Đồng dao Ông sảo ông sao là bài đồng dao mười một câu, trong đó em bé mời ông sao trên trời vào nhà qua cửa sổ, mời ngồi chiếu, biếu củ khoai, ăn tôm tép với rau rồi tiễn ông về trời. Bài thể hiện trí tưởng tượng ngây thơ của trẻ khi ngắm sao đêm và tấm lòng hiếu khách học từ người lớn. Bài viết gồm lời đầy đủ, phần giải nghĩa từng từ khó, ý nghĩa của bài và những bản khác nhau đang lưu hành.
Lời đồng dao Ông sảo ông sao
Ông sảo ông sao
Ông vào cửa sổ
Ông ở với tôi
Ông ngồi lên chiếu
Tôi biếu củ khoai
Ông nhai nhóp nhép
Cái tôm cái tép
Ông ghém với rau
Ăn mau chóng lớn
Ông ngồi dậy
Ông về trời.
Đồng dao dân gian, đối chiếu Thi Viện, bài tập nghe – viết trên VietJack và trang Mầm non Vành Khuyên.
Phần lớn các câu có bốn chữ, hai câu cuối rút còn ba chữ như nhịp ông sao đứng dậy rời đi. Vần lưng nối các câu: “sổ – tôi”, “chiếu – biếu”, “nhép – tép”, “rau – mau”, đọc lên tròn trịa như một lời ru ngắn.
Giải nghĩa từ khó trong bài
- Ông sảo ông sao: cách gọi láy âm, kính cẩn và thân mật dành cho ngôi sao. Trẻ gọi sao là “ông” giống như gọi “ông trăng”, “ông mặt trời”.
- Vào cửa sổ: ánh sao chiếu qua khung cửa sổ, được trẻ tưởng tượng là ông sao bước vào nhà.
- Biếu: tặng, mời người trên một món quà với lòng kính trọng.
- Nhóp nhép: từ tượng thanh, tiếng nhai chậm rãi, ngon lành.
- Ghém: ăn kèm với rau sống. “Ghém với rau” là ăn tôm tép cùng rau.
- Chóng lớn: mau lớn. Lời dặn “ăn mau chóng lớn” vốn là câu người lớn hay nói với trẻ, nay trẻ đem nói lại với ông sao.
- Về trời: trở lại bầu trời. Ban ngày không thấy sao nên trẻ hình dung ông sao đã về nhà mình trên trời.
Cách đọc và chơi cùng bé
- Chọn một buổi tối trời quang, cho bé ra hiên hoặc ngồi bên cửa sổ ngắm sao.
- Đọc từng câu và làm động tác: vẫy tay mời ông sao vào, trải khăn làm chiếu, giả vờ đưa củ khoai.
- Đến “Ông nhai nhóp nhép”, cả nhà cùng làm tiếng nhai thật vui; đến “Ông về trời”, bé vẫy tay chào ông sao.
- Có thể hỏi thêm: “Con mời ông sao ăn gì?”, “Ông sao ở đâu khi trời sáng?” để bé tập trả lời đủ câu.
Với trẻ học lớp 1, bài còn được dùng để luyện nghe – viết vì câu ngắn và có nhiều vần dễ nhầm như “ep”, “au”.
Ý nghĩa của bài đồng dao Ông sảo ông sao
Trí tưởng tượng trong trẻo của trẻ thơ
Với trẻ, ngôi sao xa xôi trở thành một vị khách thân quen, biết vào nhà, biết ngồi chiếu, biết ăn khoai. Cách nhìn ấy cho thấy thế giới của trẻ không có ranh giới giữa trời và đất.
Bài học về lòng hiếu khách
Em bé đón khách đúng như người lớn vẫn làm: mời vào nhà, mời ngồi chiếu, biếu quà, mời ăn. Qua trò chơi tưởng tượng, trẻ học phép lịch sự khi có khách đến chơi.
Gần gũi với bữa ăn thôn quê
Củ khoai, con tôm, con tép, đĩa rau là bữa ăn giản dị của nhà nông. Bài đồng dao ghi lại những món ăn ấy một cách trìu mến.
Các dị bản của Ông sảo ông sao
- Trang Mầm non Vành Khuyên ghi “ngồi trên chiếu” và “ghép với rau”: Ông ngồi trên chiếu
Tôi biếu củ khoai Cái tôm cái tép
Ông ghép với rau - Cũng bản đó chép câu kết là “chống nậy” (có lẽ là “chóng nậy”); “nậy” là tiếng địa phương miền Trung, nghĩa là lớn: Ăn mau chống nậy
Ông ngồi dậy
Bản dùng trong bài tập nghe – viết của học sinh lớp 1 trùng với bản Thi Viện ở trên.
Câu hỏi thường gặp
“Ông sảo ông sao” là ông nào?
Là ngôi sao trên trời. Trẻ gọi sao là “ông” cho thân mật, thêm tiếng láy “sảo” để câu đọc vui tai.
“Ghém với rau” nghĩa là gì?
Là ăn kèm với rau. Tôm tép được ăn cùng rau sống cho đỡ ngán, đúng kiểu bữa cơm quê.
Vì sao cuối bài ông sao “về trời”?
Vì khi trời sáng, sao không còn hiện ra. Trẻ giải thích điều đó bằng hình ảnh ông sao ăn xong, ngồi dậy và về nhà trên trời.
Lời kết
Đồng dao Ông sảo ông sao là món quà nhỏ cho những buổi tối ngắm sao: vừa có tưởng tượng bay bổng, vừa có bài học lễ phép đón khách. Bé có thể đọc thêm Đếm sao, Bà còng đi chợ trời mưa (cũng có cái tôm cái tép), Chú Cuội ngồi gốc cây đa và nhiều bài khác trong chuyên mục đồng dao.