Tước quân tịch là cách nói thông thường của hình thức kỷ luật tước danh hiệu quân nhân: người vi phạm bị gạch tên khỏi sổ quân, thôi là bộ đội và mất các quyền lợi gắn với tư cách đó. Hỏi “tước quân tịch nghĩa là gì” thì đây là câu trả lời ngắn nhất: bị đưa ra khỏi hàng ngũ quân đội như một mức xử lý nặng nhất.
| Nghĩa ngắn | Bị đưa ra khỏi hàng ngũ, mất tư cách quân nhân |
| Gốc từ | Hán Việt: tước 削 (tước bỏ, gọt đi) + quân tịch 軍籍 (sổ quân) |
| Tên trong văn bản | Tước danh hiệu quân nhân |
| Loại từ | Cụm động từ; “bị tước quân tịch” |
Tước quân tịch, tách từng chữ ra
Chữ tịch (籍) nghĩa gốc là sổ sách ghi tên người. Từ đó có hộ tịch (sổ ghi hộ khẩu, khai sinh), quốc tịch (thuộc về nước nào), học tịch (tên trong sổ của trường). Quân tịch (軍籍) là tên mình nằm trong sổ quân, tức tư cách của một quân nhân đang tại ngũ.
Chữ tước ở đây là 削, nghĩa đầu là gọt, vót, rồi mở rộng thành lấy mất, cắt bỏ. Chữ này có trong tước đoạt, tước bỏ, và khác với chữ tước 爵 trong tước vị, tước hầu. Ghép lại, tước quân tịch là gạch tên một người khỏi sổ quân, như gọt hẳn đi một phần khỏi khối chung.
Hiểu qua chữ như vậy cũng giúp nhớ vì sao cụm từ này nghe nặng nề. Bị tước quân tịch không phải chuyển sang đơn vị khác hay xuống chức, mà là thôi thuộc về quân đội.
Bị tước quân tịch nghĩa là mất những gì?
Các văn bản pháp luật hiện hành không dùng chữ “tước quân tịch”. Tên chính thức là tước danh hiệu quân nhân, một mức kỷ luật áp dụng với binh sĩ, hạ sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp và cả sĩ quan, nêu trong Thông tư 16/2020/TT-BQP của Bộ Quốc phòng. Trong đời sống, báo chí và người dân vẫn quen gọi gọn là tước quân tịch.
Đây là bậc cao nhất trong thang kỷ luật quân nhân, nằm trên các mức như khiển trách, cảnh cáo, giáng cấp bậc quân hàm hay cách chức. Người bị áp dụng sẽ:
- bị gạch tên khỏi sổ quân, thôi thuộc biên chế quân đội;
- mất các quyền lợi, chế độ mà bản thân được hưởng nhờ tư cách quân nhân;
- gia đình cũng không còn hưởng những chế độ gắn với danh hiệu quân nhân của người đó.
Hình thức này chỉ dùng cho vi phạm nghiêm trọng, chẳng hạn đào ngũ có tình tiết nặng, chống mệnh lệnh, hoặc đã bị kỷ luật mà còn tái phạm. Thông tư cũng quy định không áp dụng tước danh hiệu quân nhân với nữ quân nhân đang mang thai, đang nghỉ sinh hoặc có con nhỏ chưa đầy một tuổi. Danh sách hành vi cụ thể dài và có thể được sửa đổi; ai cần áp dụng cho trường hợp thật nên tra văn bản mới nhất hoặc hỏi người có chuyên môn pháp lý.
Gắn với nó là chữ danh dự của một con người: với người lính, mất quân tịch thường nặng nề hơn nhiều so với thiệt hại về tiền bạc.
Đừng lẫn với xuất ngũ hay tước quyền công dân
| Cụm từ | Nghĩa | Có phải kỷ luật? |
|---|---|---|
| Tước quân tịch | Gạch tên khỏi sổ quân vì vi phạm | Có, mức nặng nhất |
| Xuất ngũ | Rời quân đội khi hết thời hạn phục vụ hoặc vì lý do chính đáng | Không |
| Giáng cấp bậc quân hàm | Hạ cấp bậc nhưng vẫn là quân nhân | Có, nhẹ hơn |
| Tước một số quyền công dân | Hình phạt bổ sung do tòa án tuyên trong vụ án hình sự | Không, đây là hình phạt |
Chỗ hay nhầm nhất nằm ở dòng cuối. Bị tước quân tịch không làm người đó mất quyền công dân: họ trở về làm một công dân bình thường, chỉ không còn tư cách và chế độ của quân nhân. Còn việc tước quyền công dân là chuyện của tòa án, theo bản án hình sự. Nghĩa rộng hơn về khuôn phép trong tập thể có ở bài giải nghĩa tính kỷ luật và kỷ luật bản thân.
Viết câu cho đúng thì nói “bị tước quân tịch”, không nói “bị tước quốc tịch” khi đang nói về bộ đội; quốc tịch là chuyện thuộc về nước nào, khác hẳn.
Tước quân tịch qua mấy câu thường gặp
Tước danh hiệu quân nhân là gì?
Là tên chính thức trong văn bản của hình thức kỷ luật mà người ta quen gọi là tước quân tịch. Ai bị áp dụng thì tên không còn trong sổ quân.
Tước quân tịch có mất quyền công dân không?
Không. Người bị tước quân tịch vẫn là công dân, vẫn có các quyền công dân như mọi người, chỉ mất tư cách và các chế độ của quân nhân.
Quân tịch là gì?
Quân tịch là tư cách pháp lý của một quân nhân đang tại ngũ, tức tên người đó có trong danh sách quân nhân, kèm quyền lợi và nghĩa vụ theo luật và điều lệnh quân đội.
Ai có thể bị tước quân tịch?
Mọi quân nhân, từ binh sĩ tới sĩ quan, khi vi phạm đến mức nghiêm trọng theo quy định kỷ luật của quân đội.