Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Cảm tính là gì? Chữ 感性, nhận thức cảm tính và khác lý trí ra sao?

Cập nhật 29/07/2025·MMavrick Nguyễn·8 phút đọc
Nội dung chính
  • Cảm tính: biết bằng giác quan trước đã
  • 感性: chữ cảm gặp chữ tính
  • Cảm tính, cảm xúc, lý trí đặt cạnh nhau thì sao?
  • Đề nghị luận: sống cảm tính có đáng trách?

Cảm tính là sự hiểu biết, đánh giá dựa vào cảm giác và ấn tượng trực tiếp, chưa qua suy xét kỹ của lý trí. Trong triết học, cảm tính là giai đoạn đầu của nhận thức. Trong lời nói hằng ngày, “quyết định cảm tính” hay “nhận xét theo cảm tính” chỉ cách làm dựa vào cảm xúc nhất thời hơn là lý lẽ và bằng chứng.

Nghĩa ngắn Dựa vào cảm giác, ấn tượng, chưa qua suy xét lý trí
Gốc từ Hán Việt 感性: cảm (rung động, cảm nhận) + tính (tính chất)
Loại từ Danh từ (nhận thức cảm tính); dùng như tính từ trong lời nói thường (rất cảm tính)
Đối lập Lý tính, lý trí
Sắc thái Trung tính trong triết học; hơi chê khi nói về cách đánh giá, quyết định
cảm tính là gì
cảm tính là gì? Biết bằng cảm giác, chưa qua lý trí

Cảm tính: biết bằng giác quan trước đã

Thử nhớ lần đầu bạn cắn một quả chanh. Vị chua, mùi thơm, cái nhăn mặt đến ngay, trước khi bạn biết gì về axit citric. Đó là kiểu hiểu biết mà triết học gọi là cảm tính: thế giới chạm vào mắt, tai, mũi, lưỡi, da, và ta ghi nhận nó.

Theo từ điển của Viện Ngôn ngữ học, cảm tính là danh từ chỉ giai đoạn đầu của nhận thức, dựa trên cảm giác, chưa nắm được bản chất và quy luật của sự vật. Giáo trình triết học chia giai đoạn này thành ba hình thức nối nhau:

  1. Cảm giác: từng thuộc tính riêng lẻ, như màu vàng, vị chua.
  2. Tri giác: hình ảnh trọn vẹn về sự vật đang ở trước mặt: một quả chanh.
  3. Biểu tượng: hình ảnh còn giữ lại trong đầu khi sự vật đã không còn, như lúc nghe ai nhắc chữ “chanh” là ứa nước miếng.

Cái biết cảm tính nhanh và sống động, nhưng mới chạm lớp vỏ. Muốn hiểu vì sao chanh chua, phải bước lên giai đoạn lý tính với khái niệm, phán đoán, suy luận. Toàn bộ con đường ấy được trình bày ở bài hai chặng của quá trình nhận thức.

感性: chữ cảm gặp chữ tính

Chữ cảm (感) gồm bộ tâm (心) ở dưới, nghĩa gốc là động lòng, có cảm giác trước điều gì đó. Họ từ của nó rất gần gũi: cảm xúc, cảm nhận, cảm động, nhạy cảm. Chữ tính (性) cũng có bộ tâm, chỉ tính chất, bản tính, như trong tính cách, lý tính, nhân tính.

Ghép lại, cảm tính là “phần thuộc về cảm giác” trong con người. Cặp đối của nó dựng theo đúng khuôn ấy: lý tính (理性) là phần thuộc về lẽ, về suy luận. Nhìn hai chữ đứng cạnh nhau, ta thấy ngay chúng là hai mặt của cùng một người chứ không phải hai loại người khác nhau.

Cảm tính, cảm xúc, lý trí đặt cạnh nhau thì sao?

