Đứng núi này trông núi nọ là thành ngữ chê thái độ không bằng lòng với công việc, hoàn cảnh hay người mình đang có, dù những thứ ấy vốn đã khá tốt, mà cứ ngóng sang chỗ khác vì tưởng chỗ đó hơn. Câu này hay được dùng khi nói về chuyện chọn ngành, nhảy việc và chuyện tình cảm.
| Nghĩa ngắn | Có cái này lại mơ cái khác, không yên lòng với điều đang có |
| Loại | Thành ngữ thuần Việt, hai vế đối nhau (đứng núi này / trông núi nọ) |
| Sắc thái | Chê, nhắc khéo; ít khi dùng để tự khen |
| Gần nghĩa | Cả thèm chóng chán, được voi đòi tiên, có mới nới cũ |
Đứng núi này trông núi nọ là thế nào?
Hãy hình dung một người leo được lên một đỉnh núi. Chỗ đứng chắc chân, gió mát, nhìn được xa. Nhưng thay vì ngắm cảnh dưới chân mình, người ấy cứ quay sang ngọn núi bên cạnh, thấy nó có vẻ cao hơn, xanh hơn, và bắt đầu tiếc. Khổ nỗi, đứng từ xa thì ngọn núi nào cũng đẹp. Đường sang đó dốc ra sao, đỉnh đó có gì, người đang ngóng không hề biết.
Chữ trông ở đây là nhìn về phía xa với lòng mong ngóng, như trong “trông con”, “trông mẹ về chợ”. Còn hai đại từ này và nọ tạo thế đối: một cái ở gần, đã có trong tay; một cái ở xa, chưa có. Câu thành ngữ gói trọn tâm lý ấy trong sáu chữ.
Từ hai ngọn núi đến chuyện học, chuyện làm, chuyện thương
Về nghĩa bóng, các từ điển nói gần như một: đó là thái độ kén cá chọn canh, chưa bao giờ thấy đủ với việc làm hay cảnh sống của mình, dù chúng vốn chẳng tệ, và lúc nào cũng tưởng ở đâu đó có thứ hay hơn. Lời lẽ của câu là lời chê. Nó dùng được cho ba chuyện quen thuộc:
- Học hành: vào ngành này được một học kì đã tiếc ngành kia, sang ngành kia lại ngó ngành khác, rốt cuộc chẳng ngành nào học tới nơi.
- Công việc: làm chưa nóng chỗ đã đi dò việc mới, thấy lương nơi khác hơn vài trăm nghìn là nộp đơn.
- Tình cảm: đang có người thương bên cạnh vẫn để mắt sang người khác, so đo hơn thiệt. Đây là chỗ câu thành ngữ dùng nặng lời nhất.
Nghĩa thứ ba gần với thói thiếu thủy chung. Người được khen ngược lại thì gọi là người một lòng một dạ với người mình thương.
Ngóng núi khác có phải lúc nào cũng sai?
Không hẳn. Muốn đổi sang một chỗ tốt hơn là chuyện bình thường, thậm chí đáng khích lệ khi nó đến từ suy tính kỹ. Câu thành ngữ chê ở chỗ khác: cái nhìn thường trực sang nơi khác, khiến người ta không làm trọn việc trước mắt.
Có thể phân biệt bằng ba câu tự hỏi. Mình đã thật sự hiểu chỗ đang đứng chưa? Mình biết gì về ngọn núi kia ngoài vẻ đẹp nhìn từ xa? Nếu sang đó, mình có lại trông sang ngọn thứ ba không? Người có chí tiến thủ trả lời được ba câu này. Người đứng núi này trông núi nọ thì thường chỉ trả lời được câu thứ hai bằng một chữ “nghe nói”.
Khi viết đoạn nghị luận, câu này hay được đặt cạnh lời khuyên chuyên tâm vào một nghề, kiểu câu nhất nghệ tinh nhất thân vinh: giỏi hẳn một việc rồi mới tính chuyện khác.
Những câu đi cùng đứng núi này trông núi nọ
| Câu | Quan hệ | Khác ở đâu |
|---|---|---|
| Cả thèm chóng chán | Gần nghĩa | Nhấn vào nhịp: mê nhanh rồi chán nhanh |
| Được voi đòi tiên | Gần nghĩa | Nhấn vào lòng tham: có rồi còn đòi hơn |
| Có mới nới cũ | Gần nghĩa | Nhấn vào việc bạc đãi cái cũ khi có cái mới |
| Một nghề cho chín còn hơn chín nghề | Ngược ý | Khuyên theo đến cùng một việc |
| Biết đủ là đủ | Ngược ý | Bằng lòng với điều mình có |
Tiếng Anh có câu khá gần: The grass is always greener on the other side of the fence, nghĩa là cỏ bên kia hàng rào lúc nào trông cũng xanh hơn. Câu tiếng Anh tả ảo giác; câu tiếng Việt thì nhắm vào người mắc ảo giác ấy. Muốn hiểu kỹ người mau chán, xem bài giải nghĩa thói mau thích mau chán.
Đứng núi này, nói sao cho trúng?
Đứng núi này trông núi nọ nghĩa là gì?
Là không bằng lòng với điều đang có (việc làm, chỗ học, người thương) mà cứ mơ tới cái khác, tưởng cái khác tốt hơn. Câu dùng để chê nhẹ hoặc nhắc nhở.
Đứng núi này trông núi nọ là thành ngữ hay tục ngữ?
Câu thường được xếp vào thành ngữ vì nó tả một thái độ và hay làm vị ngữ trong câu (“anh ấy đứng núi này trông núi nọ”). Một số sách và trang học tập gọi là tục ngữ; cách gọi chưa thống nhất.
Đặt câu với đứng núi này trông núi nọ ra sao?
- Mới đi làm ba tháng mà đã đứng núi này trông núi nọ, mẹ sợ con chẳng học được nghề gì.
- Chọn trường rồi thì học cho tử tế, đừng đứng núi này trông núi nọ nữa.
- Cô ấy bảo không muốn yêu một người lúc nào cũng đứng núi này trông núi nọ.
Đứng núi này trông núi nọ trong tình yêu là sao?
Là có người yêu mà vẫn ngó nghiêng, so sánh, để ý người khác. Dùng trong chuyện tình cảm, câu nặng hơn nhiều so với khi nói về chuyện học hay chuyện việc.