Ôn tập cuối học kì 1 – Tiếng Việt lớp 4 Kết nối tri thức

a. Xếp tên các bài đọc trên những chiếc khinh khí cầu vào hai chủ điểm Niềm vui sáng tạo và Chắp cánh ước mơ.
b. Kể tên những bài đọc chưa được nhắc đến trong hai chủ điểm trên.
Các khinh khí cầu ghi: Bầu trời mùa thu, Đồng cỏ nở hoa, Ở vương quốc Tương Lai, Nếu em có một khu vườn, Bức tường có nhiều phép lạ, Anh Ba.

Trả lời:

• a. Niềm vui sáng tạo: Bầu trời mùa thu, Đồng cỏ nở hoa, Bức tường có nhiều phép lạ. Chắp cánh ước mơ: Ở vương quốc Tương Lai, Nếu em có một khu vườn, Anh Ba.

b. Các bài đọc chưa có trên khinh khí cầu:

– Bài đọc thuộc chủ điểm nào?
– Nội dung chính của bài đọc đó là gì?
– Nhân vật hoặc chi tiết nào trong bài để lại cho em ấn tượng sâu sắc?

Trả lời: Ví dụ với bài Người tìm đường lên các vì sao:

• Chủ điểm: Niềm vui sáng tạo.
• Nội dung: nhà khoa học Xi-ôn-cốp-xki từ nhỏ đã mơ được bay lên trời; ông kiên trì đọc sách, làm thí nghiệm suốt nhiều năm và góp phần mở đường cho con người bay vào vũ trụ.
• Ấn tượng: cậu bé nhảy qua cửa sổ để thử bay theo cánh chim, bị gãy chân mà vẫn không nản.

Sơ đồ TÍNH TỪ có 4 nhóm: màu sắc (trắng muốt), âm thanh (róc rách), hương vị (ngọt lịm), hình dáng (nhỏ xíu); mỗi nhóm còn 2 ô trống.

Trả lời:

• Màu sắc: xanh biếc, đỏ thắm, vàng óng. Câu: Cánh đồng lúa chín vàng óng.
• Âm thanh: ríu rít, ầm ầm, lách tách. Câu: Bầy chim sẻ hót ríu rít trên mái nhà.
• Hương vị: thơm phức, chua loét, cay xè. Câu: Nồi xôi mẹ nấu thơm phức cả gian bếp.
• Hình dáng: tròn xoe, to tướng, cao lêu nghêu. Câu: Đôi mắt chú mèo con tròn xoe.

Đoạn văn tả hội diều làng Bá Dương Nội (Theo Đỗ Thị Ngọc Minh). Các từ in đậm: Bá Dương Nội, tổ chức, gió, buổi chiều, rực rỡ, bay, cao (trời cao), sân đình, làng, ngắm, ngất ngây, cao, xa (bay cao, bay xa), trao.

Trả lời:

Lưu ý: cao đi với trời thì tả sự vật, đi với bay thì tả hoạt động.

a. Đoạn văn (Lưu Thị Lương) kể xóm đồ chơi có khách: cô cá nhỏ, bé hươu cao cổ đang tập đi, cô rùa kem sữa mặc áo đầm.
b. Đoạn thơ (Nguyễn Quỳnh Mai) nói về lúc mặt trời lặn sau núi và bóng đêm phủ xuống.
c. Đoạn thơ (Thy Ngọc) là lời bạn nhỏ dắt chú bê vàng đi ăn cỏ.
SGK nêu 3 cách nhân hoá: gọi vật bằng những từ chỉ người; dùng từ ngữ chỉ hoạt động, đặc điểm của người để tả vật; trò chuyện với vật như với người.

Trả lời:

• a. Cá, hươu cao cổ, rùa (và cả xóm đồ chơi) được nhân hoá: gọi bằng từ chỉ người (cô, bé, xóm, khách) và tả bằng hoạt động, đặc điểm của người (mới lọt lòng mẹ, tập đi, mặc áo đầm).
• b. Mặt trời và bóng đêm được nhân hoá bằng từ ngữ chỉ hoạt động của người: mặt trời “lặng im”, “nằm dài”; bóng đêm biết “tô màu”.
• c. Bê vàng được nhân hoá: gọi bằng từ chỉ người (chú) và được bạn nhỏ trò chuyện, dặn dò như với người (ngoan nhé).

Tranh vẽ gà mẹ quàng khăn đứng ở cửa chuồng, nhìn ổ rơm có mấy chú gà con vừa nở.

Trả lời:

• Chị gà mái quàng khăn hoa, âu yếm ngắm đàn con vừa chào đời.
• Mấy chú gà con lông vàng như tơ đang ríu rít gọi mẹ ơi.

Ba bài thơ: Nếu chúng mình có phép lạ; Vẽ màu; Bốn mùa mơ ước.

