trc là cách viết tắt của chữ “trước” khi nhắn tin, bình luận: “hôm trc” là hôm trước, “đi trc nha” là đi trước nhé. Viết hoa thành TRC thì thường là tên viết tắt tiếng Anh, phổ biến nhất là thẻ tạm trú của người nước ngoài sống tại Việt Nam (Temporary Residence Card) và hệ thống kiểm soát lực kéo trên ô tô. Vì vậy, trc là gì trên Facebook và TRC là gì trên giấy tờ là hai câu hỏi khác hẳn nhau.
| Nghĩa trong tin nhắn | trc = trước (hôm trc, trc đây, về trc) |
| Cách tạo từ | Bỏ dấu và nguyên âm “ươ”, giữ “tr” + “c” |
| TRC trên giấy tờ | Temporary Residence Card: thẻ tạm trú |
| TRC trên ô tô | Traction Control: kiểm soát lực kéo, chống trượt |
| Sắc thái | Thân mật, chỉ hợp khi chat với người quen |
Chữ “trước” rút gọn thành trc như thế nào?
Gõ đủ chữ “trước” trên bàn phím điện thoại cần sáu chữ cái cùng hai dấu. Người nhắn nhanh giữ lại phần “khung” của chữ: phụ âm đầu tr và phụ âm cuối c, bỏ hẳn cụm nguyên âm ươ và dấu sắc. Kết quả còn ba ký tự mà người đọc vẫn đoán ra, vì trong tiếng Việt hiếm có chữ nào vừa mở đầu bằng “tr” vừa kết thúc bằng “c” lại hay dùng như “trước”.
Đây là cùng một lối rút gọn với “đc” (được), “ng” (người), “bt” (bình thường) trong kiểu viết tắt teencode của học trò. Chữ trc không có nghĩa mới nào; nó vẫn mang đủ các nét của “trước”: chỉ thời gian (hôm trc, năm trc), chỉ vị trí (đứng trc cổng), chỉ thứ tự (ai đến trc thì vào trc).
Khi viết hoa thành TRC, người ta thường đang nói tới một tên viết tắt tiếng Anh. Trên giấy tờ xuất nhập cảnh, TRC là Temporary Residence Card, tức loại thẻ cho phép một người quốc tịch nước ngoài ở lại Việt Nam trong một thời hạn nhất định, dùng thay thị thực. Trong tài liệu ô tô, TRC là hệ thống kiểm soát lực kéo (traction control), giúp bánh xe không quay trơn khi đề pa hoặc đi đường ướt.
Gõ trc trong tin nhắn: sáu tình huống quen
Mỗi câu dưới đây là một hoàn cảnh khác nhau, cho thấy trc gần như thay được chữ “trước” ở mọi vị trí trong câu:
- Nhắn nhóm lớp: “Ai đến trc thì giữ giúp tớ một chỗ bàn đầu nhé.”
- Hẹn bạn: “Tớ ra cổng trc, cậu cứ thong thả.”
- Kể chuyện: “Hôm trc đi ngang quán cũ mà thấy đóng cửa rồi.”
- Bình luận dưới ảnh: “Nhìn ảnh 5 năm trc mà không nhận ra luôn.”
- Nhắc việc: “Nộp bài trc 9 giờ tối nay nha cả nhà.”
- Xin lỗi: “Lần trc mình nói hơi nặng lời, cho mình xin lỗi.”
Trong một tin nhắn, trc hay đi cùng các chữ tắt khác: “trc đây”, “hôm trc”, “đi trc nha”, “trc khi về nhớ tắt điện”. Đọc lên vẫn là chữ “trước” như thường, không có cách đọc riêng.
trc, tr, trg: ba chữ tắt dễ đọc lẫn
Các chữ tắt bắt đầu bằng “tr” khá nhiều, nên đọc vội rất dễ nhầm. Bảng dưới gom những kiểu hay gặp, cách hiểu thông dụng nhất:
| Chữ tắt | Thường hiểu là | Ví dụ |
|---|---|---|
| trc | trước | “Về trc đi, tớ ở lại dọn.” |
| tr | triệu (khi đi với số) | “Cái máy này giá 5tr.” |
| trg | trong, trường (tùy câu) | “Để trg túi rồi”, “Gặp ở trg nhé” |
| TRC | thẻ tạm trú; hệ thống chống trượt | “Hồ sơ xin cấp TRC”, “Xe có TRC” |
Cách chắc nhất vẫn là nhìn vào câu. Đứng trước một con số, “tr” gần như luôn là triệu; còn “trc” đứng sau “hôm”, “năm”, “lần” thì chắc chắn là “trước”. Chữ in hoa xuất hiện trong văn bản hành chính hay bài viết về xe thì nên hiểu theo tên viết tắt tiếng Anh.
Khi nào nên viết đủ chữ “trước”?
trc chỉ hợp trong khung chat với bạn bè. Bài kiểm tra, bài văn, email gửi thầy cô, tin nhắn cho người lớn tuổi hay đơn từ thì nên viết đầy đủ “trước”, có dấu. Người lớn không quen kiểu viết này có thể đọc mãi không ra, và một tin nhắn toàn chữ tắt dễ khiến người nhận thấy mình không được tôn trọng.
Học sinh cũng hay mang thói quen gõ tắt vào bài viết tay. Một mẹo nhỏ là đọc lại bài trước khi nộp, dò riêng những chữ chỉ có phụ âm như trc, đc, ng. Muốn xem thêm các kiểu rút gọn khác, có thể tra bảng chữ tắt người Việt gõ hằng ngày.
Thắc mắc thường gặp về chữ trc
trc là gì trên Facebook, Messenger?
Trên Facebook, Messenger, Zalo hay TikTok, trc gần như luôn là chữ “trước” viết tắt. Ví dụ “bài này đăng từ hôm trc rồi” nghĩa là bài đã đăng từ hôm trước.
trc nghĩa là gì khi viết hoa thành TRC?
TRC viết hoa thường là tên viết tắt tiếng Anh. Trên hồ sơ cư trú của người nước ngoài, đó là thẻ tạm trú (Temporary Residence Card). Trong thông số ô tô, đó là hệ thống kiểm soát lực kéo giúp xe chống trượt bánh.
Hôm trc là gì?
“Hôm trc” là “hôm trước”, tức một ngày nào đó đã qua, thường là gần đây. Người nhắn dùng cụm này khi kể lại chuyện cũ: “Hôm trc tớ gặp cô chủ nhiệm ở hiệu sách.”
Viết trc trong bài kiểm tra có bị trừ điểm không?
Bài làm ở trường cần viết đúng chính tả, đủ dấu, nên chữ tắt như trc thường bị coi là lỗi trình bày. Tốt nhất chỉ dùng trc trong tin nhắn thân mật.