Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ là đoạn trích từ truyện dài cùng tên của Nguyễn Ngọc Thuần, kể về những trò chơi kì diệu mà người bố dạy con trong khu vườn nhà: nhắm mắt để chạm, để nghe, để ngửi và cảm nhận thế giới. Văn bản được học ở Bài 3 (Cội nguồn yêu thương) sách Ngữ văn 7 Kết nối tri thức (tập một) và là văn bản đọc mở rộng trong sách Ngữ văn 6 Chân trời sáng tạo. Bài viết tổng hợp thông tin tác giả, xuất xứ, ngôi kể, bố cục, giá trị nội dung, nghệ thuật và sơ đồ tư duy để em ôn tập nhanh.
Nội dung văn bản Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ
Người kể chuyện là cậu con trai trong một gia đình có khu vườn trồng rất nhiều hoa. Chiều chiều, sau buổi làm đồng, bố dẫn cậu ra vườn tưới cây rồi bày một trò chơi: con nhắm mắt lại, bố đưa tay con chạm vào từng bông hoa để đoán tên. Ban đầu cậu đoán sai nhiều, nhưng kiên trì tập luyện, dần dần cậu nhận ra mọi loài hoa trong vườn chỉ bằng cái chạm tay.
Bố tiếp tục nâng độ khó: giấu đồ trong nhà để con nhắm mắt đi tìm, rồi tập cho con đoán khoảng cách qua tiếng bước chân. Nhờ đôi tai đã được rèn luyện, có lần cậu nghe được tiếng kêu cứu và chỉ đúng hướng để bố chạy ra sông cứu kịp cậu bạn tên Tí. Từ đó, Tí thường mang những trái ổi ngon nhất sang biếu bố. Bố vốn không mặn mà với ổi nhưng vẫn tươi cười nhận và ăn, rồi giải thích cho con hiểu giá trị của món quà là ở tấm lòng người trao.
Cuối đoạn trích, bố bày thêm trò chơi ngửi hương hoa để đoán tên. Cậu bé nhận ra khu vườn là một món quà không bao giờ cạn, và người bố chính là món quà lớn nhất của đời mình; hoa trong vườn giờ đã thành người dẫn lối cho cậu đi trong vườn ngay cả khi nhắm mắt. Phần hướng dẫn trả lời câu hỏi có ở bài soạn bài Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ; em có thể xem thêm các mẫu tóm tắt Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ.
Thông tin tác giả Nguyễn Ngọc Thuần
Nguyễn Ngọc Thuần sinh năm 1972, quê ở Hàm Tân, tỉnh Bình Thuận (cũ). Anh là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, được biết đến nhiều nhất với những trang viết dành cho thiếu nhi mang màu sắc vừa thực vừa mộng, nhẹ nhàng mà sâu lắng.
Nhiều tác phẩm của Nguyễn Ngọc Thuần đạt giải thưởng: Giăng giăng tơ nhện (giải thưởng Văn học tuổi hai mươi), Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ (giải nhất cuộc thi sáng tác văn học thiếu nhi), Một thiên nằm mộng, Nhện ảo, Trên đồi cao chăn bầy thiên sứ… Theo nhiều tài liệu giới thiệu, bản dịch tiếng Thụy Điển của Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ còn được trao giải Peter Pan dành cho sách thiếu nhi.
Văn Nguyễn Ngọc Thuần trong trẻo, giàu chất thơ, thường nhìn thế giới qua đôi mắt trẻ thơ; từ những chuyện rất nhỏ trong gia đình, anh gửi gắm những bài học lớn về tình yêu thương, lòng biết ơn và cách sống chậm để cảm nhận cuộc đời.
Thông tin tác phẩm Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ
Các mục dưới đây trả lời những câu hỏi thường gặp khi học văn bản.
Xuất xứ văn bản
Văn bản trích từ truyện dài Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ của Nguyễn Ngọc Thuần, xuất bản năm 2004. Cuốn sách gồm nhiều câu chuyện nhỏ do cậu bé mười tuổi kể lại về gia đình, bạn bè và thế giới quanh mình.
Hoàn cảnh sáng tác
Tác phẩm ra đời khi Nguyễn Ngọc Thuần đã có nhiều năm viết cho thiếu nhi. Bằng góc nhìn của một đứa trẻ, tác giả muốn nhắc người đọc – cả trẻ em và người lớn – biết dừng lại, lắng nghe và cảm nhận vẻ đẹp bình dị xung quanh bằng mọi giác quan.
Thể loại, ngôi kể, phương thức biểu đạt
- Thể loại: truyện (đoạn trích từ truyện dài).
