Vlog là dạng nhật ký hoặc blog được làm bằng video: người quay tự cầm máy, kể về một ngày của mình, một chuyến đi, một món ăn hay một chuyện vừa xảy ra. Chữ này ghép từ video và blog; người làm vlog gọi là vlogger. Vlog nghĩa là gì thì có thể nói gọn: “nhật ký bằng hình”, nơi người quay vừa là đạo diễn vừa là nhân vật chính.
| Nghĩa ngắn | Blog dạng video, thường là nhật ký cá nhân quay bằng điện thoại, máy ảnh |
| Gốc từ | Tiếng Anh: video + blog (blog lại rút từ weblog) |
| Loại từ | Danh từ; tiếng Anh còn dùng làm động từ (to vlog) |
| Người làm | Vlogger |
Video cộng blog: chữ vlog được ghép ra sao?
Muốn hiểu vlog, cần lùi về chữ blog. Thoạt đầu, người ta viết nhật ký công khai trên mạng và gọi là weblog, “sổ ghi chép trên web”. Chữ này bị cắt gọn thành blog. Khi máy quay rẻ dần và mạng nhanh hơn, nhiều người chuyển từ gõ chữ sang quay hình, và từ ghép vlog (video blog) ra đời, từ điển xếp nó vào lớp từ của thế kỷ 21.
Về tiếng Việt, chữ vlog được giữ nguyên, đọc là “vi-lốc” hoặc “vờ-lốc”. Nghĩa cũng giữ khá sát gốc, chỉ có điều người Việt hay dùng “vlog” cho mọi video đời thường có người dẫn, kể cả những clip vài chục giây trên mạng xã hội, chứ không nhất thiết phải là một kênh nhật ký đều đặn.
Từ vài đoạn phim nhà làm đến làn sóng YouTube
Những video nhật ký đăng kèm bài blog xuất hiện từ khoảng đầu những năm 2000, khi đó còn là việc của một nhóm nhỏ người mê công nghệ. Bước ngoặt đến khi YouTube ra đời năm 2005: ai cũng có thể tải video lên miễn phí, và phong cách quay thô, tự nhiên, nói chuyện thẳng vào ống kính trở thành chất riêng của vlog.
Ở Việt Nam, vlog bùng lên cùng YouTube rồi Facebook, TikTok. Các vlog du lịch, ẩm thực, đời sống sinh viên, vlog gia đình ở quê đều có lượng người xem rất lớn. Một số nhánh tách ra thành hẳn thể loại riêng, như kiểu video vừa ăn vừa trò chuyện hay những clip âm thanh thì thầm thư giãn.
Theo cách quay, vlog thường rơi vào hai kiểu. Kiểu “ngồi nói” đặt máy cố định, người làm kể chuyện hoặc chia sẻ quan điểm. Kiểu “đi theo” thì người quay cầm máy suốt một ngày, ghi lại đủ thứ từ bữa sáng đến lúc đi ngủ.
Trên TikTok, một nhánh vlog được chuộng là video vừa trang điểm, chọn đồ vừa trò chuyện với người xem trước khi ra ngoài, gọi là GRWM, Get Ready With Me.
Nhiều vlogger làm hẳn chuỗi series video, mỗi tập nối tiếp một chặng đi hay một thử thách để người xem chờ tập sau.
Vlog, blog, review và livestream không giống nhau
| Vlog | Blog | Video review | Livestream | |
|---|---|---|---|---|
| Hình thức | Video đã quay, dựng | Bài viết chữ, ảnh | Video đã quay, dựng | Phát trực tiếp |
| Trọng tâm | Đời sống, trải nghiệm của người quay | Suy nghĩ, kiến thức của người viết | Đánh giá một sản phẩm, quán ăn, bộ phim | Tương tác ngay với người xem |
| Giọng điệu | Thân mật, như kể cho bạn nghe | Tùy người viết | Nhận xét, so sánh, chấm điểm | Tự nhiên, không cắt ghép |
Ranh giới nhiều khi mờ: một vlog du lịch có thể chen đoạn chấm điểm khách sạn. Khi phần đánh giá chiếm phần lớn, người ta gọi đó là video review nhận xét sản phẩm hơn là vlog.
Nói “vlog” thế nào cho tự nhiên?
- Rủ bạn: “Cuối tuần đi Đà Lạt, nhớ mang máy quay làm cái vlog nhé.”
- Bình luận trên kênh YouTube: “Xem vlog chị nấu cơm quê mà nhớ nhà quá.”
- Caption TikTok: “Vlog một ngày đi học của học sinh lớp 12, mệt nhưng vui.”
- Trong lớp học: “Bài thuyết trình nhóm em làm dưới dạng vlog phỏng vấn các bác bán hàng ở chợ.”
- Than thở: “Định quay vlog mà cả ngày nằm nhà, chẳng có gì để quay.”
Viết văn bản hành chính hay bài văn, có thể thay bằng “nhật ký video”, “video ghi lại đời thường”. Thật ra cách làm một vlog hay cũng gần với cách viết một bài kể chuyện: có mở đầu gây tò mò, có diễn biến, có chi tiết đắt và một câu kết lắng lại.
Hỏi nhanh đáp gọn về vlog và vlogger
Vlogger là gì?
Vlogger là người làm vlog: tự lên ý tưởng, quay, dựng và đăng video về cuộc sống hoặc sở thích của mình. Nhiều vlogger làm nghề này chuyên nghiệp, có thu nhập từ quảng cáo và hợp tác với nhãn hàng.
Vlog nghĩa là gì trong tiếng Việt, có từ thay thế không?
Tiếng Việt chưa có từ thay thế phổ biến, thường giữ nguyên “vlog”. Khi cần diễn giải, có thể gọi là nhật ký video hoặc video đời thường.
Làm vlog cần những gì?
Một chiếc điện thoại quay được video, ánh sáng đủ và một ứng dụng dựng phim là bắt đầu được. Quan trọng hơn thiết bị là câu chuyện: mỗi vlog nên có một ý chính để người xem theo dõi đến cuối.
Học sinh làm vlog cần lưu ý gì?
Nên hỏi ý người khác trước khi quay họ, không đăng địa chỉ nhà, trường lớp quá chi tiết, và dành thời gian quay hợp lý để không ảnh hưởng việc học.