Tóm tắt Kiêu binh nổi loạn (Ngô gia văn phái) ngắn gọn, đầy đủ – 7 mẫu hay nhất

Thế tử Trịnh Tông bị phế đã khích động đám thân quân chống lại phe Quận Huy. Theo hiệu trống của Bằng Vũ, kiêu binh ùa vào phủ chúa, giết anh em Quận Huy và rước Tông lên ngôi. Xong việc, họ tiếp tục phá nhà, giết người, chúa mới cũng đành bất lực.

Chúa Trịnh Sâm bỏ con cả Trịnh Tông, lập con út Trịnh Cán, để Quận Huy Hoàng Đình Bảo làm phụ chính khiến quân lính bất mãn. Nắm được lòng quân qua lời đầu bếp Dự Vũ và gia thần Gia Thọ, Trịnh Tông mời bọn biện lại ăn uống, hứa hẹn ban thưởng nếu giúp mình. Tại chùa Khán Sơn, quân lính nghe kế của Bằng Vũ và thề cùng khởi sự. Quận Huy đoán trước tai họa nhưng không đề phòng. Sáng hôm sau, tiếng trống vừa nổi, kiêu binh xông vào phủ, giết chết Quận Huy và em ông ta, rồi đưa Tông lên ngôi chúa trong cảnh ồn ào như hội chợ. Sau đó họ phá dinh Quận Huy, lùng giết bè đảng suốt mấy ngày mà chúa mới không cấm nổi.

Phần 1 – Thế tử khích động thân quân: Dự Vũ cho thế tử biết lính tráng đang bất bình vì việc bỏ trưởng lập thứ; Gia Thọ khuyên lấy nghĩa khí mà khích động họ. Thế tử bày tiệc mời bọn biện lại, kể tội họ Đặng và Quận Huy, hứa sẽ ban thưởng lâu dài; mọi người đều nhận lời.

Phần 2 – Bàn mưu ở chùa Khán Sơn: Quân lính hăng hái nhưng còn e thanh thế Quận Huy. Bằng Vũ, viên biện lại đội Tiệp bảo, đề xuất nhân lúc cúng cơm sáng thì đánh trống làm hiệu rồi cùng kéo vào phủ. Cả bọn bầu Bằng Vũ làm chủ mưu và uống máu ăn thề.

Phần 3 – Quận Huy bị giết: Quận Huy nói trước sẽ có biến nhưng gạt mọi lời khuyên. Sáng hôm sau, Bằng Vũ đánh trống; Quận Huy sai trói Bằng Vũ nhưng quân lính đã kéo đến. Quận Châu bị dọa phải mở cửa. Quận Huy cưỡi voi ra dẹp, cung đứt dây, súng không nổ, bị móc cổ kéo xuống đánh chết. Em ruột ông ta bị đập chết, xác vứt xuống hồ.

Phần 4 – Trịnh Tông lên ngôi, kiêu binh lộng hành: Kiêu binh khiêng thế tử trên chiếc mâm cỗ, nâng lên hạ xuống giữa tiếng reo hò, rồi các quan dìu Tông lên ngôi chúa. Kiêu binh đòi phá dinh Quận Huy, sau đó phá nhà, giết người thuộc phe đối địch; chúa cấm không được, phải bắt một người dân thường đem chém để ra oai.

• Dự Vũ báo tin quân lính bất bình vì chúa bỏ con cả lập con út; Gia Thọ bày cách khích động.
• Thế tử Trịnh Tông mời bọn biện lại thân quân ăn uống, kể tội phe Đặng Thị Huệ – Quận Huy, hứa ban thưởng.
• Quân lính họp ở chùa Khán Sơn, theo kế của Bằng Vũ, thề cùng khởi sự khi nghe hiệu trống.
• Quận Huy biết trước biến loạn nhưng chủ quan, không phòng bị.
• Bằng Vũ đánh trống trong phủ; kiêu binh kéo đến, dọa Quận Châu phải mở cửa.
• Quận Huy cưỡi voi ra dẹp nhưng thất bại, bị giết; em ruột ông ta cũng bị giết.
• Kiêu binh rước thế tử Tông lên phủ đường, lập làm chúa.
• Kiêu binh phá dinh Quận Huy, lùng giết bè đảng, làm náo động kinh thành; chúa mới bất lực.

