Bài 10: Cảm xúc Trường Sa – Tiếng Việt lớp 4 Kết nối tri thức

“Cảm xúc Trường Sa” là bài học trong Tiếng Việt lớp 4, sách Kết nối tri thức, giúp học sinh hiểu về tình yêu biển đảo quê hương. Bài viết hướng dẫn cách học văn với đọc hiểu chi tiết, hỗ trợ làm bài tập hiệu quả.

Đọc: Cảm xúc Trường Sa trang 44, 45

Nội dung chính Cảm xúc Trường Sa:

Văn bản thể hiện tình yêu tha thiết với Trường Sa và sự thấu hiểu trước những gian nguy mà người lính nhà giàn phải đương đầu. Quần đảo Trường Sa là chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc ta.

* Khởi động

Câu hỏi trang 44 sgk Tiếng Việt lớp 4 Tập 2: Kể tên một số đảo, quần đảo của đất nước ta hoặc giới thiệu những điều em biết về biển đảo.

Trả lời:

– Nước ta có các quần đảo như: Quần đảo Hoàng Sa, quần đảo Trường Sa,…..

– Nước ta có các đảo như: đảo Thổ Chu, đảo Phú Quốc, đảo Côn Đảo, đảo Lý Sơn, đảo Cồn Cỏ, đảo Cô Tô, đảo Bạch Long Vĩ,…

– Biển của nước ta là biển Đông. Biển kéo dài từ Móng Cái (Quảng Ninh) đến Hà Tiên (Kiên Giang) với đường bờ biển dài tới 32160 km. Vùng biển nước ta vô cùng rộng lớn với trên 4000 hòn đảo lớn nhỏ. Trong đó có rất nhiều bãi biển đẹp như biển Nha Trang, biển Cửa Lò, biển Phú Quốc,….

* Đọc văn bản

Cảm xúc Trường Sa

Em đã nhớ Trường Sa

Cả khi mình chưa đến

Giữa sóng, cát không ngờ

Gặp màu hoa muống biển.

Những Đá Thị, Len Đao

Song Tử Tây sóng vỗ

Những Sơn Ca, Sinh Tồn

Hoa bàng vuông đợi nở.

Những nhà giàn giữ đảo

Neo cả nhịp tim người

Muốn gửi vào muôn gió

Xin từng ngày sóng nguôi.

Bão giăng giăng mặt biển

Đảo oằn mình khát mưa

Đoá san hô kiêu hãnh

Vẫn nở hoa bốn mùa.

Nụ cười người lính đảo

Trong gian khó vẫn ngời

Ánh mắt bao trìu mến

Ngầm hải âu giữa trời.

Mỗi hạt cát Trường Sa

Đã trở thành máu thịt

Những tên đảo, tên người

Viết hoa thành Tổ quốc.

(Huệ Triệu)

* Trả lời câu hỏi

Câu 1 trang 45 sgk Tiếng Việt lớp 4 Tập 2: Ở khổ thơ đầu, điều gì gây bất ngờ với mọi người khi đến Trường Sa?

Trả lời:

Ở khổ thơ đầu, màu hoa muống biển gây bất ngờ với mọi người khi đến Trường Sa.

Câu 2 trang 45 sgk Tiếng Việt lớp 4 Tập 2: Em hiểu thế nào về hai dòng thơ “Những nhà gian giữ đảo/ Neo cả nhịp tim người”? Chọn câu trả lời dưới đây hoặc nêu ý kiến của em.

A. Sự thấu hiểu của người dân trước những gian nguy mà người lính nhà giàn phải đương đầu.

B. Cảm xúc thương yêu, lo lắng của người ra thăm đảo dành cho người lính Trường Sa.

C. Tình yêu tha thiết của người dân đất Việt đối với biển đảo quê hương.

Trả lời:

A. Sự thấu hiểu của người dân trước những gian nguy mà người lính nhà giàn phải đương đầu.

Câu 3 trang 45 sgk Tiếng Việt lớp 4 Tập 2: Theo em, nhà thơ muốn nói gì qua hình ảnh “Đoá san hô kiêu hãnh/ Vẫn nở hoa bốn mùa”?

Trả lời:

Theo em, nhà thơ muốn nói về sự hi sinh thầm lặng của những người chiến sĩ. Họ vẫn luôn miệt mài làm công việc đáng tự hào, bảo vệ an toàn biển đảo cho đất nước không mệt mỏi, không quản ngày đêm. Cũng giống như đóa san hô, dù ở trong hoàn cảnh khó khăn nhưng vẫn kiêu hãnh vươn lên và nở hoa đẹp đẽ suốt bốn mùa.

