Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Đa đoan là gì? Nghĩa chữ 多端 và câu Kiều Cơ trời dâu bể đa đoan

Cập nhật 05/07/2025·MMavrick Nguyễn·6 phút đọc
Nội dung chính
  • Đa đoan trong lời Thúy Vân
  • 多端: nhiều đầu mối
  • Đời đa đoan, việc đa đoan, người đa đoan
  • Gần nghĩa, trái nghĩa và mấy chữ đoan dễ lẫn

Đa đoan là có nhiều mối, nhiều chuyện rối ren mà người trong cuộc khó đoán trước, thường dùng để nói về cuộc đời, số phận hay việc đời. Đây là từ Hán Việt mang màu cổ và văn chương, học sinh hay gặp qua câu Kiều “Cơ trời dâu bể đa đoan”. Nói ai đó có “cuộc đời đa đoan” là nói đời người ấy gặp hết trắc trở này tới trắc trở khác.

Nghĩa ngắn Nhiều mối, nhiều chuyện rắc rối, khó lường
Chữ Hán 多端: đa (nhiều) + đoan (đầu mối)
Loại từ Tính từ; từ cũ, dùng trong văn chương
Hay đi với cuộc đời, kiếp người, việc đời, thế sự
đa đoan là gì
đa đoan là gì? Lắm mối, lắm chuyện rắc rối

Đa đoan trong lời Thúy Vân

Đêm trước khi trao duyên, Thúy Kiều ngồi thức một mình, dầu chong trắng đĩa, nước mắt thấm khăn. Thúy Vân tỉnh giấc, đến bên chị mà hỏi:

Cơ trời dâu bể đa đoan,
Một nhà để chị riêng oan một mình.

“Cơ trời” là máy trời, cái vận xoay vần của trời đất. “Dâu bể” gợi thành ngữ bãi bể nương dâu, chỉ những đổi thay lớn của cuộc đời. Đặt “đa đoan” sau hai hình ảnh ấy, Nguyễn Du cho thấy vận trời vừa đổi thay vừa rối như cuộn chỉ nhiều đầu, chẳng biết đâu mà gỡ. Nhà họ Vương vừa gặp tai bay vạ gió, cha và em trai bị bắt, Kiều phải bán mình chuộc cha. Hai câu này đứng ngay trước đoạn Kiều nhờ em nối duyên với Kim Trọng, đoạn sách Ngữ văn 11 trích học với tên Trao duyên; phần tác giả, bố cục và nội dung có ở bài tìm hiểu đoạn trích Trao duyên.

多端: nhiều đầu mối

Chữ đa (多) là nhiều, như trong đa số, đa dạng. Chữ đoan (端) nhiều người chỉ biết qua nghĩa ngay thẳng của đoan trang, đoan chính, nhưng nó còn nghĩa đầu mối, mầm mống. Thiều Chửu lấy ví dụ kiến đoan là vừa thấy nhú mầm, vô đoan là chẳng có mối gì. Theo nghĩa đen, đa đoan là nhiều đầu mối, nhiều ngả đường.

Từ điển Hán Việt còn ghi một nét nghĩa ít người để ý: việc phồn tạp, hoặc một người phải đảm đương nhiều việc, nhiều chức phận cùng lúc. Nét nghĩa này giải thích vì sao chữ đa đoan đôi khi được đặt cạnh một người tất bật lo trăm thứ, bên cạnh nghĩa quen thuộc là số phận nhiều sóng gió.

Đời đa đoan, việc đa đoan, người đa đoan

Theo từ điển của Viện Ngôn ngữ học, đa đoan thuộc lớp từ cũ, có màu văn chương. Trong câu, nó thường đi sau ba nhóm danh từ:

  • Cuộc đời, số phận: Bà ngoại đi qua một đời đa đoan: chiến tranh, góa bụa, một mình nuôi năm đứa con. Đây là cách dùng phổ biến nhất.
  • Việc đời, thế sự: Chuyện thiên hạ đa đoan, hôm nay khen mai đã trở mặt.
  • Một người gánh nhiều việc: Chị vừa đi làm, vừa chăm mẹ ốm, vừa lo con thi cử, ngày nào cũng đa đoan trăm mối.

Vì mang màu văn chương, đa đoan đặt vào chuyện vặt sẽ nghe hơi trịnh trọng, có khi thành buồn cười. Chê thủ tục làm thẻ thư viện “đa đoan” cũng được, nhưng nói “lằng nhằng”, “rắc rối” thì tự nhiên hơn.

Gần nghĩa, trái nghĩa và mấy chữ đoan dễ lẫn

Từ Nghĩa Đặt cạnh đa đoan
Truân chuyên Gian nan, vất vả Gần nghĩa, nhấn vào nỗi khổ hơn là sự rối ren
Lận đận Gặp hết trắc trở này đến trắc trở khác Gần nghĩa, giọng đời thường hơn
Phong trần Gió bụi, cuộc sống lưu lạc vất vả Gần nghĩa, gợi cảnh trôi dạt
Vô sự, êm đềm Không có chuyện gì, yên ổn Trái nghĩa
Đoan trang Nết na, đứng đắn Chữ đoan nghĩa là ngay thẳng, không liên quan đến “nhiều mối”
Dị đoan Điều trái lẽ, như trong “mê tín dị đoan” Chữ đoan nghĩa là mối, đầu mối; dị đoan là mối lạ, lệch đạo

Cùng chữ đa còn có đa sầu đa cảm, đa nghi và chữ đa trong người đa tình. Mấy từ này nói về tính người, còn đa đoan chủ yếu nói về cảnh đời. Một số trang giải nghĩa đa đoan là “hay lo nghĩ, nhạy cảm”; cách hiểu ấy gần với đa sầu đa cảm hơn, từ điển không ghi nghĩa đó. Viết “cô ấy là người đa đoan” để khen ai nhạy cảm là dùng lệch chữ.

Đa đoan đặt vào đời sống

Cuộc đời đa đoan là gì?

Là cuộc đời nhiều biến cố, chuyện này chưa qua chuyện khác đã tới, khó đoán trước được. Cụm này hay dùng khi kể về người từng trải qua nhiều mất mát, thăng trầm.

Đa đoan là từ khen hay chê?

Không khen cũng không chê người được nói tới. Từ này chỉ tả hoàn cảnh rối ren, nhiều trắc trở, thường kèm chút thương cảm. Ai đó “đời đa đoan” là người đáng được thông cảm, không phải người có lỗi.

Đa đoan tiếng Anh là gì?

Tùy câu mà dịch: đời đa đoan có thể là a troubled life hoặc an eventful life; việc đời đa đoan có thể dịch the world is full of complications. Tiếng Anh không có một từ đơn tương ứng gọn.

Đa đoan và đoan trang có liên quan không?

Chung một chữ Hán 端 nhưng dùng hai nghĩa khác nhau. Trong đoan trang, đoan là ngay thẳng, đứng đắn; trong đa đoan, đoan là đầu mối. Vì thế “đa đoan” không có nghĩa là “rất đoan trang”.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
bắn cá đổi thưởng
FB88
FB88
FB88
fb88
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
tỷ lệ kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
ee88
https://mm88.press/
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
Hay88
Hay88
Hay88
Hay88
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
33win
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
789bet
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
RR88
FB88
fb88
kèo nhà cái
kèo nhà cái
lô đề online
AO88
kèo bóng đá
lô đề online
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5