Trả lời: Em đọc thuộc một bài rồi nêu khổ thơ mình thích kèm lí do. Ví dụ: trong bài Nếu chúng mình có phép lạ, em thích khổ thơ bạn nhỏ ước ngủ dậy là thành người lớn ngay để được làm những công việc mình mơ ước. Điều ước ấy ngây thơ nhưng cho thấy các bạn nhỏ muốn sớm có ích.

a. Đoạn văn (Theo Trần Đức Tiến) tả mùa xuân về với anh dế còm, cụ giáo cóc, bác giun đất.
b. Đoạn thơ (Huỳnh Mai Liên) tả hàng cây, lá vàng, gió và chồi non.

Trả lời:

• a. Dế (anh dế còm sửa sang bộ râu, mặc bộ cánh đẹp nhất đi làm), cóc (được gọi là cụ giáo, hết đau xương), giun đất (bác giun chui lên để hưởng không khí trong lành).
• b. Cây (“mỏi lưng”, đứng thẳng hàng, biết cười), lá vàng (“ngăn nắp”), gió (“bạn gió”, đi “lang thang”, cù cho cây cười), chồi non (“làm dáng”).
• Em thích hình ảnh gió đi chơi khắp nơi, cù cho hàng cây cười mãi. Gió như một cậu bạn tinh nghịch, còn hàng cây như bị cù nên rung rinh cười. Hình ảnh ấy làm cảnh vật vui và gần gũi.

Đoạn đối thoại giữa chim sâu con và chim bố (Theo Nguyễn Đình Quảng) có các bông hoa ở đầu mỗi lời nói và ở cuối 3 lời của chim sâu con.

Trả lời:

• Bông hoa ở đầu mỗi lời nói: dấu gạch ngang (đánh dấu lời nói của nhân vật).
• Cuối lời 1 (chim con hỏi có thể thành hoạ mi được không): dấu chấm hỏi.
• Cuối lời 2 (bố hỏi vì sao con muốn thành hoạ mi): dấu chấm hỏi.
• Cuối lời 3 (chim con trả lời muốn có tiếng hót hay): dấu chấm.

a. Hoạt động bảo vệ môi trường của các bạn nhỏ đã được lan toả sâu rộng. Các phong trào thiếu nhi chung tay bảo vệ môi trường gồm có: (bông hoa) Trồng cây gây quỹ Đội / (bông hoa) Vì màu xanh quê hương / (bông hoa) Sạch nhà – sạch lớp – sạch trường / (bông hoa) Làm kế hoạch nhỏ.
b. Đoàn tàu Hà Nội (bông hoa) Vinh khởi hành tại ga Hà Nội lúc 18 giờ hằng ngày.

Trả lời: Cả hai chỗ đều dùng dấu gạch ngang.

• a. Đặt dấu gạch ngang ở đầu mỗi dòng: dùng để liệt kê các phong trào.
• b. Hà Nội – Vinh: dấu gạch ngang nối hai địa danh là điểm đầu và điểm cuối của chuyến tàu.

a. Tìm ô chữ hàng ngang. b. Đọc từ ngữ xuất hiện ở hàng dọc màu xanh. Mỗi hàng ngang là từ còn thiếu trong một thành ngữ, tục ngữ (đã cho sẵn hàng 1, 6, 9, 11).

Trả lời: a. Các hàng ngang:

b. Hàng dọc màu xanh: NIỀM VUI KHÁM PHÁ.

Đoạn văn (Theo Văn Thành Lê) nói về dòng sông Cổ Cò quê hương và những dòng sông lớn của đất nước.

Trả lời: Em nghe đọc và viết vào vở, chú ý:

• Viết hoa tên riêng: Cổ Cò, Ngũ Hành Sơn, Cửa Đại, Thu Bồn, Vu Gia, Hồng Hà, Hà Nội, Sài Gòn, Viễn Đông.
• Viết đúng các từ: êm đềm, lặng lẽ, nghiêng mình, trầm lắng, mênh mang, long lanh.

Gợi ý (sơ đồ): giới thiệu chung (tên gọi, nơi ở, ấn tượng chung,…); điểm đặc biệt: hình dáng (vòi dài, cổ cao, có bướu,…), hoạt động (leo trèo giỏi, bước di chuyển,…); cảm nghĩ.

Trả lời: Dàn ý nói về con voi: giới thiệu (gặp ở vườn thú, rất to) → điểm đặc biệt về hình dáng (tai to như quạt, vòi dài, ngà cong) → hoạt động (vòi cuốn cỏ, hút nước tắm) → cảm nghĩ (to khoẻ mà hiền).

Trả lời: Đoạn văn tham khảo: Hè vừa rồi, bố đưa em đi vườn thú và em được gặp chú voi lần đầu tiên. Chú to như một cái nhà nhỏ, lớp da xám sần sùi đầy nếp nhăn. Hai cái tai to như chiếc quạt nan cứ phe phẩy liên hồi. Đặc biệt nhất là chiếc vòi dài, mềm mà khoẻ. Chú dùng vòi cuốn cả bó cỏ đưa lên miệng, rồi lại thò vòi xuống chậu hút nước, phun ào lên lưng cho mát. Chú voi trông thật oai mà hiền lành.

