Từ đồng nghĩa với theo đổi theo nghĩa: đi sau, đi cùng người khác là bám, tháp tùng; làm theo là noi, tuân; theo một nghề là đeo đuổi; còn “theo đơn thuốc” là dựa vào, căn cứ vào. Trái nghĩa với theo cũng tách theo nghĩa: dẫn, chống, trái, bỏ.
| Đồng nghĩa | bám, tháp tùng (đi theo); noi, tuân (làm theo); đeo đuổi (theo một việc); dựa vào, căn cứ vào (kết từ) |
| Trái nghĩa | theo ngữ cảnh: dẫn (đi theo); chống, trái (làm theo); bỏ (theo một việc); kết từ theo không có trái nghĩa |
Bám, noi, tuân, căn cứ vào: theo ở bốn chỗ khác nhau
| Nghĩa của theo | Từ thay | Sắc thái |
|---|---|---|
| đi liền phía sau, đi cùng (theo mẹ ra chợ) | bám, tháp tùng | bám là sát không rời, khẩu ngữ; tháp tùng trang trọng, đi cùng lãnh đạo, khách quý |
| làm đúng như (theo gương, theo lệnh) | noi, tuân | noi đi với gương, dấu (noi gương); tuân đi với lệnh, luật (tuân lệnh) |
| kiên trì một việc (theo nghề, theo học) | đeo đuổi, theo đuổi | nhấn sự bền bỉ, hay đi với nghề, ước mơ |
| căn cứ (theo đơn, theo quy định) | dựa vào, căn cứ vào, chiếu theo | hợp văn bản hành chính |
Mỗi từ chỉ thay được trong ô của mình: “noi gương” được, “noi mẹ ra chợ” thì sai. Đồng hành nhấn sự sát cánh lâu dài, xem bài về chữ đồng hành.
Dẫn, chống, bỏ: đối lại theo tùy câu
Người đi trước dẫn, người đi sau theo: “anh dẫn đường, cả nhóm theo sau”. Với nghĩa làm theo, đối lại là chống, trái: theo lệnh và trái lệnh, theo giặc và chống giặc. Với nghĩa kiên trì một việc, đối lại là bỏ: theo nghề và bỏ nghề. Từ điển không ghi các cặp này; đó là đối lập theo ngữ cảnh. Kết từ theo (“theo tôi”) không có trái nghĩa. Cách phân biệt có ở bài trụ về từ trái nghĩa.
Câu mẫu: theo, bám, noi, căn cứ vào
- Con chó nhỏ bám sát chân chủ suốt buổi chiều.
- Cả lớp noi gương bạn Hùng, sáng nào cũng đến sớm quét lớp.
- Chú tôi đeo đuổi nghề mộc hơn ba mươi năm.
- Căn cứ vào kết quả học kì, nhà trường xét học bổng.
- Bác hướng dẫn viên dẫn đường, cả đoàn đi theo sau.
Chữ theo: hỏi nhanh
Từ đồng nghĩa của theo là gì?
Bám, tháp tùng, noi, tuân, đeo đuổi, dựa vào, căn cứ vào, tùy nghĩa.
Trái nghĩa với theo là gì?
Không có một từ chung: dẫn, chống, bỏ, tùy nghĩa.