Từ Trọng tâm Ví dụ
Cảm tính Cách biết, cách đánh giá dựa vào ấn tượng giác quan và cảm xúc Chấm bài theo cảm tính, thấy chữ đẹp là cho điểm cao
Cảm xúc Trạng thái vui, buồn, giận, sợ đang có trong lòng Cảm xúc dâng trào khi nhận giấy báo đỗ
Trực giác Hiểu ngay mà không cần lập luận từng bước Trực giác mách bảo con đường này sai
Lý tính, lý trí Suy xét bằng lý lẽ, bằng chứng, quy luật Lý trí bảo nên đọc kỹ hợp đồng trước khi ký
Chủ quan Nhìn theo ý mình, thiếu đối chiếu với thực tế Đánh giá chủ quan, không hỏi ý ai

Cảm tính và cảm xúc dễ nhập làm một nhưng không trùng nhau: cảm xúc là cái ta đang thấy trong lòng, cảm tính là lúc ta để cái thấy ấy quyết định thay cho suy xét. Trực giác cũng khác, vì nó thường đến từ kinh nghiệm tích lũy lâu, như bài giải nghĩa chữ trực giác 直覺 phân tích. Đối lập rõ nhất với cảm tính là lý trí, được bàn riêng ở bài sức mạnh của lẽ phải trong suy nghĩ.

Trong câu nói thường, cảm tính hay đi với một vài cụm cố định: theo cảm tính, mang tính cảm tính, quyết định cảm tính, nhận định cảm tính. Hơi thừa nhưng phổ biến là “mang tính cảm tính”; viết “nhận xét còn cảm tính” gọn hơn.

Đề nghị luận: sống cảm tính có đáng trách?

Đề kiểu “Suy nghĩ về việc hành động theo cảm xúc” hay “Lý trí và tình cảm trong cuộc sống” ở THCS, THPT đều chạm đến chữ này. Ba ý có thể triển khai:

  • Cảm tính có giá trị thật. Thơ ca, âm nhạc, lòng trắc ẩn đều khởi đầu từ cảm giác. Một người hoàn toàn không cảm tính sẽ khô khan, khó đồng cảm.
  • Cảm tính dẫn đường thì dễ lạc. Mua đồ vì thấy quảng cáo đẹp, ghét một bạn chỉ vì cách bạn ăn mặc, tin một tin đồn vì nó khớp với điều mình muốn nghe: đều là để ấn tượng thay cho kiểm chứng.
  • Bài học: nghe cảm giác như một tín hiệu, rồi để lý trí kiểm lại. Việc càng lớn, như chọn trường, chọn nghề, vay tiền, càng cần chậm lại một nhịp.

Trong văn chương thì ngược lại, chất cảm tính lại được trân trọng. Một câu nhận xét học sinh hay bị phê “còn cảm tính” là câu như “bài thơ rất hay, em rất thích”, vì nó chỉ nêu ấn tượng mà chưa chỉ ra hay ở chữ nào, hình ảnh nào.

Cảm tính trong lời phê, lời nói hằng ngày

Cảm tính nghĩa là gì khi nói về một người?

Nói ai đó “sống cảm tính” là họ hay quyết định theo cảm xúc lúc đó: vui thì hứa, giận thì bỏ. Câu này thường mang ý nhắc nhở nhẹ, không hẳn là chê nặng.

Nhận thức cảm tính là gì?

Là giai đoạn đầu của quá trình nhận thức, khi con người biết sự vật qua cảm giác, tri giác và biểu tượng. Cái biết này trực tiếp, sinh động nhưng chưa đi tới bản chất bên trong.

Cảm tính và lý tính khác nhau thế nào?

Cảm tính dựa vào giác quan và ấn tượng; lý tính dựa vào khái niệm, phán đoán, suy luận. Hai mặt này đi cùng nhau: cảm tính đưa dữ liệu, lý tính xử lý dữ liệu ấy.

Cảm tính tiếng Anh là gì?

Trong triết học thường dịch là sensibility hoặc sensuous cognition. Khi nói một quyết định “cảm tính”, tiếng Anh hay dùng emotional, subjective hoặc nói based on feelings.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
bắn cá đổi thưởng
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
nổ hũ
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
tỷ lệ kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
ee88
https://mm88.press/
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
febet
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
qq88
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
789bet
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
FB88
fb88
kèo nhà cái
kèo nhà cái
lô đề online
AO88
lô đề online
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5