Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Cơ sở là gì? Nghĩa chữ 基礎 và cách dùng trên cơ sở, cấp cơ sở

Cập nhật 08/02/2025·MMavrick Nguyễn·7 phút đọc
Nội dung chính
  • Cơ sở hiểu theo những nghĩa nào?
  • Những cụm hay đi với cơ sở
  • 基礎: nền nhà và hòn đá kê chân cột
  • Cơ sở, nền tảng, căn cứ khác nhau chỗ nào?

Cơ sở là cái làm nền, làm chỗ dựa để những thứ khác dựng lên hoặc tồn tại trên đó, như khi ta nói cơ sở vật chất hay nhận định có cơ sở. Từ này còn chỉ đơn vị ở cấp dưới cùng của một tổ chức, nơi trực tiếp làm việc (cán bộ cơ sở), và trong đời thường là một địa điểm hoạt động cụ thể (cơ sở 2 của trường). Muốn biết “cơ sở nghĩa là gì” phải xét theo câu.

Nghĩa ngắn Nền tảng, chỗ dựa; đơn vị ở cấp dưới cùng; người làm chỗ dựa cho một tổ chức hoạt động bí mật (nghĩa cũ)
Gốc từ Hán Việt 基礎: cơ (nền nhà) + sở (đá tảng kê chân cột)
Loại từ Danh từ
Tiếng Anh basis, foundation (nghĩa nền tảng)
cơ sở là gì
cơ sở là gì? Cái làm nền, chỗ dựa

Cơ sở hiểu theo những nghĩa nào?

Từ điển tiếng Việt ghi ba nghĩa chính, đi từ trừu tượng đến cụ thể.

  1. Cái làm nền. Đây là nghĩa gốc: thứ nằm bên dưới để thứ khác dựa vào mà đứng được, lớn lên được. Ví dụ: Một lời buộc tội không có cơ sở thì không đứng vững trước tòa. Thực tiễn là cơ sở của nhận thức.
  2. Đơn vị cấp dưới cùng của một hệ thống. Nơi trực tiếp sản xuất, công tác, đặt trong quan hệ với cấp lãnh đạo bên trên: công đoàn cơ sở, y tế cơ sở, xuống cơ sở nắm tình hình.
  3. Người làm chỗ dựa cho một tổ chức hoạt động bí mật. Nghĩa này gặp nhiều trong văn học kháng chiến: những gia đình nuôi giấu cán bộ được gọi là “cơ sở”, việc “gây dựng cơ sở” là tìm người tin cậy trong dân.

Ngoài ba nghĩa đó, giấy tờ hành chính và quảng cáo còn dùng “cơ sở” cho một nơi kinh doanh, sản xuất cụ thể: cơ sở làm bánh, cơ sở 2 ngay cạnh chợ. Cách dùng này nối thẳng từ nghĩa thứ hai: một điểm hoạt động ở tận dưới, nơi việc thật diễn ra.

Những cụm hay đi với cơ sở

  • Trên cơ sở…: dựa vào, căn cứ vào. “Trên cơ sở ý kiến của phụ huynh, nhà trường điều chỉnh giờ học.”
  • Có cơ sở / thiếu cơ sở: có hay không có căn cứ đáng tin.
  • Cơ sở vật chất: nhà cửa, máy móc, thiết bị phục vụ một hoạt động; ở trường học là phòng học, thư viện, sân chơi.
  • Cơ sở hạ tầng: đường sá, điện, nước, viễn thông.
  • Cơ sở dữ liệu: kho dữ liệu được sắp xếp để tra cứu, dịch từ database.
  • Cơ sở lý luận: phần lý thuyết làm nền cho một đề tài nghiên cứu, được giải thích kĩ ở bài cơ sở lý luận của một đề tài nghiên cứu; đi cặp với nó là phần thực tiễn, xem bài chữ thực tiễn và chữ 實踐.

Một lỗi dịch hay gặp: viết “chúng tôi kiểm tra trên cơ sở hàng tháng” vì bám sát on a monthly basis. Tiếng Việt chỉ cần “kiểm tra hằng tháng”. Tương tự, “dựa trên cơ sở” không sai nhưng hơi thừa, “dựa trên” hoặc “trên cơ sở” là đủ.

基礎: nền nhà và hòn đá kê chân cột

Hai chữ Hán ghép lại thành cơ sở đều là chuyện xây nhà. Chữ 基 (cơ) có bộ thổ, nghĩa là nền nhà, phần dưới cùng giữ cho mọi thứ đứng vững; cùng gốc có căn cơ, cơ bản, cơ nghiệp. Chữ 礎 (sở) có bộ thạch, Thiều Chửu giảng là đá tảng dùng kê chân cột. Nhà gỗ xưa không chôn cột xuống đất mà đặt lên những hòn đá tảng ấy, để chân cột khỏi ẩm mục.

Đặt hình ảnh đó vào câu chữ hôm nay thì dễ hiểu vì sao một lập luận “không có cơ sở” lại bị gạt đi: cột dựng mà không có đá kê thì sớm muộn cũng nghiêng.

Cơ sở, nền tảng, căn cứ khác nhau chỗ nào?

Từ Nét riêng Ví dụ
Cơ sở Cái nền cụ thể, kiểm chứng được; cũng chỉ cấp dưới cùng Kết luận có cơ sở; cán bộ cơ sở
Nền tảng Nghĩa gần nhất, sắc thái khái quát, trang trọng hơn Gia đình là nền tảng của xã hội
Căn cứ Cái dựa vào để suy luận, quyết định; cũng là động từ Căn cứ vào điểm thi để xét tuyển
Tiền đề Điều kiện có trước, cần cho việc sau Học tốt lớp 10 là tiền đề cho lớp 12
Cơ bản Tính từ, dễ lẫn: thuộc phần gốc, chủ yếu Kiến thức cơ bản (không phải “kiến thức cơ sở”)

Trái nghĩa với “có cơ sở” là vô căn cứ, không có cơ sở; đối lại với “cấp cơ sở” là cấp trên. Riêng tiền đề có bài giải nghĩa riêng: tiền đề và tiên đề khác nhau. Còn chữ “cơ bản” thì nên để ý: ngành học có “môn cơ sở ngành”, nhưng nói về mức độ kiến thức thì dùng “cơ bản” mới tự nhiên.

Cơ sở trong lớp học, công sở và văn bản

Cơ sở vật chất là gì?

Là toàn bộ nhà cửa, phòng ốc, trang thiết bị phục vụ một hoạt động. Một trường học đủ cơ sở vật chất là có phòng học, phòng thí nghiệm, thư viện, nhà vệ sinh và sân bãi đạt chuẩn.

Cấp cơ sở là cấp nào?

Là cấp thấp nhất, gần người dân nhất trong một hệ thống tổ chức, nơi trực tiếp thực hiện công việc. Trong bộ máy hành chính, đó là cấp xã, phường; trong một ngành, đó là các đơn vị như trạm y tế, trường học.

“Có cơ sở” nghĩa là gì?

Là có căn cứ, có bằng chứng hoặc lý lẽ đứng sau. “Nghi ngờ của anh ấy hoàn toàn có cơ sở” nghĩa là nghi ngờ đó dựa trên điều có thật, không phải đoán mò.

Cơ sở tiếng Anh là gì?

Nghĩa nền tảng dịch là basis hoặc foundation; “trên cơ sở” thường là on the basis of. Khi chỉ nơi hoạt động, như cơ sở y tế, cơ sở sản xuất, tiếng Anh hay dùng facility.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
nổ hũ
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
febet
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
https://789betlove.com/
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
FB88
fb88
kèo nhà cái
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5