Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?

Ve sầu và kiến – Truyện ngụ ngôn La Fontaine, bản dịch Nguyễn Văn Vĩnh

Truyện ngụ ngôn·Khoảng 1.600 từ·7 phút đọc·Kể lại: Mavrick Nguyễn

Ve sầu và kiến là bài mở đầu tập ngụ ngôn của La Fontaine, kể chuyện con ve hát suốt mùa hè rồi đến mùa đông phải sang nhà kiến vay ăn. Bài viết giới thiệu bản dịch thơ của Nguyễn Văn Vĩnh in năm 1928, kèm chú thích từ cổ, phần ý nghĩa và nguồn gốc của truyện từ thời Aesop.

truyện ve sầu và kiến
Truyện ngụ ngôn Ve sầu và kiến (La Fontaine)

Truyện Ve sầu và kiến

Ve sầu kêu ve ve,
Suốt mùa hè,
Đến kỳ gió bấc thổi,
Nguồn cơn thật bối-rối.
Một miếng cũng chẳng còn,
Ruồi bọ không một con.
Vác miệng chịu khúm-núm,
Sang chị Kiến hàng-xóm.

Xin cùng chị cho vay,
Giăm ba hạt qua ngày.
— Từ nay sang tháng hạ,
Em lại xin đem trả.
Trước thu, thề Đất Trời!
Xin đủ cả vốn lời.

Tính Kiến ghét vay cậy;
Thói ấy chẳng hề chi.
— Nắng ráo chú làm gì?
Kiến hỏi Ve như vậy.

Ve rằng:
— Luôn đêm ngày,
Tôi hát, thiệt gì bác.

Kiến rằng:
— Xưa chú hát!
Nay thử múa coi đây.

Theo La Fontaine, Nguyễn Văn Vĩnh dịch, Thơ ngụ ngôn La Fontaine (Trung Bắc tân văn, 1928)

Chú thích:

  • Gió bấc: gió mùa đông bắc, báo hiệu mùa rét. Nguồn cơn: tình cảnh, đầu đuôi sự việc.
  • Vác miệng chịu khúm-núm: đành mở miệng xin xỏ với dáng điệu rụt rè, hạ mình.
  • Giăm ba: dăm ba, một ít. Tháng hạ: mùa hè. Vốn lời: cả tiền gốc lẫn tiền lãi.
  • Vay cậy: vay mượn, nhờ vả. Thiệt gì bác: có làm hại gì đến bác đâu.
  • Nay thử múa coi đây: câu mỉa, ý nói xưa đã hát thì nay cứ việc múa mà qua mùa đói.

Ý nghĩa truyện Ve sầu và kiến

Mùa nào việc nấy, phải biết lo cho ngày mai

Cái lõi của truyện là sự đối lập giữa hai mùa. Mùa hè dư dả, ve chỉ lo cất tiếng; đến lúc gió bấc nổi lên thì trong nhà “Ruồi bọ không một con”. Kiến không cần giảng giải dài dòng, chỉ hỏi một câu: lúc trời nắng ráo chú làm gì? Câu hỏi ấy chính là bài học. Người biết để dành khi còn dư thì không phải đi vay lúc thiếu; người tiêu sạch khi rủng rỉnh thì sẽ phải khúm núm gõ cửa nhà người khác.

Bài học này rất gần với đời sống hôm nay: một khoản tiết kiệm nhỏ mỗi tháng, một kế hoạch ôn thi từ đầu học kì, hay việc bảo dưỡng xe trước mùa mưa đều là cách “làm tổ trước mùa đông” mà con ve đã bỏ qua.

Lời đáp của kiến: khôn ngoan hay lạnh lùng?

La Fontaine không vẽ kiến thành nhân vật đáng yêu. Ông nói thẳng tính kiến ghét cho vay, và câu chót “Xưa chú hát! Nay thử múa coi đây” là một lời chế giễu chứ chẳng phải lời khuyên. Vì thế, nhiều người đọc thấy thương con ve hơn: nó đã hứa trả cả vốn lẫn lời, nó chỉ xin dăm ba hạt. Đọc kỹ, truyện để ngỏ cả hai mặt: lười biếng thì phải chịu hậu quả, nhưng sự cần cù cũng không nên biến thành tính ích kỷ, keo kiệt. Đây là chỗ hay để thầy cô và học sinh tranh luận khi đọc truyện trên lớp.

Nghệ thuật của bản dịch

Nguyễn Văn Vĩnh dùng câu thơ ngắn năm chữ, xen câu ba chữ “Suốt mùa hè”, gần với nhịp câu thơ La Fontaine vốn mở đầu bằng một dòng dài và một dòng cụt. Lời thoại đặt sau dấu gạch ngang như một màn kịch nhỏ, xưng hô “chị”, “em”, “chú”, “bác” rất Việt, khiến câu chuyện Pháp nghe như chuyện hàng xóm trong một xóm quê.

Nguồn gốc truyện Ve sầu và kiến

Truyện có từ kho ngụ ngôn Aesop của Hy Lạp cổ đại (số 373 trong bảng phân loại Perry). Ở bản tiếng Hy Lạp, nhân vật là con ve sầu; khi truyện lan sang các nước phương Bắc châu Âu, nơi ít ve sầu, nhiều người kể đổi thành châu chấu. Vì thế cùng một cốt truyện, ta còn gặp tên gọi “Kiến và châu chấu”, như bài thơ Kiến và châu chấu của Thái Bá Tân. Nhà thơ Nga Krylov cũng có một bản riêng, trong đó con vật mải chơi là chuồn chuồn.

La Fontaine đặt La Cigale et la Fourmi làm bài số 1, quyển I tập Fables (1668). Ở Việt Nam, Trương Minh Ký đã dịch bài này ra văn xuôi từ năm 1886. Nguyễn Văn Vĩnh dịch hai lần: bản lục bát đăng trên Đại Nam đăng cổ tùng báo năm 1907 và bản thơ ngắn đăng trên Đông Dương tạp chí năm 1914, sau in trong tập Thơ ngụ ngôn La Fontaine (1928). Văn bản trên theo bản số hóa trên Wikisource tiếng Việt, giữ cách viết có gạch nối (bối-rối, khúm-núm, hàng-xóm) của bản in cũ.

Muốn biết thêm về người được coi là ông tổ của ngụ ngôn phương Tây, bạn có thể đọc bài tác giả Ê-dốp; còn đặc điểm chung của thể loại được tóm lại ở bài truyện ngụ ngôn là gì.

Câu hỏi thường gặp

Truyện Ve sầu và kiến của ai?

Truyện có gốc từ ngụ ngôn Aesop; bản nổi tiếng nhất là bài thơ của La Fontaine (Pháp, 1668). Bản tiếng Việt ở trên do Nguyễn Văn Vĩnh dịch.

Truyện Ve sầu và kiến khuyên ta điều gì?

Truyện khuyên ta chăm chỉ, biết lo xa và để dành khi còn dư dả. Đồng thời, lời đáp mỉa mai của kiến cũng gợi suy nghĩ về lòng rộng lượng với người gặp khó.

Ve sầu và kiến khác Kiến và châu chấu ở điểm nào?

Hai tên gọi chỉ cùng một cốt truyện. Bản gốc Hy Lạp và bản La Fontaine dùng ve sầu, nhiều bản kể châu Âu và bản thơ của Thái Bá Tân dùng châu chấu. Bạn có thể đọc thêm một truyện khác về loài ve trong Sự tích con ve sầu.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
nổ hũ
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
febet
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
https://789betlove.com/
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
FB88
fb88
kèo nhà cái
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5