Câu 4 trang 45 sgk Tiếng Việt lớp 4 Tập 2: Nêu cảm nghĩ của em về người lính đảo Trường Sa.

Trả lời:

Những người lính đảo Trường Sa là những anh hùng yêu nước, dũng cảm, sẵn sàng hi sinh tuổi thanh xuân tươi đẹp, thậm chí là cả tính mạng của mình để cống hiến cho Tổ quốc, để bảo vệ đến từng hòn đảo, vùng biển, lãnh thổ quốc gia, đem lại cuộc sống ấm no, hòa bình cho người dân.

Câu 5 trang 45 sgk Kết nối tri thức tiếng Việt lớp 4 Tập 2: Ý nghĩa của khổ thơ cuối là gì? Em chọn ý nào dưới đây? Vì sao?

A. Quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc ta.

B. Những tên đảo, tên người ở Trường Sa góp phần làm nền Tổ quốc vẹn toàn.

C. Những người thầm lặng bảo vệ biển trời Tổ quốc đáng được tôn vinh.

Trả lời:

A. Quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc ta.

Vì Trường Sa là máu thịt, là một phần không thể thiếu của Tổ quốc. Nhưng người lính đang ngày đêm hết mình chính là để bảo vệ chủ quyên thiêng liêng ấy. Nếu không có Trường Sa, Tổ quốc chẳng thể trọn vẹn.

* Luyện tập theo văn bản đọc

Câu 1 trang 45 sgk Tiếng Việt lớp 4 Tập 2: Dựa vào ý thơ của bài Cảm xúc Trường Sa, viết 2-3 câu về sự kiên cường của những người lính đảo.

Trả lời:

Với mỗi người lính đảo, lòng dũng cảm, sự kiên cường chính là động lực giúp họ vững vàng hơn. Bởi giữa nơi trùng khơi, chỉ có niềm tin, tình yêu biển đảo quê hương, trọng trách với Tổ quốc, dân tộc mới thực sự là thành lũy vững chắc che chở cho họ. Chính sự quả cảm và tấm lòng sắt son vì sự vẹn toàn của chủ quyền đất nước đã tôi luyện, giúp họ có được tinh thần và ý chí vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, sự khắc nghiệt của thời tiết để luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.

Câu 2 trang 45 sgk Tiếng Việt lớp 4 Tập 2: Xác định chủ ngữ, vị ngữ của mỗi câu em đã viết ở bài tập 1.

Trả lời:

Với mỗi người lính đảo, lòng dũng cảm, sự kiên cường/ chính là động lực giúp

CN VN

họ vững vàng hơn. Bởi giữa nơi trùng khơi, chỉ có niềm tin, tình yêu biển đảo

CN

quê hương, trọng trách với Tổ quốc, dân tộc/ mới thực sự là thành lũy vững

VN

chắc che chở cho họ. Chính sự quả cảm và tấm lòng sắt son vì sự vẹn toàn của

CN

chủ quyền đất nước/ đã tôi luyện, giúp họ có được tinh thần và ý chí vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, sự khắc nghiệt của thời tiết để luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.

VN

Viết: Viết bài văn kể lại một câu chuyện trang 45, 46

Đề bài: Viết bài văn kể lại câu chuyện về một nhân vật lịch sử mà em đã đọc, đã nghe.

Câu 1 trang 45 sgk Tiếng Việt lớp 4 Tập 2: Dựa vào dàn ý đã lập trong hoạt động Viết ở Bài 9, viết bài văn theo yêu cầu của đề bài.

Trả lời:

Bài 1:

Để có một đất nước không có chiến tranh, bộ đội và các chiến sĩ, các vị anh hùng của dân tộc đã phải đổ máu để dành lại tự do. Trong những người chiến sĩ dũng cảm đó, có trẻ nhỏ, có thiếu niên, có người trưởng thành…. Và một trong những người anh hùng nhỏ tuổi mà em rất ngưỡng mộ, đó là anh Kim Đồng.

Một lần, sau khi làm nhiệm vụ dẫn cán bộ vào căn cứ, Kim Đồng đang trên đường trở về nhà thì nghe có tiếng động lạ ở trong rừng. Kim Đồng liền rủ Cao Sơn tìm cách báo động cho các anh cán bộ đang ở trong xóm biết. Sau khi quan sát, Kim Đồng đã nhìn thấy bọn lính đang lợi dụng sương mù phục kích trên đường vào xóm và im lặng đợi bắt người. Kim Đồng bảo Cao Sơn lùi về phía sau, chạy về báo cáo. Đợi cho bạn đi rồi, Kim Đồng ngắm kĩ địa hình, để chạy vọt qua suối, lên phía rừng. Như vậy, bọn lính sẽ phải nổ súng hoặc kêu lên. Chúng nó sẽ bị lộ. Quả nhiên, thấy có bóng người chạy, bọn giặc lên đạn và hô: “Đứng lại!”.

