionary ghi nghĩa gốc của fancam là đoạn phim nghiệp dư quay người nổi tiếng, do fan tự ghi chứ không phải hình chính thức. Người Hàn có chữ riêng là jikcam, tạm hiểu là “cam quay trực tiếp”, và giới fan quốc tế dịch sang tiếng Anh thành fancam.
Về sau nghĩa của từ dãn ra theo hai hướng. Hướng thứ nhất là thu hẹp: trong K-pop, fancam thường được hiểu là video “focus”, ống kính khóa vào đúng một người trong nhóm, những người còn lại chỉ lướt qua mép khung hình. Hướng thứ hai là mở rộng: trên TikTok và X (Twitter cũ), một đoạn cắt ghép các cảnh phim, cảnh sân khấu của diễn viên hay nhân vật hoạt hình, lồng nhạc cho hợp nhịp, cũng được gọi là fancam dù người dựng chẳng hề cầm máy quay. Tiếng Anh gọi kiểu sau là fan edit.
Ở Việt Nam, người hâm mộ dùng chữ này cho cả nghệ sĩ trong nước, nên mới có những cách gọi như “fancam Vpop”, “fancam concert”.
Từ hàng ghế khán giả đến kênh của đài truyền hình
Fancam nở rộ cùng làn sóng K-pop của thập niên 2010, khi điện thoại quay video đẹp hơn và YouTube trở thành nơi fan gom mọi góc nhìn về thần tượng. Một sân khấu ngoài trời có thể sinh ra hàng chục bản quay khác nhau, mỗi bản từ một chỗ đứng. Đã có những video do khán giả quay lan truyền mạnh đến mức kéo cả nhóm nhạc trở lại bảng xếp hạng, và chuyện ấy được báo chí giải trí Hàn lẫn Việt nhắc lại nhiều lần.
Thấy người xem thích kiểu quay bám một người, các chương trình âm nhạc Hàn bắt đầu tự sản xuất bản “focus cam” chất lượng cao, đăng ngay sau màn diễn đầy đủ. Vì thế, bây giờ trên YouTube có thể gặp hai loại cùng mang nhãn fancam: bản fan tự quay (hình rung, tiếng hò reo sát micro) và bản của đài (hình nét, góc máy ổn định).
Khoảng năm 2020, fan K-pop trên Twitter còn có thói quen “thả fancam” vào phần trả lời của những bài đăng chẳng liên quan, để kéo lượt xem hoặc để dập một cuộc tranh cãi. Thói quen này khiến chữ fancam được cả người ngoài giới fan biết đến.
Fancam, focus cam, fan edit: phân biệt nhanh
| Loại video | Ai làm | Đặc điểm |
|---|---|---|
| Fancam (nghĩa gốc) | Khán giả tự quay tại chỗ | Một góc máy, có tiếng khán giả, hình đôi khi rung |
| Fancam focus / focus cam | Fan hoặc đài truyền hình | Ống kính khóa vào một thành viên suốt bài |
| Fan edit (cũng bị gọi là fancam) | Fan dựng lại từ video có sẵn | Ghép nhiều cảnh, lồng nhạc, thêm hiệu ứng |
| Video chính thức (MV, stage) | Công ty quản lý, đài | Quay nhiều máy, dựng chuyên nghiệp, thấy cả nhóm |
Người ôm máy quay lâu năm cho một thần tượng thường được fan gọi là chủ trang ảnh riêng của fan K-pop; fancam của họ hay được chia sẻ lại trong cả cộng đồng.
Đặt chữ fancam vào câu
Mỗi ví dụ dưới đây là một tình huống khác nhau:
- Bình luận dưới video: “Bản fancam này quay gần quá, thấy rõ cả mồ hôi trên trán anh ấy.”
- Nhắn tin rủ bạn: “Mai đi concert nhớ sạc đầy pin, tao muốn quay fancam bài thứ ba.”
- Caption đăng TikTok: “Fancam focus chị đội trưởng, đứng hàng ghế số 5 nên hơi xa, mọi người thông cảm.”
- Trao đổi trong nhóm fan: “Đài vừa up fancam chính thức rồi, nét hơn bản mình quay nhiều.”
- Câu hỏi của người mới: “Fancam với MV khác gì nhau vậy mọi người?”
Muốn biết vì sao fan chỉ quay đúng một người trong nhóm, hãy đọc thêm về thành viên ruột trong lòng mỗi người hâm mộ: fancam focus gần như luôn dành cho người ấy.
Khi quay và đăng fancam cần nhớ gì?
Không ít buổi diễn cấm quay phim, hoặc chỉ cho quay ở một số bài. Giơ máy suốt buổi cũng che tầm nhìn của người phía sau. Khi đăng lên mạng, phần nhạc trong video vẫn thuộc bản quyền của bài hát, nên nền tảng có thể tắt tiếng hoặc gỡ video. Chụp lén nghệ sĩ ở sân bay, nơi riêng tư thì lại là chuyện xâm phạm đời tư, nhiều cộng đồng người hâm mộ đã lên tiếng phản đối.
Còn khi viết bài văn hay báo cáo, có thể thay fancam bằng “video do người hâm mộ quay” cho người đọc lớn tuổi dễ hiểu. Một câu như “clip khán giả quay từ hàng ghế khán đài” vẫn giữ được ý mà không cần mượn chữ.
Fancam qua những câu fan hay gõ
Fancam Kpop là gì?
Là video fan quay hoặc dựng về các nhóm nhạc, ca sĩ Hàn Quốc, phần lớn ở sân khấu ca nhạc và sự kiện fan. Đây là nơi chữ fancam phổ biến nhất, và cũng là nơi nghĩa “quay bám một thành viên” được dùng nhiều nhất.
Fancam focus là gì?
Là bản fancam mà ống kính đi theo đúng một người trong suốt màn trình diễn. Người xem dùng bản này để ngắm kỹ vũ đạo, biểu cảm của thành viên mình thích, điều mà video quay cả nhóm khó cho thấy.
Quay fancam có vi phạm gì không?
Tùy quy định của từng buổi diễn. Nếu ban tổ chức cấm quay, quay lén là vi phạm nội quy. Đăng video có nhạc cũng có thể bị nền tảng xử lý bản quyền.
Fancam nghĩa là gì trên TikTok?
Trên TikTok, fancam thường là đoạn video ngắn cắt ghép cảnh của một người nổi tiếng hay nhân vật phim, lồng nhạc theo nhịp. Đúng ra kiểu này nên gọi là fan edit, nhưng nhiều người vẫn gọi chung là fancam.