Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Bất cập là gì? Nghĩa chữ 不及, từ gần nghĩa và cách đặt câu

Cập nhật 13/12/2025·MMavrick Nguyễn·7 phút đọc
Nội dung chính
  • Hai nét nghĩa của bất cập trong từ điển
  • 不及 và câu "quá do bất cập" trong Luận ngữ
  • Những từ đứng gần bất cập
  • Viết bất cập vào bài nghị luận cho trúng chỗ

Bất cập là chỗ chưa phù hợp, chưa đạt tới mức cần thiết so với yêu cầu thực tế, thường dùng khi nói về một quy định, một cách làm hay một hệ thống. Hỏi bất cập nghĩa là gì thì có thể hiểu nôm na là “chưa theo kịp”. Từ này gốc Hán Việt, xưa còn mang nghĩa “không kịp”, nay rất hiếm gặp.

Nghĩa thường dùng Điều chưa phù hợp, chưa đủ mức cần thiết
Nghĩa ít dùng Không kịp, quá muộn
Gốc từ Hán Việt 不及: bất (không) + cập (kịp, đến, bằng)
Loại từ Danh từ (nghĩa chính); tính từ (nghĩa cũ)
bất cập là gì
bất cập là gì? Chỗ chưa phù hợp, chưa theo kịp

Hai nét nghĩa của bất cập trong từ điển

Từ điển tiếng Việt (Hoàng Phê) ghi bất cập với hai cách dùng, và hai cách này chênh nhau khá xa về độ phổ biến.

  1. Danh từ, nghĩa hay gặp: điều chưa phù hợp, chưa đủ mức cần thiết. Ví dụ: Quy định giờ đóng cổng trường còn vài bất cập, học sinh đi xe buýt hay bị muộn.
  2. Tính từ, ít dùng: không kịp. Nghĩa này còn sót trong lối nói cũ “hối bất cập”, tức hối cũng không kịp.

Ngày nay, hầu như mọi lần ta đọc chữ bất cập trên báo đều là nghĩa thứ nhất. Từ này thường đi cùng các động từ khắc phục, tháo gỡ, chỉ ra, bộc lộ, và hay đứng sau các cụm còn nhiều, một số. Nó mang sắc thái khách quan, hơi trang trọng: chê một điều chưa ổn mà không gay gắt.

Lưu ý nhỏ: bất cập thường nói về sự vật, chính sách, cách tổ chức, ít dùng để chê một con người. Nói “bạn ấy rất bất cập” nghe lạ tai; nói “cách chia nhóm của lớp còn bất cập” thì tự nhiên.

不及 và câu “quá do bất cập” trong Luận ngữ

Chữ cập (及) theo Thiều Chửu có nghĩa là kịp, đến, và cũng có nghĩa là bằng. Ta gặp nó trong cập nhật (kịp ngày), cập bến, phổ cập (đến khắp nơi). Thêm chữ bất (不) phủ định phía trước, bất cập là không kịp, không tới, không bằng.

Từ nghĩa “không tới” ấy mới sinh ra nghĩa hiện đại: chưa tới mức cần có, chưa theo kịp đòi hỏi. Một cách làm bất cập là cách làm đã không còn bắt kịp thực tế.

Người học chữ Hán quen với câu 過猶不及, đọc là “quá do bất cập”, trong thiên Tiên tiến của sách Luận ngữ. Tử Cống hỏi Khổng Tử giữa hai học trò, một người hay làm quá và một người hay làm chưa tới, thì ai hơn. Khổng Tử đáp rằng quá cũng như chưa tới. Ý ông là cả hai cùng lệch khỏi mức vừa phải. Lối nói “không thái quá, không bất cập” mà người Việt vẫn dùng khi khuyên giữ chừng mực cũng chung tinh thần ấy.

Chữ cập 及 ấy còn nằm trong thành ngữ lợi bất cập hại, ý nói cái lợi thu được không bù nổi cái hại phải gánh.

Những từ đứng gần bất cập

Từ Khác bất cập ở đâu Ví dụ
Hạn chế Chỉ giới hạn, mặt chưa làm được; rộng và nhẹ hơn Bài làm còn hạn chế về diễn đạt
Thiếu sót Có chỗ bị bỏ sót, làm chưa đủ Hồ sơ còn thiếu sót giấy khai sinh
Bất hợp lí Trái với lẽ thường, nặng hơn bất cập Mức phạt bất hợp lí
Vướng mắc Chỗ gây cản trở khi thực hiện Thủ tục còn vướng mắc ở khâu xác nhận

Về phía trái nghĩa, có thể dùng phù hợp, hợp lí, đáp ứng được yêu cầu; khi so ưu và nhược, người ta đặt bất cập đối với những điểm mạnh, mặt tốt của sự việc. Một chỗ dễ lẫn là “bất cập” với “bất cẩn”: bất cẩn là thiếu cẩn thận, nói về người; bất cập là chưa phù hợp, nói về việc. Cũng đừng viết thành “bất cặp”, vì chữ đúng là cập với dấu nặng ở vần ập.

Viết bất cập vào bài nghị luận cho trúng chỗ

Trong văn nghị luận xã hội, bất cập là từ khóa của đoạn “chỉ ra vấn đề”. Một dàn ý quen thuộc thường đi theo trình tự: nêu hiện trạng đang diễn ra của sự việc, chỉ ra những bất cập, phân tích nguyên nhân, rồi đề xuất giải pháp. Dùng đúng chỗ, từ này giúp câu văn khách quan, có độ chín.

Vài câu mẫu để tham khảo:

  • Việc dạy thêm tràn lan bộc lộ nhiều bất cập, khiến học sinh mất thời gian tự học.
  • Một trong những bất cập lớn của thư viện trường là sách mới về chậm, đầu sách cũ chưa được thay.
  • Muốn khắc phục bất cập ấy, trước hết cần lắng nghe ý kiến của chính người trong cuộc.

Chỉ nên dùng một hai lần trong cả bài; lặp lại nhiều, câu văn dễ thành giọng báo cáo khô cứng.

Bất cập qua vài câu hỏi ngắn

Bất cập tiếng Anh là gì?

Tùy ngữ cảnh có thể dịch là shortcoming, inadequacy hoặc drawback. Khi nói “chính sách còn nhiều bất cập”, cách dịch tự nhiên là the policy still has many shortcomings.

Bất cập có phải là từ Hán Việt không?

Có. Đây là chữ 不及, gồm bất (không) và cập (kịp, đến). Cùng chữ cập còn có cập nhật, phổ cập, cập bến.

Hối bất cập nghĩa là gì?

Là hối hận thì đã không kịp nữa. Đây là nghĩa cũ “không kịp” của chữ bất cập, nay chỉ còn trong lối nói hơi văn vẻ, mang ý nhắc nhở nên suy nghĩ kĩ trước khi làm.

Đặt câu với từ bất cập thế nào cho tự nhiên?

Ghép nó với một sự việc cụ thể và một động từ quen đi kèm: “Cách xếp lịch thi hiện nay còn bất cập, nhà trường đang tìm cách tháo gỡ.” Tránh dùng để chê thẳng một người.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
bắn cá đổi thưởng
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
nổ hũ
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
tỷ lệ kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
ee88
https://mm88.press/
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
febet
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
qq88
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
789bet
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
FB88
fb88
kèo nhà cái
kèo nhà cái
lô đề online
AO88
lô đề online
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5