Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Dân gian

Vè con vật (Vè loài vật): lời, giải nghĩa và cách đố cùng bé

Cập nhật 24/07/2026·MMavrick Nguyễn·8 phút đọc
Nội dung chính
  • Lời bài vè con vật (Vè loài vật)
  • Giải nghĩa từng con vật trong bài vè
  • Cách đọc và chơi đố cùng bé
  • Ý nghĩa của bài vè con vật

Vè con vật quen thuộc nhất với trẻ mầm non và học sinh lớp 1 là bài “Vè loài vật” mở đầu bằng câu “Ve vẻ vè ve / Cái vè loài vật”. Bài kể hơn mười con vật bằng lối đố vui: mỗi cặp câu tả một đặc điểm rồi gọi tên con vật, như “Trên lưng cõng gạch / Là họ nhà cua”. Dưới đây là lời bài vè, giải nghĩa từng con vật, cách chơi đố cùng bé và một số bài vè con vật khác.

vè con vật ve vẻ vè ve cái vè loài vật
Bài vè con vật “Ve vẻ vè ve”

Lời bài vè con vật (Vè loài vật)

Ve vẻ vè ve
Cái vè loài vật
Trên lưng cõng gạch
Là họ nhà cua
Nghiến răng gọi mưa
Đúng là cụ cóc
Thích ngồi cắn chắt
Chuột nhắt, chuột đàn
Đan lưới dọc ngang
Anh em nhà nhện
Gọi kiểu tóc bện
Vợ chồng nhà sam
Rền rĩ kéo đàn
Đúng là anh dế
Suốt đời chậm trễ
Là họ nhà sên
Đêm thắp đèn lên
Là cô đom đóm
Gọi người dậy sớm
Chú gà trống choai
Đánh hơi rất tài
Anh em chú chó
Mặt hay nhăn nhó
Là khỉ trên rừng
Đồng thanh hát cùng
Ve sầu mùa hạ.

Vè trẻ em, sưu tầm. Đối chiếu bài tập Tiếng Việt lớp 1 trên VietJack, báo Nhân Dân (2011) và HoaTieu.

Bài viết theo thể bốn chữ, lối quen thuộc của vè kể vật: cứ hai câu một con vật, vần nối liền câu trước với câu sau (cua – mưa, ngang – nhện… nhà sam – kéo đàn). Các trang đăng bài đều ghi “sưu tầm”, không nêu tác giả.

Giải nghĩa từng con vật trong bài vè

  • Cua – “trên lưng cõng gạch”: cua đồng có phần “gạch” màu vàng cam dưới mai. Bài vè chơi chữ, coi đó như viên gạch cua cõng trên lưng.
  • Cóc – “nghiến răng gọi mưa”: dân gian tin cóc nghiến răng là trời sắp mưa; truyện cổ tích Cóc kiện trời cũng kể cóc lên thiên đình đòi mưa cho hạ giới.
  • Chuột – “thích ngồi cắn chắt”: chuột nhắt hay gặm nhấm từng chút đồ ăn, đồ đạc.
  • Nhện – “đan lưới dọc ngang”: nhện giăng tơ thành mạng như tấm lưới để bắt côn trùng.
  • Sam – “gọi kiểu tóc bện”: kiểu tóc tết thành bím được gọi là tóc đuôi sam, mượn tên chiếc đuôi dài của con sam biển. Sam thường đi thành đôi, con đực bám sau con cái, nên có tên “vợ chồng nhà sam”.
  • Dế – “rền rĩ kéo đàn”: tiếng dế gáy kéo dài như tiếng đàn, phát ra khi dế cọ hai cánh vào nhau.
  • Sên – “suốt đời chậm trễ”: ốc sên bò rất chậm, mang theo cả vỏ nhà trên lưng.
  • Đom đóm – “đêm thắp đèn lên”: phần bụng đom đóm phát sáng nhấp nháy trong đêm.
  • Gà trống choai – “gọi người dậy sớm”: gà trống mới lớn, tập gáy vào lúc tờ mờ sáng.
  • Chó – “đánh hơi rất tài”: mũi chó rất thính, đánh hơi tìm đồ vật, canh nhà, bắt trộm.
  • Khỉ – “mặt hay nhăn nhó”: khỉ có nhiều biểu cảm trên mặt, trông như đang nhăn nhó.
  • Ve sầu – “đồng thanh hát cùng”: mùa hè, hàng loạt ve sầu cùng kêu râm ran trên cây.
đố vui con vật theo bài vè con vật
Đố vui con vật theo bài vè