Cuối thế kỉ XVIII, chúa Trịnh Sâm vì nghe Tuyên phi Đặng Thị Huệ mà bỏ con trưởng Trịnh Tông, lập con út Trịnh Cán. Sâm mất, Cán còn nhỏ lại đau ốm, mọi việc nằm trong tay quan phụ chính Quận Huy Hoàng Đình Bảo. Trong quân, nhiều người không phục, có kẻ không chịu nhận tiền ban thưởng khi tân chúa lên ngôi.

Đầu bếp Dự Vũ đem chuyện ấy kể với thế tử Tông. Gia thần Gia Thọ góp ý: nếu biết dùng nghĩa khí khích động quân lính thì việc lớn sẽ thành. Thế tử liền sai làm cơm rượu mời bọn biện lại trong thân quân, nói mình vô tội mà bị họ Đặng hãm hại, còn Quận Huy thì có mưu cướp nước; ông kêu gọi họ nhớ ơn nhà chúa và hứa khi xong việc sẽ ghi công muôn đời. Đám biện lại vui vẻ nhận lời.

Quân lính bí mật hẹn nhau họp ở chùa Khán Sơn. Ai cũng hăng hái nhưng vẫn ngại uy thế Quận Huy. Bấy giờ Bằng Vũ – người Thanh Chương, Nghệ An, đi lính thay cho người làng, dáng nhỏ bé như học trò nhưng nổi tiếng điêu toa – đứng lên bày kế: chỉ cần đánh trống làm hiệu rồi cùng xông vào phủ. Mọi người bầu gã làm chủ mưu, cùng uống máu ăn thề.

Quận Huy cũng biết sắp có biến, còn nói trước giữa triều rằng mình sẽ chết, nhưng lại cho đó là lời đồn nhảm, gạt đi mọi lời khuyên, đêm ấy vẫn ngủ trong phủ với vài người hầu. Sáng hôm sau, cúng cơm xong, Bằng Vũ vào phủ đánh liền ba hồi trống. Quận Huy sai đóng cửa, trói Bằng Vũ, nhưng nghe lời khuyên nên chỉ giam lại. Quân lính nghe trống kéo đến đông nghịt, reo hò ngoài cửa các. Quận Châu vừa lên tiếng răn dạy đã bị dọa, đành mở cửa. Quận Huy xin thanh bảo kiếm của chúa, cưỡi voi ra giữa sân quát nạt. Lính thoạt đầu sợ hãi ngồi sụp xuống, rồi lại nhao nhao xông lên, đâm chém, ném gạch ngói. Cung của Quận Huy đứt dây, súng không nổ, quản tượng bị giết, voi bị chặn cả trước lẫn sau. Quân lính dùng câu liêm móc cổ Quận Huy kéo xuống đánh chết. Em ruột ông ta là Hoàng Lương chạy vào phủ cũng bị đập chết giữa đường.

Kiêu binh reo mừng, rước thế tử từ nhà Tả Xuyên lên phủ đường. Không có ghế, họ đặt thế tử ngồi trên chiếc mâm cỗ lộc, tám người khiêng, lúc đội lên đầu, lúc hạ xuống vai; dân buôn bán kéo đến xem đông nghịt. Các quan dìu thế tử lên ngôi chúa, giấy tờ phò lập được thảo vội sau đó. Chưa nguôi giận, kiêu binh xin phá dinh Quận Huy, rồi phá nhà, lùng giết những ai thuộc bè đảng Thị Huệ, Quận Huy và những viên quan họ ghét. Chúa Tông ra lệnh cấm mà không được, cuối cùng phải bắt một người dân thường đem chém để ra oai; việc phá nhà tạm ngừng nhưng việc giết người vẫn chưa dứt.