Kim Đồng không dừng chân. Giặc bắn theo. Nhờ tiếng súng báo động ấy, các đồng chí cán bộ ở gần đó tránh thoát lên rừng. Song, Kim Đồng đã bị trúng đạn và anh dũng hy sinh tại chỗ, ngay bờ suối Lê-nin. Hôm ấy là sáng sớm ngày 15 tháng 02 năm 1943. Em rất ngưỡng mộ anh Kim Đồng. Anh đã nêu lên một tấm gương vì cách mạng quên mình, hy sinh khi làm nhiệm vụ bảo vệ cán bộ cách mạng. Sự hy sinh đó là tấm gương sáng chói mở đầu cho nhiều gương cao quí khác trong đội ngũ Đội viên Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh.

Anh Kim Đồng xứng đáng là một người anh hùng. Một người chết cho đân tộc, đã dâng cả đời mình để cứu lấy sự hoà bình, ấm no. Anh sẽ luôn sống mãi trong tâm trí của mỗi người theo năm tháng không bao giờ phai.

Câu 2 trang 46 sgk Tiếng Việt lớp 4 Tập 2: Đọc soát bài văn.

– Bài văn có kể đúng trình tự những sự việc trong câu chuyện không?

– Nội dung bài có đủ các chi tiết tiêu biểu của câu chuyện làm nổi bật đặc điểm của nhân vật lịch sử (ví dụ: chi tiết về ngoại hình, hành động, lời nói,… của nhân vật) hay không?

– Bài văn có thể hiện được tình cảm, cảm xúc đối với câu chuyện hoặc đổi với nhân vật lịch sử được nói đến trong câu chuyện hay không?

Trả lời:

Em tiến hành đọc soát bài văn.

Câu 3 trang 46 sgk Tiếng Việt lớp 4 Tập 2: Sửa lỗi trong bài văn (nếu có).

Trả lời:

Em tiến hành sửa lỗi trong bài văn nếu có.

Nói và nghe: Những tấm gương sáng trang 46, 47

Yêu cầu: Trình bày ý kiến của em về một người đã lao động hoặc chiến đấu, hi sinh để đem lại cuộc sống hạnh phúc, bình yên cho mọi người

Câu 1 trang 46 sgk Tiếng Việt lớp 4 Tập 2: Chuẩn bị.

a. Tìm câu chuyện kể về những tấm gương quên mình để cứu giúp mọi người trong thiên tai, hoả hoạn, dịch bệnh…. (ví dụ: những chiến sĩ dầm mình trong mưa bão để cứu dân, những người lính cứu hoả quả cảm xả thân cứu người, những bác sĩ nêu cao tấm gương y đức trên tuyến đầu chống dịch bệnh,…) hoặc về những người anh hùng đã chiến đấu chống giặc ngoại xâm, bảo vệ Tổ quốc,… (ví dụ: Hai Bà Trưng, Lý Nam Đế, Ngô Quyền, Đinh Bộ Lĩnh,…).

b. Xác định nội dung trình bày.

Gợi ý:

– Em muốn nói về ai? Người đó đã làm gì? Mục đích của việc làm đó là gì? Em có cảm xúc, suy nghĩ như thế nào về người đó?

– Nói rõ lí do vì sao em có cảm xúc, suy nghĩ như vậy.

Ví dụ: Em vô cùng cảm phục những người lính cứu hoả. Nghề cứu hoả đòi hỏi tinh thần sẵn sàng đối mặt với hiểm nguy để cứu người, cứu tài sản. Các anh lính cứu hoả đã nêu cao tinh thần của người chiến sĩ công an nhân dân: Vì dân phục vụ.

– Sưu tầm tranh ảnh, tư liệu,… về nhân vật, sự việc trong câu chuyện.

Trả lời:

a. Câu chuyện về những người lính cứu hỏa.

b.

– Câu chuyện về ba người chiến sĩ anh hùng, đó là trung tá Đặng Anh Quân (đội trưởng), trung úy Đỗ Đức Việt và binh nhì Nguyễn Đình Phúc.

