Áp phích là tờ giấy (hoặc tấm nhựa) khổ lớn có chữ và hình, dán hay treo ở nơi công cộng để quảng cáo, tuyên truyền, cổ động hoặc để trang trí. Tiếng Anh gọi là poster, nên hỏi áp phích tiếng Anh là gì thì câu trả lời là poster; còn chữ áp phích thì mượn từ tiếng Pháp affiche. Một tên gọi cũ khác là bích chương.
| Nghĩa | Ấn phẩm khổ lớn kết hợp chữ và hình, đặt ở chỗ đông người |
| Gốc từ | Phiên âm từ tiếng Pháp affiche |
| Loại từ | Danh từ |
| Từ gần nghĩa | bích chương, poster, tranh cổ động |
| Dùng để | Quảng cáo, tuyên truyền, thông báo sự kiện, trang trí |
Áp phích theo nghĩa từ điển
Từ điển tiếng Việt giảng áp phích là danh từ, chỉ tờ giấy lớn có chữ hoặc tranh vẽ, đem dán chỗ công cộng nhằm tuyên truyền, cổ động hay quảng cáo. Ví dụ quen thuộc: dán áp phích, áp phích quảng cáo. Wiktionary nhấn thêm một ý: đây là ấn phẩm vừa mang thông tin vừa mang tính nghệ thuật, thiết kế sao cho hút mắt người xem.
Từ hai cách giảng có thể rút ra ba dấu hiệu của một tấm áp phích:
- khổ lớn, nhìn được từ xa;
- chữ và hình đi cùng nhau, dù có loại chỉ toàn chữ hoặc toàn hình;
- đặt ở chỗ nhiều người qua lại: tường, bảng tin, cửa hàng, sân trường, nhà ga.
Chính vì thế, một tờ giấy A4 ghi lịch họp dán trên bảng tin thì gọi là thông báo; còn tấm in lớn có tranh, khẩu hiệu nổi bật kêu gọi tiết kiệm điện thì gọi là áp phích.
Từ chữ affiche của tiếng Pháp
Affiche trong tiếng Pháp bắt nguồn từ động từ afficher, nghĩa là dán lên, niêm yết ra cho mọi người xem. Khi vào tiếng Việt, chữ này được đọc theo âm Việt thành áp phích, giống như nhiều từ mượn Pháp khác trong đời sống hằng ngày.
Cũng có từ Hán Việt để gọi thứ này là bích chương, trong đó bích (壁) là bức vách, bức tường, gợi đúng chỗ người ta dán nó. Từ này nay ít dùng, chủ yếu gặp trong sách cũ.
Áp phích hiện đại như ta quen thấy ra đời vào khoảng giữa thế kỉ XIX, khi kĩ thuật in đá màu giúp in hàng loạt những tờ tranh rực rỡ. Từ đó, áp phích trở thành công cụ quen thuộc của quảng cáo phim, ca nhạc, sự kiện, của các chiến dịch tuyên truyền, và cả một dòng tranh được sưu tầm như tác phẩm nghệ thuật.
Áp phích khác tờ rơi, băng rôn, poster thế nào?
| Tên gọi | Đặc điểm | Ví dụ |
|---|---|---|
| Áp phích / poster | Một tờ khổ lớn, dán hoặc treo cố định, người xem đứng nhìn | Áp phích phim, áp phích phòng cháy |
| Tờ rơi | Khổ nhỏ, in nhiều, phát tay cho từng người mang đi | Tờ rơi khai trương quán ăn |
| Băng rôn | Dải vải hoặc bạt dài, chủ yếu là chữ, căng ngang đường hay cổng | Băng rôn chào mừng năm học mới |
| Tranh cổ động | Một dạng áp phích thiên về kêu gọi hành động vì cộng đồng | Tranh cổ động an toàn giao thông |
| Thông báo | Chủ yếu là chữ, nội dung hành chính, không cần hình | Thông báo lịch thi |
Áp phích và poster là một thứ, chỉ khác tên gọi. Trong giới làm quảng cáo, người ta hay nói poster; trong sách vở và văn bản hành chính, áp phích vẫn phổ biến hơn. Quảng cáo không chỉ nằm trên giấy: có loại được cài khéo vào phim ảnh, như kiểu quảng cáo lồng trong phim.
Riêng tranh cổ động, dạng áp phích kêu gọi cả cộng đồng cùng hành động, có lịch sử và đặc điểm riêng được kể trong nguồn gốc tranh cổ động.
Khi bài tập yêu cầu làm áp phích
Học sinh gặp áp phích trong rất nhiều môn: vẽ áp phích bảo vệ môi trường, làm áp phích giới thiệu cuốn sách yêu thích, trình bày dự án theo nhóm. Một tấm áp phích dễ đọc thường có:
- một tiêu đề ngắn, chữ to đọc được từ xa vài mét;
- một hình chủ đạo chiếm phần lớn diện tích, thay vì nhiều hình nhỏ rời rạc;
- thông tin cần thiết viết thành vài dòng: thời gian, địa điểm, lời kêu gọi;
- màu sắc tương phản vừa đủ, không quá ba bốn màu chính.
Nguyên tắc chung là người đi ngang chỉ cần liếc vài giây đã hiểu thông điệp. Kĩ năng này gần với bài viết quảng cáo và tờ rơi trong Ngữ văn 9: cũng phải chọn chữ ít mà trúng.
Áp phích: vài câu hỏi hay gặp
Áp phích tiếng Anh là gì?
Là poster. Tiếng Pháp gọi là affiche, cũng chính là gốc của chữ áp phích trong tiếng Việt.
Áp phích và poster có giống nhau không?
Giống nhau về bản chất, đều là ấn phẩm khổ lớn có chữ và hình. Poster là tên tiếng Anh, hay dùng trong quảng cáo, thiết kế; áp phích là cách gọi quen trong tiếng Việt.
Áp phích là văn bản gì?
Có thể xem là một loại văn bản kết hợp chữ với hình ảnh, màu sắc để truyền thông tin. Khi phân tích, cần đọc cả phần chữ lẫn phần hình, vì cả hai cùng tạo nên thông điệp.
Bích chương là gì?
Bích chương là tên gọi Hán Việt, nay ít dùng, của áp phích: tờ giấy lớn dán trên tường để mọi người cùng đọc.