Edgy là tính từ tiếng Anh, trên mạng xã hội Việt thường dùng để chê người cố tỏ ra ngầu, nổi loạn hay “khác người” một cách gồng ép đến mức người xem thấy ngượng. Còn trong tiếng Anh gốc, edgy nghĩa là bồn chồn, căng thẳng, hoặc táo bạo, dám chạm vào ranh giới. Vì thế muốn biết edgy nghĩa là gì trong một câu cụ thể, phải xem người nói đang ở đâu: bình luận Facebook hay bài phê bình phim.
| Nghĩa trên mạng | Cố tỏ ra ngầu, u tối, bất cần để gây chú ý; thường mang ý trêu |
| Nghĩa tiếng Anh | Bồn chồn, căng thẳng; táo bạo, phá cách, đi sát giới hạn |
| Gốc từ | edge (cạnh, lưỡi sắc) + hậu tố -y |
| Cách đọc | /ˈedʒi/, hai âm tiết, nhấn âm đầu |
| Sắc thái | Chê nhẹ, giễu cợt khi nói về người; trung tính hoặc khen khi nói về tác phẩm |
Edgy: từ lưỡi dao đến dáng “ngầu”
Gốc của edgy là danh từ edge: cái cạnh, cái mép, lưỡi sắc của con dao. Thêm đuôi -y, ta có một tính từ nghĩa đen là “có cạnh sắc”. Nghĩa ấy nay gần như chỉ còn trong từ điển.
Người Anh dùng edgy nhiều hơn theo nghĩa bóng. Ai đó “edgy” trước kỳ thi là đang bồn chồn, dễ cáu, như người đứng sát mép vực. Một bộ phim, một chiến dịch quảng cáo “edgy” là dám đi sát lằn ranh của điều được chấp nhận: táo bạo, gai góc, có khi gây khó chịu. Theo nghĩa này, edgy có thể là một lời khen.
Sang tiếng lóng mạng, chữ này bị kéo về phía chê. Wiktionary ghi thêm nghĩa lóng: ngầu kiểu bụi bặm, u tối; và nghĩa mạng: cư xử gây sốc, đôi khi để gây ấn tượng hay chọc tức người khác. Cộng đồng mạng Việt nhận lấy đúng phần giễu này. Gọi ai đó là edgy thường hàm ý: bạn đang diễn vai nổi loạn, và diễn chưa khéo.
Đặt edgy cạnh cringe, cool ngầu và chất
| Từ | Nói về | Sắc thái |
|---|---|---|
| Edgy | Người cố tỏ ra u tối, bất cần, “không giống ai” | Giễu; ngầm nói là gồng |
| Cringe | Cảm giác ngượng thay của người xem | Phản ứng của khán giả, không phải tính cách |
| Cool ngầu | Phong thái tự tin, có gu | Khen, khi trông tự nhiên |
| Chất | Cá tính riêng, khó bắt chước | Khen, thường dùng cho người trẻ |
Hai chữ edgy và cringe hay đi chung vì cái này dẫn tới cái kia: màn thể hiện edgy quá đà khiến người xem nổi da gà, tức là cảm giác cringe khi xem ai đó gồng. Còn cool ngầu và chất là mặt sáng của cùng một ham muốn được nổi bật. Ranh giới nằm ở độ tự nhiên: người thật sự có gu không cần tuyên bố mình khác biệt.
Edgy cũng dễ bị gán nhầm cho các phong cách thời trang có màu đen, xích, bốt cao. Bản thân thời trang gothic tông đen hay phong cách emo u buồn là những trào lưu có lịch sử riêng. Mặc như vậy không có nghĩa là edgy; edgy là khi bộ đồ được dùng như tấm biển “tôi nguy hiểm lắm đấy”.
Khác với edgy, có một chữ lóng tiếng Anh gần như chỉ dùng để khen thật lòng thứ gì đó hay ho, như câu buột miệng that’s dope; nghĩa lóng của dope giải thích kỹ chữ này.
Sáu tình huống người Việt dùng chữ edgy
- Bình luận dưới ảnh một cậu học sinh đeo khẩu trang đen, cầm dao rọc giấy: “Năm lớp 7 ai mà chẳng có một thời edgy như này.”
- Nhắn tin trêu bạn thân đổi ảnh đại diện sang đen trắng: “Lại sắp bước vào giai đoạn edgy à?”
- Caption tự giễu khi xem lại ảnh cũ: “Kỷ niệm thời edgy, xin đừng ai đào lên.”
- Nhận xét một nhân vật game: “Phản diện viết edgy quá, câu nào cũng đòi hủy diệt thế giới.”
- Trong phòng họp của một công ty quảng cáo, theo nghĩa tiếng Anh: “Khách muốn concept edgy hơn, dám chọc vào chuyện ai cũng né.”
- Khen một bộ ảnh thời trang: “Bộ này edgy mà vẫn sang, không lố.”
Bốn câu đầu dùng nghĩa giễu quen thuộc trên mạng. Hai câu cuối dùng nghĩa của giới sáng tạo, nơi phong cách edgy là thứ người ta chủ động tìm. Cùng một chữ, đổi người nghe là đổi nghĩa.
Viết văn trang trọng thì thay bằng từ nào?
Trong bài làm văn hay văn bản hành chính, nên tránh chữ edgy. Tùy ý định, có thể chọn:
- Muốn chê thái độ gồng: cố tỏ ra ngầu, làm màu, ra vẻ bất cần, ngông nghênh.
- Muốn khen tác phẩm: táo bạo, gai góc, phá cách, dám đi ngược số đông.
- Theo nghĩa cảm xúc: bồn chồn, căng thẳng, dễ cáu.
Có một lưu ý nhỏ: tiếng Anh viết edgy, so sánh hơn là edgier. Nhiều người gõ nhầm thành “edgey” hoặc “egdy”; cả hai đều không có trong từ điển.
Edgy trong ảnh cũ, trong phim và trong tủ quần áo
Phong cách edgy trong thời trang là gì?
Trong thời trang, edgy là kiểu phối đồ gai góc, nhiều chất liệu da, kim loại, màu tối, đường cắt sắc. Ở đây chữ này dùng theo nghĩa khen: bộ đồ có cá tính, dám khác. Nó chỉ thành lời chê khi người mặc cố diễn vẻ nguy hiểm.
Edgy là khen hay chê?
Nói về người trên mạng thì phần lớn là chê hoặc trêu. Nói về phim, nhạc, quảng cáo, thời trang thì thường là khen sự táo bạo. Ngữ cảnh và giọng điệu quyết định.
Edgy là gì trên mạng xã hội của giới trẻ?
Là nhãn dán cho người đăng ảnh, viết status theo kiểu u tối, bất cần, “cả thế giới không hiểu tôi” để gây chú ý. Nhiều người dùng nó để tự giễu một giai đoạn tuổi teen đã qua.
Bị gọi là edgy thì có nên giận không?
Thường là không. Giữa bạn bè, đây là câu trêu nhẹ. Nếu bị nói nhiều lần, có thể nó đang nhắc rằng cách thể hiện của bạn hơi quá tay so với điều bạn muốn nói.