– Họ đã giải cứu, hướng dẫn 8 người thoát khỏi đám cháy tại quán karaoke ra ngoài an toàn, ba người lính cứu hỏa quay lại bên trong hiện trường nhằm tìm kiếm những nạn nhân mắc kẹt khác, song số phận nghiệt ngã, các anh đã không bao giờ quay ra.

– Nhờ việc làm vĩ đại của ba người chiến sỹ mà người dân đã được cứu sống.

– Các anh đã hết lòng với nhiệm vụ, an toàn của người dân mà không màng đến bản thân. Sẵn sàng hy sinh cả tính mạng của mình để bảo vệ mọi người.

– Em vô cùng cảm phục những người lính cứu hoả. Nghề cứu hoả đòi hỏi tinh thần sẵn sàng đối mặt với hiểm nguy để cứu người, cứu tài sản. Các anh lính cứu hoả đã nêu cao tinh thần của người chiến sĩ công an nhân dân: Vì dân phục vụ.

– Sưu tầm tranh ảnh, tư liệu,… về nhân vật, sự việc trong câu chuyện.

Câu 2 trang 47 sgk Tiếng Việt lớp 4 Tập 2: Nói.

– Trình bày ý kiến của em theo nội dung đã chuẩn bị.

– Kết hợp cử chỉ, điệu bộ khi nói để cuốn hút người nghe.

Lưu ý: Khi bạn nói, em cần tập trung lắng nghe, có thể nêu câu hỏi để hiểu rõ hơn ý kiến của bạn. Ghi lại các ý kiến hay.

Trả lời:

Em tiến hành nói về bài làm của em.

Cách đây 6 tháng, mạng xã hội tràn ngập lời chia sẻ, thương tiếc và tri ân 3 chiến sĩ cảnh sát phòng cháy chữa cháy dũng cảm, lao mình vào biển lửa để dập tắt đám cháy tại quán karaoke trên đường Quan Hoa (Hà Nội) làm lòng em lại nao nức những điều tri ân, biết ơn vô cùng. Và hôm nay, em muốn nói về nghề lính cứu hỏa.

Chiều 1/8/2022, nhận được tin báo cháy tại Quan hoa, ít ai nghĩ, đó là lần làm nhiệm vụ cuối cùng của ba người chiến sĩ anh hùng. Đó là trung tá Đặng Anh Quân (đội trưởng), trung úy Đỗ Đức Việt và binh nhì Nguyễn Đình Phúc. Sau khi giải cứu, hướng dẫn 8 người thoát khỏi đám cháy tại quán karaoke ra ngoài an toàn, ba người lính cứu hỏa quay lại bên trong hiện trường nhằm tìm kiếm những nạn nhân mắc kẹt khác, song số phận nghiệt ngã, các anh đã không bao giờ quay ra. Sáng cùng ngày, cũng chính các anh, đã giải cứu 2 nạn nhân trong một vụ cháy nhà dân gần đó. Nhờ việc làm vĩ đại của ba người chiến sỹ mà người dân đã được cứu sống. Nhưng lòng em lại nghẹn ngào làm sao về nghề lính cứu hỏa. Các anh đã hết lòng với nhiệm vụ, an toàn của người dân mà không màng đến bản thân. Sẵn sàng hy sinh cả tính mạng của mình để bảo vệ mọi người. Em vô cùng cảm phục những người lính cứu hoả. Nghề cứu hoả đòi hỏi tinh thần sẵn sàng đối mặt với hiểm nguy để cứu người, cứu tài sản. Các anh lính cứu hoả đã nêu cao tinh thần của người chiến sĩ công an nhân dân: Vì dân phục vụ.

Rồi mai đây, cuộc sống sẽ lại bình yên trở lại, sự hy sinh của các anh mãi mãi luôn là điều thường trực trong trái tim mỗi người dân. Biết ơn vô cùng, nghề lính cứu hỏa.

Câu 3 trang 47 sgk Tiếng Việt lớp 4 Tập 2: Trao đổi, góp ý.

Gợi ý:

Trả lời:

Em tiến hành trao đổi và góp ý.

* Vận dụng

Câu 1 trang 47 sgk Tiếng Việt lớp 4 Tập 2: Chia sẻ với người thân câu chuyện về một người đã lao động hoặc chiến đấu, hi sinh để đem lại cuộc sống hạnh phúc, bình yên cho mọi người mà em cảm phục

Trả lời:

Cách đây 6 tháng, mạng xã hội tràn ngập lời chia sẻ, thương tiếc và tri ân 3 chiến sĩ cảnh sát phòng cháy chữa cháy dũng cảm, lao mình vào biển lửa để dập tắt đám cháy tại quán karaoke trên đường Quan Hoa (Hà Nội) làm lòng em lại nao nức những điều tri ân, biết ơn vô cùng. Và hôm nay, em muốn nói về nghề lính cứu hỏa.