Trả lời: Em đổi bài với bạn, xem đoạn văn đã nêu rõ điểm đặc biệt của con vật chưa, có từ ngữ gợi tả, so sánh không, chính tả đúng chưa, rồi sửa lại.

Trả lời: Đó là thế giới do bạn nhỏ tưởng tượng ra khi nhắm mắt lại, một thế giới đẹp và kì diệu như trong mơ ước.

Trả lời:

• Bé gái hoá thành công chúa; bé trai gọi nhau là hoàng tử.
• Thú dữ trong rừng ngủ khò trên lá khô; cá mập nhảy nhót đùa trên sóng.
• Ốc sên cất tiếng hót, lợn sề bay lên, dơi vui chơi suốt ngày, còn cá thì bò lên bờ dạo bộ.

A. Ngồi nói chuyện với bạn trên mô đất giữa đồng quê ngập nắng.
B. Chia sẻ với bạn về những địa danh ở thành phố.
C. Kể với bạn về các hoạt động thường làm ở thành phố.
D. Rủ bạn thực hiện các hoạt động mà Nam thường làm ở thành phố.

Trả lời: Chọn C. Nam kể rằng nếu ở thành phố thì giờ này cậu đang đi học bơi, đi công viên.

A. Hay nói lảng, tính tình hiền khô.
B. Luôn cười tươi rói, hay chọc quê bạn.
C. Có vóc người nhỏ xíu, hay mắc cỡ.
D. Là cậu bé nhỏ xíu, đen đúa, tóc cháy nắng.

Trả lời: Chọn D.

A. Khám phá đám ruộng lấp xấp nước, tìm mồi câu cá.
B. Dùng trứng kiến làm mồi câu cá, nướng cá.
C. Câu cá, làm cá, nướng cá, thưởng thức cá nướng.
D. Dùng trứng kiến làm mồi câu, câu cá, thưởng thức cá nướng.

Trả lời: Chọn D. Nam chỉ cùng Siêng móc mồi, câu cá và ăn cá; việc nướng cá là Siêng làm.

Trả lời: Các từ ngữ: sung sướng (lúc mang giỏ cá đầy về), thích thú (lúc ăn thử cá nướng).

– Cười tươi rói khi nhìn Nam mải mê ăn món cá mình làm.
– Cười hiền khô, không có ý định chọc quê bạn khi bạn không biết về món cá nướng trui.

Trả lời: Siêng là cậu bé hồn nhiên, tốt bụng, vui khi thấy bạn thích món ăn quê mình. Bạn ấy tế nhị, không trêu chọc khi bạn chưa biết điều gì đó.

Trả lời: Câu chuyện cho em thấy làng quê có biết bao trò vui mà ở thành phố không có. Em quý tình bạn giản dị giữa Nam và Siêng. Đọc xong, em cũng muốn được một lần đi câu cá và ăn cá lóc nướng trui.

Trả lời: Các động từ: ăn, nhìn, thấy, ngó, cười (có thể kể thêm mải chỉ trạng thái say mê).

Nghe tiếng gầm ✿ từ xa, thỏ sợ hãi tưởng tượng ra chúa sơn lâm với thân hình ✿, dũng mãnh sắp xuất hiện.

Trả lời: Trái nghĩa với hiền khô: dữ tợn, hung dữ. Trái nghĩa với nhỏ xíu: to lớn, khổng lồ, to tướng. Bông hoa thứ nhất điền dữ tợn (hoặc hung dữ), bông hoa thứ hai điền to lớn (hoặc khổng lồ).

a. Chỉ con vật
b. Chỉ thời gian.

Trả lời:

• a. Danh từ chỉ con vật trong bài: cá, cá lóc, kiến. Câu: Đàn kiến nối nhau tha mồi về tổ.
• b. Danh từ chỉ thời gian trong bài: giờ, tiếng (một tiếng), hè. Câu: Kì nghỉ hè năm nay, em được về quê thăm ông bà.

Trả lời: Dấu gạch ngang đầu dòng báo hiệu chỗ bắt đầu lời nói của nhân vật (lời Nam, lời Siêng) khi hai bạn trò chuyện.

Đề 1: Viết bài văn miêu tả một con vật mà em từng nuôi hoặc từng nhìn thấy và có ấn tượng đặc biệt.
Đề 2: Viết đoạn văn tưởng tượng dựa vào một câu chuyện thú vị mà em đã đọc hoặc đã nghe.

Trả lời:

• Đề 1 – dàn ý: mở bài giới thiệu con vật (nuôi ở đâu, từ bao giờ hoặc gặp ở đâu); thân bài tả hình dáng (bao quát rồi từng bộ phận nổi bật) và hoạt động, thói quen; kết bài nêu tình cảm của em. Có thể phát triển đoạn văn tả con voi ở tiết 5 thành bài văn.
• Đề 2 – gợi ý: chọn một truyện quen (vd Thằn lằn xanh và tắc kè, Con vẹt xanh); tưởng tượng thêm một đoạn kết mới hoặc kể lại theo lời một nhân vật, giữ đúng tính cách nhân vật.