- Ngôi kể: ngôi thứ nhất – người con xưng “tôi” kể lại những trải nghiệm của mình bên bố.
- Phương thức biểu đạt: tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm.
Nhân vật
- Nhân vật tôi: cậu bé kiên nhẫn, ham học hỏi, nhạy cảm, giàu tình yêu thương với bố, với bạn và với thiên nhiên.
- Người bố: yêu hoa, yêu con, kiên nhẫn và tinh tế; biết dạy con qua trò chơi; luôn trân trọng tấm lòng người khác.
- Tí: cậu bạn được bố cứu khỏi đuối nước, thường mang ổi sang biếu bố để tỏ lòng biết ơn.
Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ có mấy phần?
Văn bản có thể chia làm ba phần:
- Phần 1 (từ đầu đến đoạn cậu bé được khen có con mắt thần): những trò chơi nhắm mắt bố bày cho con và khả năng cảm nhận kì diệu của cậu bé.
- Phần 2 (tiếp theo, đến lời giải thích của bố về món quà): chuyện cậu giúp bố cứu bạn và thái độ của bố trước những trái ổi Tí biếu.
- Phần 3 (còn lại): trò chơi đoán hoa bằng mùi hương và điều cậu bé ngộ ra về những món quà quanh mình.
Giá trị nội dung
Đoạn trích gợi ra một cách cảm nhận thế giới bằng mọi giác quan, không chỉ bằng đôi mắt. Đồng thời, câu chuyện mang thông điệp về những món quà: món quà quý không ở chỗ đắt hay rẻ mà ở tấm lòng, và người nhận cần biết trân trọng. Qua đó, tác phẩm ca ngợi tình cha con ấm áp, lòng yêu thiên nhiên và tình người giản dị.
Giá trị nghệ thuật
- Ngôi kể thứ nhất giúp câu chuyện hồn nhiên, chân thật, người đọc như đang nghe một đứa trẻ tâm sự.
- Hình ảnh mang tính biểu tượng: những bông hoa, khu vườn, món quà, lối đi trong vườn.
- Chi tiết giàu ý nghĩa, được sắp xếp tăng dần: chạm – nghe – ngửi.
- Ngôn ngữ trong sáng, nhẹ nhàng, giàu chất thơ.
Ý nghĩa nhan đề Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ
Nhan đề chứa một nghịch lí thú vị: nhắm mắt mà vẫn mở cửa sổ. Khi nhắm mắt, con người khép lại thị giác nhưng lại mở ra những cánh cửa khác của tâm hồn – xúc giác, thính giác, khứu giác – để nhìn thế giới sâu hơn. Nhan đề vì thế gói trọn thông điệp của tác phẩm: hãy cảm nhận cuộc sống bằng cả trái tim.
Sơ đồ tư duy Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ
Sơ đồ dưới đây giúp em hệ thống nhanh kiến thức.
Tóm tắt Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ
Mẫu 1 – Tóm tắt Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ ngắn nhất
Người bố dạy con nhắm mắt chạm vào hoa để đoán tên, rồi tìm đồ vật, đoán người đứng xa hay gần nhờ tiếng chân. Nhờ thế, cậu bé góp phần cứu bạn Tí và hiểu thêm giá trị thật của quà tặng. Cuối cùng, cậu nhận ra khu vườn và người bố là món quà quý nhất của đời mình.
Mẫu 2 – Tóm tắt Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ đầy đủ
Nhà cậu bé có khu vườn rộng trồng nhiều hoa. Mỗi chiều, bố cùng cậu ra vườn và bảo con nhắm mắt, lần tay lên từng đóa hoa rồi gọi tên. Từ chỗ đoán sai, cậu dần thuộc hết các loài hoa. Bố còn tập cho con tìm đồ vật và đoán khoảng cách qua âm thanh. Một lần, nghe tiếng kêu cứu, cậu chỉ đúng hướng bờ sông để bố chạy ra cứu Tí. Từ đó Tí hay mang ổi sang biếu; bố không thích ổi lắm mà vẫn ăn vì quý tấm lòng của Tí, và cậu bé hiểu ra vẻ đẹp của món quà. Sau này, bố dạy con đoán hoa qua mùi hương. Cậu nhận ra khu vườn là món quà không bao giờ vơi, bố là món quà lớn nhất, còn các loài hoa sẽ dẫn lối cho cậu.
Lời kết
Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ là câu chuyện nhẹ nhàng mà giàu ý nghĩa về tình cha con, về cách cảm nhận thế giới và cách trân trọng những món quà. Nắm vững các nội dung trên sẽ giúp em đọc hiểu văn bản tốt và viết bài phân tích nhân vật thuận lợi hơn.
Xem thêm: