Chạy DAT là cách học viên lái ô tô gọi những buổi cầm lái ngoài đường phố trên chiếc xe tập có lắp máy DAT, loại máy ghi lại thời gian, quãng đường và nhận diện đúng người đang cầm lái. Nói “chạy DAT cho đủ” nghĩa là lái cho đủ số giờ, số ki-lô-mét mà khóa học yêu cầu trước khi được dự thi sát hạch.
| Nghĩa ngắn | Học lái ngoài đường bằng xe tập có máy ghi giờ và ki-lô-mét |
| Gốc từ | “Chạy” (lái xe đi) + DAT, tên viết tắt của thiết bị |
| Dùng ở đâu | Các trung tâm đào tạo lái xe ô tô ở Việt Nam |
| Sắc thái | Khẩu ngữ của học viên, giáo viên dạy lái; văn bản chính thức gọi là học thực hành lái xe trên đường |
Chạy DAT: DAT viết tắt của gì?
DAT là tên gọi tắt của thiết bị giám sát thời gian và quãng đường học thực hành lái xe. Về chữ viết tắt, các trung tâm và trang hướng dẫn giải thích không thống nhất: có nơi hiểu là Distance and Time (quãng đường và thời gian), có nơi giải thích là Data Acquisition and Transmission (thu thập và truyền dữ liệu). Cách nào thì cũng nói đúng việc máy làm: đếm giờ, đếm ki-lô-mét, rồi gửi số liệu đi.
Thiết bị được lắp trên xe tập lái, có định vị để ghi hành trình và camera hướng vào ghế lái. Học viên phải đăng nhập bằng thẻ hoặc nhận diện khuôn mặt trước khi lái; trong lúc chạy, camera còn chụp lại nhiều lần để chắc người lái vẫn là người ấy. Dữ liệu sau đó được chuyển về hệ thống quản lý của cơ sở đào tạo và đẩy tiếp về Cục Đường bộ Việt Nam để đối chiếu. Hình thức này thành bắt buộc với học viên học lái ô tô từ khoảng giữa năm 2022, nhằm chặn tình trạng học hộ, học thiếu giờ.
Còn chữ chạy thì rất đời thường. Người Việt vốn nói “chạy xe”, “xe chạy êm”, nên học viên gọi luôn buổi lái đường trường là “chạy DAT”, giống như cách dân văn phòng nói chạy deadline cho kịp giờ nộp. Cùng một chữ “chạy” mà nghĩa đổi theo từng cụm, đó là đặc điểm của những từ có nhiều nét nghĩa trong tiếng Việt.
Học viên nói chạy DAT trong những câu nào
- Nhắn giáo viên xếp lịch: “Thầy ơi tuần này em chạy DAT được tối thứ ba với sáng chủ nhật ạ.”
- Hỏi nhau trong nhóm học viên: “Bà chạy DAT đủ km chưa? Tôi còn thiếu một buổi đường dài.”
- Kể chuyện với người nhà: “Hôm nay chạy DAT ra tận ngoại thành, lần đầu lái giữa xe tải nên run tay.”
- Than phiền khi dữ liệu không được tính: “Hôm qua camera nhận diện không ra mặt, chạy DAT cả tiếng mà phiên không hợp lệ.”
- Lời dặn của giáo viên: “Lúc chạy DAT nhớ đăng nhập đúng thẻ của mình, đổi người lái thì phải đăng xuất trước.”
Trong các câu trên, “chạy DAT” đóng vai một động từ, có thể đi kèm “đủ”, “thiếu”, “xong”. Người trong nghề còn nói tắt “đủ DAT”, “thiếu DAT”, “rớt dữ liệu DAT”.
Chạy DAT, học sa hình và cabin mô phỏng
| Phần học | Học ở đâu | Mục đích |
|---|---|---|
| Cabin mô phỏng | Phòng máy ở trung tâm | Làm quen thao tác, tập xử lí tình huống trên màn hình |
| Sa hình (sân tập) | Sân tập lái | Tập các bài cơ bản như ghép xe, dừng và khởi hành ngang dốc |
| Chạy DAT | Đường giao thông thật | Lái trong dòng xe thật, có máy ghi giờ và ki-lô-mét |
| Sát hạch | Trung tâm sát hạch | Kì thi lấy bằng; chạy DAT không phải bài thi |
Số ki-lô-mét chạy trên sân tập không được cộng vào phần DAT. Cũng cần biết rằng mức giờ và ki-lô-mét tối thiểu cho từng hạng bằng đã được điều chỉnh nhiều lần theo các văn bản mới, nên con số chính xác hãy hỏi trung tâm hoặc xem văn bản đang có hiệu lực, đừng tin con số trong một bài viết cũ.
Khi viết trang trọng nên gọi là gì?
Trong đơn từ, báo cáo hay bài viết nghiêm túc, nên viết đầy đủ: học thực hành lái xe trên đường giao thông, thiết bị giám sát thời gian và quãng đường học thực hành lái xe. Lần đầu nhắc thì ghi tên đầy đủ, mở ngoặc “(DAT)”, các lần sau mới dùng chữ tắt, đúng như cách xử lí mọi kí hiệu viết tắt trong văn bản. Muốn xem thêm các kiểu rút gọn quen thuộc, có thể tra bảng chữ viết tắt thông dụng của người Việt.
Những câu hỏi hay gặp về chạy DAT
DAT là viết tắt của gì?
DAT là tên gọi tắt của thiết bị giám sát thời gian và quãng đường học lái. Hai cách giải thích hay gặp là Distance and Time và Data Acquisition and Transmission; tên gọi chính thức trong văn bản tiếng Việt vẫn là “thiết bị giám sát thời gian và quãng đường”.
Chạy DAT có phải thi không?
Không. Đây là một phần của khóa học. Học viên phải chạy đủ giờ và đủ ki-lô-mét thì mới đủ điều kiện dự thi sát hạch, còn bài thi đường trường là chuyện khác.
Chạy DAT bao nhiêu km là đủ?
Tùy hạng bằng và tùy quy định ở từng thời điểm. Mức tối thiểu đã thay đổi vài lần, nên hãy hỏi thẳng trung tâm đào tạo hoặc tra văn bản hướng dẫn mới nhất của cơ quan quản lý.
Học bằng xe máy có phải chạy DAT không?
Chạy DAT gắn với khóa học lái ô tô. Người học bằng mô tô hai bánh thường không nhắc tới khái niệm này.