Tôi là Bằng Vũ, người huyện Thanh Chương, xứ Nghệ, đi lính thay cho người làng rồi được làm biện lại trong đội Tiệp bảo. Hồi ấy, việc nhà chúa bỏ con cả lập con út làm anh em trong quân ai cũng bực bội. Thế tử Tông cho mời bọn biện lại chúng tôi đến ăn uống, kể nỗi oan của ngài và tội của Quận Huy, hứa khi thành việc sẽ ghi công muôn đời. Chúng tôi hẹn nhau ở chùa Khán Sơn để bàn. Thấy anh em hăng mà vẫn e dè Quận Huy, tôi đứng lên nói: chỉ cần một hồi trống làm hiệu rồi cùng ùa vào là xong. Mọi người bầu tôi làm chủ mưu, cùng nhau uống máu ăn thề.

Sáng hôm ấy, cúng cơm xong, tôi vào phủ đánh liền ba hồi trống. Quận Huy sai trói tôi, may có người can rằng nên giam lại để tra hỏi thêm nên tôi chưa bị chém. Về sau tôi mới được biết mọi chuyện: anh em nghe trống kéo đến, dọa cho Quận Châu phải mở cửa; Quận Huy cưỡi voi ra dẹp thì cung đứt, súng tịt, bị lôi xuống đánh chết, em ông ta cũng bỏ mạng. Anh em rước thế tử lên ngôi chúa, khiêng ngài trên chiếc mâm cỗ giữa sân phủ đông như chợ. Nhưng rồi cơn giận không dừng lại: họ phá dinh Quận Huy, phá nhà, lùng giết bao người, đến chúa mới cũng không cấm nổi.

Ta là Trịnh Tông, con trưởng của chúa Trịnh Sâm. Vì Tuyên phi họ Đặng gièm pha, cha ta bỏ ta mà lập em út là Cán; khi cha mất, Quận Huy nắm hết quyền hành. Người đầu bếp Dự Vũ cho ta biết lính tráng đang bất bình, gia thần Gia Thọ khuyên ta dựa vào lòng quân. Ta mở tiệc mời bọn biện lại, nói rõ nỗi oan của mình và hứa trọng thưởng. Họ nhận lời, rồi hẹn nhau bàn mưu, lấy tiếng trống của Bằng Vũ làm hiệu.

Sáng hôm ấy, trống nổi, quân lính ùa vào phủ. Quận Huy cưỡi voi ra chống cự nhưng bị giết ngay giữa sân, em ông ta cũng không thoát. Lính kéo đến nhà Tả Xuyên rước ta, đặt ta ngồi trên chiếc mâm cỗ mà khiêng, nâng lên hạ xuống giữa tiếng reo hò của quân lính và dân chợ kéo đến xem. Ta được các quan dìu lên ngôi chúa. Thế nhưng những người vừa đưa ta lên lại không chịu nghe lệnh ta: họ phá nhà, giết người suốt mấy ngày. Ta hạ chỉ cấm không được, cuối cùng chỉ còn cách bắt một người dân đem chém để làm oai.

Kết luận

Các mẫu tóm tắt Kiêu binh nổi loạn trên đều giữ đúng mạch sự việc của đoạn trích, chỉ khác nhau về độ dài và điểm nhìn. Khi làm bài, em chọn mẫu phù hợp yêu cầu: câu hỏi ngắn thì dùng mẫu 1 hoặc 2; bài phân tích cần nắm diễn biến thì dựa vào mẫu 3 hoặc 5.

Xem thêm:

• Tóm tắt Hoàng Lê nhất thống chí (9 mẫu)
• Phân tích Hoàng Lê nhất thống chí
• Soạn bài Quang Trung đại phá quân Thanh (Cánh diều)