Yap là tiếng lóng gốc Anh, nghĩa là nói liên tục, nói dài về đủ thứ chuyện, gần với “lải nhải”, “nói như súng liên thanh” hay “chém gió” trong tiếng Việt. Người hay yap được gọi là yapper, còn hành động đang nói không dứt là yapping. Tùy giọng điệu, yap có thể là lời trêu yêu hoặc lời chê nhẹ.
| Nghĩa ngắn | Nói nhiều, nói huyên thuyên không dừng |
| Gốc từ | Tiếng Anh yap: vốn chỉ tiếng sủa the thé của chó nhỏ |
| Dạng hay gặp | yap, yapping, yapper, yap session |
| Sắc thái | Thân mật, đùa vui; có lúc hơi chê, tùy người nói |
Yap: từ tiếng chó sủa đến người nói nhiều
Yap là một từ tượng thanh trong tiếng Anh. Theo một nhà ngôn ngữ học Mỹ được Vietcetera dẫn lại (khớp với ghi chép của từ điển Oxford mà nhiều trang nhắc tới), từ này đã có mặt trong tiếng Anh từ đầu thế kỉ XVII, lúc đầu dùng cho những chú chó nhỏ có giọng lanh lảnh. Từ điển Wiktionary ghi nghĩa gốc của danh từ yap là tiếng sủa the thé của chó nhỏ; nghĩa lóng là chuyện phiếm, chuyện tầm phào.
Đường đi của nghĩa khá dễ hình dung. Một con chó nhỏ sủa mãi không thôi, ồn và hơi phiền. Đem hình ảnh ấy gán cho người thì thành lời chê người nói nhiều mà ít ý. Tiếng Anh còn có câu cộc lốc Shut your yap!, ở đó yap là cái miệng, đại khái “câm miệng lại”.
Khi về tới mạng xã hội Việt, yap giữ phần nói nhiều nhưng bớt hẳn phần gắt. Người Việt dùng yap chủ yếu để tự trêu mình hoặc trêu bạn bè, ít khi để mắng thật.
TikTok làm chữ yap sống lại thế nào?
Yap trở thành từ thời thượng khi lan trên TikTok. Các nhà ngôn ngữ học được báo chí hỏi chuyện cho rằng TikTok là nơi rất nhiều người quay video nói thẳng vào máy về đủ chuyện, nên người ta mượn ngay chữ yap vốn đã nằm sẵn trong từ điển để gọi kiểu nội dung ấy. Ngay cả việc giải thích chữ yapping cũng thành một trào lưu: mỗi người một cách hiểu, và ai cũng nói rất dài.
Điều thú vị là từ một lời chê, yap được nhiều người nhận về như một danh xưng vui. Tự giới thiệu “mình là yapper chính hiệu” nghĩa là: mình nói nhiều đấy, nhưng vui, cởi mở, dễ bắt chuyện. Chuyện một lời chê được chính người bị gọi tên dùng lại theo nghĩa vui khá quen thuộc trong ngôn ngữ mạng.
Gặp chữ yap trong bình luận, tin nhắn và caption
Vài tình huống quen thuộc, mỗi câu một ngữ cảnh:
- Bình luận dưới video dài 10 phút: “Chị ấy yap cả buổi mà mình vẫn xem hết, cuốn thật.”
- Nhắn tin với bạn thân: “Xin lỗi tối qua tui yapping hơi nhiều, tại lâu quá không gặp.”
- Caption ảnh đi cà phê: “3 tiếng, 2 ly trà, 1 buổi yap session không hồi kết.”
- Trêu bạn trong nhóm chat: “Thôi, đừng để nó cầm mic, yapper số một của lớp đấy.”
- Chê một bài phát biểu lan man: “Nói gần một tiếng mà chẳng có ý gì, đúng là chỉ yap.”
Câu cuối cho thấy yap vẫn có thể là lời chê. Muốn đoán đúng ý, phải nhìn cả biểu tượng cảm xúc, mối quan hệ giữa hai người và chuyện đang nói.
Gặp người yap mãi không dứt, dân mạng hay đáp cụt bằng câu lóng ai hỏi, nghe phũ nhưng giữa bạn thân thường chỉ là trêu.
Yap khác tám chuyện, chém gió ở đâu?
| Từ | Trọng tâm | Sắc thái |
|---|---|---|
| Yap | Nói nhiều, nói liên tục, thường một mình nói | Đùa vui hoặc chê nhẹ, tùy giọng |
| Tám chuyện | Nhiều người cùng chuyện trò, kể chuyện vặt | Thân mật, trung tính |
| Chém gió | Nói phóng đại, nói quá sự thật cho vui | Hơi chê, nhấn vào chuyện không thật |
| Lải nhải | Nói đi nói lại một chuyện khiến người nghe mệt | Chê rõ |
Yap gần “lải nhải” về nghĩa, nhưng nhẹ hơn nhiều về sắc thái. Một người kể chuyện hăng say, nghe vẫn vui, có thể bị gọi là yapper mà không ai thấy bị xúc phạm. Yap cũng khác chuyện hóng hớt: yapper thường nói về chuyện của mình, còn người mê chữ drama trên mạng xã hội lại thích nghe chuyện ồn ào của người khác.
Khi nào nên đổi yap sang lời tiếng Việt?
Trong bài văn, bài báo cáo hay tin nhắn với thầy cô, nên thay yap bằng những cách nói rõ nghĩa: nói nhiều, nói dài, nói lan man, trò chuyện rôm rả, kể chuyện say sưa. Chọn từ nào tùy ý khen hay chê. Yap, cũng như những từ trong bài giải nghĩa từ brainrot, hợp với không khí bạn bè và bình luận mạng hơn là văn bản trang trọng.
Hỏi nhanh đáp gọn về yap và yapper
Yapping là gì?
Là dạng đang diễn ra của động từ yap, chỉ việc ai đó đang nói không ngừng. Câu “He’s yapping” hay “she’s been yapping” nghĩa là người đó nói mãi chưa dừng.
Yapper là ai?
Là người nổi tiếng nói nhiều. Trên mạng, nhiều người tự nhận mình là yapper như một cách giới thiệu vui về tính cách cởi mở, thích kể chuyện.
Yap session nghĩa là gì?
Là một buổi ngồi nói chuyện thật lâu, không cần chủ đề, thường với bạn thân. Trên TikTok, đây cũng là tên gọi cho video nói chuyện dài với người xem.
Bị gọi là yapper có phải bị chê không?
Phần lớn là trêu vui, nhất là giữa bạn bè. Nhưng nếu ai đó nói “chỉ biết yap” sau một bài phát biểu dài mà rỗng, thì đó là lời chê thật.