Cách đọc và chơi đố cùng bé

Bài vè này được dùng làm bài đọc trong các phiếu bài tập cuối tuần Tiếng Việt lớp 1 trên VietJack, với câu hỏi “Viết tên các loài vật có trong bài”. Ở nhà, có thể biến bài thành trò chơi đố:

  1. Người lớn đọc câu tả đặc điểm, ví dụ “Đan lưới dọc ngang”, rồi dừng lại.
  2. Bé đoán tên con vật và đọc tiếp câu sau: “Anh em nhà nhện”.
  3. Đổi vai: bé đọc câu tả, người lớn đoán. Ai đoán đúng được một ngôi sao.
  4. Khi bé đã thuộc, cho bé tự nghĩ thêm cặp câu cho con vật khác theo đúng lối bốn chữ, như cuối bài vè vẫn rủ “bạn kể tiếp”.

Ý nghĩa của bài vè con vật

Một bài học quan sát thiên nhiên

Mỗi con vật được nhận ra qua một nét riêng đúng với thực tế: cua có gạch, nhện giăng tơ, đom đóm phát sáng, sên bò chậm. Trẻ học cách nhìn thật kỹ và gọi đúng đặc điểm của từng loài.

Vui mà dễ nhớ

Cách gọi thân mật “cụ cóc”, “anh dế”, “cô đom đóm”, “chú gà trống choai” biến các con vật thành những nhân vật gần gũi. Lời vè ngắn, có vần nên trẻ chỉ nghe vài lần là thuộc.

Rèn ngôn ngữ cho trẻ nhỏ

Bài có nhiều từ gợi hình, gợi âm như “rền rĩ”, “nhăn nhó”, “dọc ngang”, giúp trẻ mở rộng vốn từ và luyện phát âm.

Các dị bản của bài vè

  • Báo Nhân Dân chép “cắn trắt” thay cho “cắn chắt” và kết bằng lời rủ: Loài vật hay quá
    Bạn kể tiếp nghe
  • Bản trên HoaTieu dài hơn, thêm tằm và tôm cá: Cho tơ óng ả
    Chị em nhà tằm
    Tắm nước quanh năm
    Giống nòi tôm cá

Nguồn gốc chưa xác định

Các trang đăng bài đều ghi “sưu tầm”; báo Nhân Dân (2011) trích bài như một bài vè của trẻ em. Tuy vậy, Văn VN chưa tìm thấy bài này trong các tuyển tập vè, đồng dao in trước đây, nên chưa thể nói chắc bài có từ bao giờ. Khi dùng trong lớp học, nên ghi nguồn là “sưu tầm”.

Những bài vè con vật khác

Kho vè dân gian có rất nhiều bài kể con vật. Thi Viện lưu một bài vè loài vật cổ dạy chữ Hán, ghép từng chữ Hán với tên con vật tiếng Việt: Nghe vẻ nghe ve
Nghe về loài vật
Mã ngựa, ngưu trâu
Lao bò, độc nghé
Ngoài ra còn có các bài vè chim, vè cá, đồng dao về ếch, gà, kiến được Văn VN giới thiệu riêng như vè các loài chim, Ếch dưới ao, Con gà cục tác lá chanh.

Câu hỏi thường gặp

Bài vè con vật “Ve vẻ vè ve” kể những con vật nào?

Bài nhắc đến mười hai con vật: những con nhỏ quanh nhà như chuột, nhện, dế, sên, đom đóm, ve sầu; những con gắn với nước như cua, sam, cóc; cùng gà trống, chó và khỉ.

“Vợ chồng nhà sam” là con gì?

Là con sam, loài vật sống ở biển, có mai cứng và đuôi dài nhọn. Sam thường đi thành cặp nên dân gian gọi “vợ chồng nhà sam”.

Bài vè con vật có tác giả không?

Các nguồn đều ghi “sưu tầm”, không nêu tác giả. Hiện chưa có tài liệu xác định nguồn gốc cụ thể của bài.

Lời kết

Vè con vật “Ve vẻ vè ve” là cách vui để trẻ nhớ tên và đặc điểm của hàng chục loài vật quanh mình. Bé có thể đọc thêm Vè trái cây, bộ thơ về con vật cho bé, những bài vè dân gian cho trẻ mầm non và nhiều bài trong chuyên mục đồng dao.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
bắn cá đổi thưởng
FB88
FB88
FB88
fb88
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
tỷ lệ kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
ee88
https://mm88.press/
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
Hay88
Hay88
Hay88
Hay88
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
33win
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
789bet
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
RR88
FB88
fb88
kèo nhà cái
kèo nhà cái
lô đề online
AO88
kèo bóng đá
lô đề online
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5