Chiều 1/8/2022, nhận được tin báo cháy tại Quan hoa, ít ai nghĩ, đó là lần làm nhiệm vụ cuối cùng của ba người chiến sĩ anh hùng. Đó là trung tá Đặng Anh Quân (đội trưởng), trung úy Đỗ Đức Việt và binh nhì Nguyễn Đình Phúc. Sau khi giải cứu, hướng dẫn 8 người thoát khỏi đám cháy tại quán karaoke ra ngoài an toàn, ba người lính cứu hỏa quay lại bên trong hiện trường nhằm tìm kiếm những nạn nhân mắc kẹt khác, song số phận nghiệt ngã, các anh đã không bao giờ quay ra. Sáng cùng ngày, cũng chính các anh, đã giải cứu 2 nạn nhân trong một vụ cháy nhà dân gần đó. Nhờ việc làm vĩ đại của ba người chiến sỹ mà người dân đã được cứu sống. Nhưng lòng em lại nghẹn ngào làm sao về nghề lính cứu hỏa. Các anh đã hết lòng với nhiệm vụ, an toàn của người dân mà không màng đến bản thân. Sẵn sàng hy sinh cả tính mạng của mình để bảo vệ mọi người. Em vô cùng cảm phục những người lính cứu hoả. Nghề cứu hoả đòi hỏi tinh thần sẵn sàng đối mặt với hiểm nguy để cứu người, cứu tài sản. Các anh lính cứu hoả đã nêu cao tinh thần của người chiến sĩ công an nhân dân: Vì dân phục vụ.

Rồi mai đây, cuộc sống sẽ lại bình yên trở lại, sự hy sinh của các anh mãi mãi luôn là điều thường trực trong trái tim mỗi người dân. Biết ơn vô cùng, nghề lính cứu hỏa.

Câu 2 trang 47 sgk Tiếng Việt lớp 4 Tập 2: Tìm đọc đoạn thơ, bài thơ hoặc bài ca dao về lòng biết ơn

Gợi ý: Bác sống như trời đất của ta

Yêu từng ngọn lúa, mỗi cành hoa

Tự do cho mỗi đời nô lệ

Sữa để em thơ, lụa tặng già.

(Tố Hữu)

Trả lời:

Bài thơ:

Lòng biết ơn

Tác giả: Tú Yên

Xin cảm ơn buổi sớm mai thức dậy

Ta có thêm một ngày mới để yêu thương.

Xin mang ơn những buổi hoàng hôn vươn

Ta có được bữa cơm gia đình hạnh phúc.

Xin biết ơn giấc mộng đầy cảm xúc

Ta có thể rèn tâm thức được bình yên.

Nếu một mai ra đi trong an nhiên

Ta sẽ mỉm cười với lòng đầy cảm kích.

Bài ca dao:

Công cha như núi Thái Sơn

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra

Một lòng thờ mẹ kính cha

Cho tròn chữ hiểu mới là đạo con

Bài ca dao:

Ăn quả nhớ kẻ trồng cây,

Có bát cơm đầy, nhớ đến nhà nông.

Đường đi cách bến cách sông,

Muốn qua dòng nước, nhờ ông lái đò.

Cảm xúc Trường Sa khắc họa tình yêu biển đảo thiêng liêng, thể hiện lòng tự hào và trách nhiệm của mỗi người dân. Bài thơ khơi gợi suy ngẫm sâu sắc về ý nghĩa của chủ quyền và tinh thần kiên cường của con người nơi đầu sóng ngọn gió. Việc cảm nhận từng câu thơ giúp ta thêm thấu hiểu và trân trọng những giá trị thiêng liêng mà tác phẩm truyền tải.

Xem thêm:

• Học sinh lớp 4 sẽ được rèn luyện kỹ năng viết thông qua Bài 11: Tập làm văn – Tiếng Việt lớp 4 Kết nối tri thức với nhiều chủ đề gần gũi và thú vị.
• Câu chuyện về nghị lực vượt khó trong Chàng trai làng Phù Ủng là một bài học cảm động trong chương trình Tiếng Việt lớp 4 Kết nối tri thức.
• Tinh thần sáng tạo không giới hạn độ tuổi được thể hiện rõ qua bài học Tiếng Việt lớp 4 Kết nối tri thức về Nhà phát minh 6 tuổi.