Của hồi môn là tiền bạc, vàng, đồ dùng hoặc tài sản mà cha mẹ cho con gái đem theo lúc về nhà chồng. Nhiều người nói gọn là hồi môn; tiếng Anh gọi là dowry. Ngày nay, vàng và tiền họ hàng hai bên trao cho cô dâu trong ngày cưới cũng thường được gọi chung là của hồi môn, dù theo nghĩa cũ đó là phần của nhà gái.
| Nghĩa | Của cải cha mẹ cho con gái đem về nhà chồng |
| Tên gọi khác | Hồi môn; trong tiếng Anh là dowry |
| Thời điểm trao | Thường trong ngày cưới, tại nhà gái, trước giờ đưa dâu |
| Thường gồm | Nữ trang vàng, tiền mặt, sổ tiết kiệm; nhà khá giả có thể cho xe, nhà, đất |
| Vùng miền | Có ở cả ba miền; mức và cách trao tùy gia cảnh, tùy nơi |
Của hồi môn là gì?
Từ điển tiếng Việt giải thích hồi môn là của cải, đồ vật bố mẹ cho người con gái đem về nhà chồng, và ghi chú đây là từ cũ. Chữ của đứng trước chỉ là “của cải”, nên của hồi môn và hồi môn cùng một nghĩa; nói “cô ấy được cho ít vàng làm hồi môn” hay “của hồi môn của cô ấy là ít vàng” đều đúng.
Về mặt chữ, hồi 回 là trở về, môn 門 là cửa, cũng có nghĩa là nhà.
Của để dành cho con gái khi rời nhà
Trong gia đình Việt truyền thống, con gái đi lấy chồng thường về sống bên nhà chồng. Cha mẹ lo con bỡ ngỡ, thiếu thốn, nên gom góp một phần của cải để con có vốn riêng phòng khi ốm đau, khi cần làm ăn, cũng là để con vững vàng hơn trước nhà chồng. Của nhiều hay ít tùy sức từng nhà: nhà nghèo có khi chỉ đôi bông tai, nhà khá hơn có kiềng, lắc, nhẫn, tiền mặt.
Ý nghĩa sâu nhất vẫn là tình thương. Món của ấy là lời dặn dò không thành tiếng của cha mẹ khi con sang một mái nhà khác. Nỗi bịn rịn của người con gái ngày về nhà chồng cũng là đề tài quen trong thơ ca; có thể đọc thêm những bài thơ về con gái đi lấy chồng xa.
Ở một số nước, tục hồi môn đi theo chiều ngược lại: nhà gái phải nộp của cho nhà trai, và việc đòi hỏi quá mức từng gây ra nhiều bi kịch, đến mức bị pháp luật cấm. Tục của người Việt thì khác hẳn, vì đây là quà cha mẹ cho con, không phải khoản nhà trai được đòi.
Trao của hồi môn vào lúc nào, trao những gì
Phổ biến nhất là trao trong ngày cưới, ở nhà gái. Sau phần lễ gia tiên trong lễ cưới bên nhà gái ngày đưa con về nhà chồng, cha mẹ cô dâu đeo trang sức cho con, có khi đưa kèm phong bì hoặc giấy tờ tài sản, rồi dặn dò vài câu trước giờ đưa dâu. Bên nhà trai, bố mẹ chồng và họ hàng cũng hay trao vàng cho cô dâu khi đón về; nhiều nơi gọi chung phần này là của hồi môn.
Ngày trước, việc cho con của hồi môn thường làm kín trong nội bộ gia đình. Bây giờ, ở không ít đám cưới, người dẫn chương trình đọc to từng món quà trước khách mời. Cách làm này vui cho những nhà có điều kiện, nhưng cũng khiến nhiều người lo chuyện so bì. Không có quy định nào về mức của hồi môn; con cái cũng không có quyền đòi.
Những thứ hay gặp nhất:
- Nữ trang vàng: bông tai, kiềng, lắc, nhẫn, dây chuyền.
- Tiền mặt hoặc sổ tiết kiệm đứng tên cô dâu.
- Đồ dùng cho tổ ấm mới, như tủ, giường, xe máy.
- Với nhà có điều kiện: nhà cửa, đất đai, cổ phần làm ăn.
Hồi môn, sính lễ và tiền mừng cưới khác nhau thế nào?
| Tiêu chí | Của hồi môn | Sính lễ | Tiền mừng cưới |
|---|---|---|---|
| Ai đưa | Cha mẹ, họ hàng (chủ yếu nhà gái) | Nhà trai | Khách mời hai bên |
| Đưa cho ai | Cô dâu (hoặc đôi vợ chồng) | Nhà gái | Đôi vợ chồng, gia đình |
| Lúc nào | Ngày cưới | Lễ ăn hỏi, lễ cưới | Tiệc cưới |
| Ý nghĩa | Vốn riêng, lời chúc của cha mẹ | Lễ vật xin cưới, tạ ơn nhà gái | Chung vui, góp phần chi phí |
Sính lễ là phần lễ vật nhà trai mang sang, như trầu cau, bánh trái, thường kèm tiền hoặc vàng; nghi thức trao phần này có tên là lễ nạp tài, thường gộp với buổi ăn hỏi. Của hồi môn đi theo chiều ngược lại, từ nhà gái sang cô dâu.
Theo luật, của hồi môn là tài sản riêng hay chung?
Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 coi những gì vợ hoặc chồng đã có từ trước ngày cưới, cùng những thứ được cho riêng một người, là của riêng người đó. Áp vào chuyện hồi môn: món quà nhận trước khi đăng ký kết hôn, hoặc cha mẹ nói rõ là cho riêng con gái, thường thuộc về người vợ.
Khó ở chỗ trong ngày cưới, cha mẹ ít khi nói rõ là cho riêng con gái hay cho cả hai vợ chồng. Nếu sau này có tranh chấp mà không chứng minh được đó là của riêng, luật xếp nó vào khối tài sản chung của hai vợ chồng. Đây chỉ là thông tin chung; mỗi trường hợp cụ thể nên hỏi luật sư hoặc người có chuyên môn.
Những điều hay được hỏi quanh chuyện hồi môn
Của hồi môn tiếng Anh là gì?
Tiếng Anh gọi là dowry. Cần nhớ ở một số nền văn hóa, dowry là khoản nhà gái đưa nhà trai, khác với cách hiểu của hồi môn ở Việt Nam là quà cha mẹ cho con gái.
Của hồi môn gồm những gì?
Không có danh sách cố định. Phổ biến là vàng, tiền, sổ tiết kiệm; nhà có điều kiện có thể cho xe, nhà, đất. Quan trọng là vừa sức gia đình.
Bố mẹ chồng cho vàng có gọi là của hồi môn không?
Theo nghĩa từ điển, hồi môn là của cha mẹ đẻ cho con gái. Trong cách nói hằng ngày, nhiều người vẫn gọi chung vàng của hai bên trao cho cô dâu là của hồi môn, nên dùng như vậy cũng không sai.
Không có của hồi môn thì có sao không?
Không sao cả. Của hồi môn là tấm lòng của cha mẹ, không phải điều kiện để cưới. Nhiều cặp đôi chọn tự lo cuộc sống, và đó là lựa chọn đáng tôn trọng.