Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Đột xuất là gì? Hai nghĩa của 突出 và cách phân biệt với đột ngột

Cập nhật 07/07/2026·MMavrick Nguyễn·7 phút đọc
Nội dung chính
  • Hai nét nghĩa của đột xuất trong từ điển
  • 突出: chữ đột, chữ xuất và vì sao lại có nghĩa nổi trội?
  • Đột xuất, đột ngột, bất ngờ: chọn chữ nào cho đúng
  • Đột xuất trong giấy tờ và trong tin nhắn

Đột xuất là xảy ra bất ngờ, nằm ngoài kế hoạch hay dự định từ trước, như việc đột xuất, kiểm tra đột xuất. Từ này còn một nghĩa ít gặp hơn: nổi bật, trội hẳn lên ngoài dự tính, như tiến bộ đột xuất. Vậy đột xuất nghĩa là gì trong một câu cụ thể thì phải nhìn vào danh từ đứng trước nó.

Nghĩa 1 Bất ngờ, không có trong dự định (họp đột xuất, công tác đột xuất)
Nghĩa 2 Nổi bật, vượt hẳn mức thường (thành tích đột xuất)
Gốc từ Hán Việt 突出: đột (thình lình, xông ra) + xuất (ra)
Loại từ Tính từ; hay đứng sau danh từ chỉ việc, cuộc họp, chuyến đi
đột xuất là gì
đột xuất là gì? Bất ngờ, ngoài kế hoạch

Hai nét nghĩa của đột xuất trong từ điển

Từ điển tiếng Việt ghi đột xuất là tính từ với hai nét nghĩa. Nét thứ nhất là đặc biệt và bất ngờ, không có trong dự định. Nét thứ hai là nổi bật, trội hẳn lên ngoài dự tính. Cả hai cùng có chung một cái lõi: có gì đó vượt ra khỏi cái khung người ta đã tính sẵn.

Nghĩa thứ nhất chiếm gần hết các lần dùng. Nó gắn với lịch làm việc, kế hoạch, thời khóa biểu:

  • Sáng nay cô chủ nhiệm có việc đột xuất nên lớp được ghép với lớp bên.
  • Đoàn liên ngành tiến hành kiểm tra đột xuất các bếp ăn tập thể.

Nghĩa thứ hai thường đi với kết quả, thành tích: một bước tiến đột xuất, năng suất tăng đột xuất. Cách dùng này nghe hơi cũ, trong văn nói người ta hay thay bằng vượt bậc, nổi bật. Một từ mang hai nét nghĩa có liên hệ với nhau như thế là ví dụ dễ hiểu cho bài học từ đa nghĩa có nghĩa gốc và nghĩa chuyển.

Vì “x” và “s” ở nhiều vùng đọc giống nhau, có người viết nhầm thành đột suất. Cách viết đúng đã được giải thích ở bài đột xuất hay đột suất mới đúng.

突出: chữ đột, chữ xuất và vì sao lại có nghĩa nổi trội?

Chữ đột (突) Thiều Chửu giảng là chợt, thốt nhiên; nó cũng có nét nghĩa xông ra, va chạm. Ta gặp chữ này trong đột ngột, đột nhiên, đột kích, xung đột, đường đột. Chữ xuất (出) là ra, như xuất hiện, xuất phát, xuất khẩu.

Ghép lại, 突出 là “bất chợt xông ra”. Điều thú vị là trong tiếng Hán, 突出 chủ yếu mang nghĩa nhô lên, nổi bật, tức là vật gì đó lồi ra khỏi mặt bằng chung. Nghĩa thứ hai của đột xuất trong tiếng Việt giữ lại đúng hình ảnh ấy. Còn nghĩa “bất ngờ, ngoài kế hoạch” mà người Việt dùng hằng ngày thì nghiêng về chữ đột: cái gì xông ra lúc không ai đợi.

Đột xuất, đột ngột, bất ngờ: chọn chữ nào cho đúng

Từ Nhấn vào Ví dụ
Đột xuất Việc nằm ngoài kế hoạch, lịch trình Cuộc họp đột xuất lúc 4 giờ chiều
Đột ngột Diễn ra rất nhanh, không có dấu hiệu báo trước Trời đổ mưa đột ngột
Bất ngờ Cảm giác của người gặp chuyện mình không đoán trước Một món quà bất ngờ
Đột biến Sự thay đổi lớn, nhảy vọt khác hẳn trước Giá rau tăng đột biến sau bão
Định kỳ, theo kế hoạch Trái nghĩa: đã sắp xếp, báo trước Kiểm tra định kỳ mỗi quý

Mẹo nhỏ: nếu thay được bằng “ngoài kế hoạch” thì dùng đột xuất; nếu thay được bằng “rất nhanh, không báo trước” thì dùng đột ngột. Viết “cơn mưa đột xuất” nghe gượng, vì trời chẳng có lịch nào để mưa nằm ngoài. Ngược lại “cuộc họp đột ngột” vẫn hiểu được, nhưng “họp đột xuất” mới là cách nói quen trong văn bản.

Ngoài đột xuất, bất ngờ còn có bất chợt, thình lình, bất thần, mỗi từ nhấn vào một chỗ khác, được xếp thành bảng ở đồng nghĩa, trái nghĩa với bất ngờ.

Đột xuất trong giấy tờ và trong tin nhắn

Từ này rất quen với văn bản hành chính: nhiệm vụ đột xuất, báo cáo đột xuất (khác báo cáo định kỳ), kiểm tra đột xuất, ngân sách chi cho các khoản đột xuất. Trong đời thường, nó thành câu xin lỗi tiện lợi nhất khi phải lỡ hẹn:

  • Tin nhắn cho bạn: “Tối nay tớ có việc đột xuất, hẹn cậu cuối tuần nha.”
  • Báo với nhóm làm việc: “Sếp giao việc đột xuất, chắc em phải ở lại làm thêm”, đúng kiểu những buổi làm OT ngoài giờ không ai muốn.
  • Thông báo của nhà trường: “Do tình hình thời tiết, học sinh được nghỉ học đột xuất vào ngày mai.”

Vài thắc mắc quanh từ đột xuất

Kiểm tra đột xuất là gì?

Là kiểm tra không báo trước, không nằm trong lịch kiểm tra định kỳ. Ở trường có thể là bài kiểm tra miệng bất ngờ; ở cơ quan nhà nước là đợt thanh tra một cơ sở mà họ không được thông báo từ trước.

Công tác đột xuất là gì?

Là chuyến đi hoặc nhiệm vụ được giao gấp, không có trong kế hoạch làm việc ban đầu. Người được cử đi thường chỉ biết trước vài giờ hoặc một hai ngày.

Đột xuất tiếng Anh là gì?

Tùy ngữ cảnh: việc đột xuất là something unexpected came up; cuộc họp đột xuất là an unscheduled meeting hoặc an emergency meeting nếu gấp; kiểm tra đột xuất là a surprise inspection hay spot check.

Đột xuất và đột ngột khác nhau thế nào?

Đột xuất nói về việc nằm ngoài kế hoạch; đột ngột nói về tốc độ và sự thiếu báo hiệu của một biến cố. Vì thế ta nói “có việc đột xuất” nhưng “dừng lại đột ngột”.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
bắn cá đổi thưởng
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
nổ hũ
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
tỷ lệ kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
ee88
https://mm88.press/
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
febet
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
qq88
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
789bet
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
FB88
fb88
kèo nhà cái
kèo nhà cái
lô đề online
AO88
kèo bóng đá
lô đề online
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5