Tóm tắt Dưới bóng hoàng lan (Thạch Lam) ngắn gọn, đầy đủ – 7 mẫu hay nhất

Thanh, chàng trai mồ côi cha mẹ làm việc trên tỉnh, về thăm bà sau gần hai năm xa nhà. Ngôi nhà, khu vườn, cây hoàng lan và người bà vẫn y nguyên, khiến Thanh thấy bình yên như thuở nhỏ. Anh gặp lại Nga, cô gái hàng xóm cùng nhặt hoa hoàng lan năm xưa, và tình cảm giữa hai người chớm nở. Sáng hôm sau Thanh lên tỉnh, lòng nửa buồn nửa vui, biết rằng Nga vẫn sẽ đợi mình.

Một buổi trưa nắng, vừa xuống tàu, Thanh đi bộ về ngôi nhà có vườn cây của bà sau gần hai năm làm việc trên tỉnh. Mọi thứ vẫn yên tĩnh và thân thuộc như ngày chàng ra đi: con đường gạch Bát Tràng phủ rêu, gian nhà cũ, con mèo già và người bà tóc bạc phơ, chống gậy trúc. Bà âu yếm giục cháu rửa mặt, sửa lại chỗ nằm, buông màn, quạt cho cháu như ngày còn nhỏ, khiến Thanh cảm động gần ứa nước mắt. Nằm nhìn cây hoàng lan ngoài cửa sổ, chàng nhớ những ngày thơ ấu nhặt hoa dưới gốc. Nghe tiếng cười dưới bếp, Thanh nhận ra Nga, cô bé hàng xóm ngày trước nay đã thành thiếu nữ, vẫn sang giúp bà. Bữa cơm, cuộc dạo vườn, những câu chuyện dưới đèn đến khuya làm tình cảm hai người thêm thân thiết. Sáng hôm sau, Thanh lên tỉnh với chiếc va li nặng quà của bà, nhắn lời chào Nga và ra đi nửa buồn nửa vui.

Thanh mồ côi cha mẹ từ nhỏ, lớn lên trong vòng tay người bà ở một ngôi nhà có vườn cây và cây hoàng lan. Khi đi làm ở tỉnh, hằng năm chàng vẫn về thăm bà vào các ngày nghỉ. Lần này, đã gần hai năm Thanh mới trở lại.

Giữa trưa nắng gắt, Thanh lách cửa gỗ bước vào vườn và thấy mát hẳn cả người. Khu vườn yên tĩnh đến mức mọi ồn ào ngoài kia như dừng lại trên bậc cửa. Chàng gọi khẽ “Bà ơi!”, con mèo già của bà nhảy ra, rồi bà từ ngoài vườn chống gậy trúc đi vào, tóc bạc phơ, đôi mắt hiền từ nhìn cháu âu yếm. Thanh đi bên bà, dù người thẳng, mạnh, chàng vẫn thấy chính bà đang che chở cho mình như ngày còn nhỏ.

Bà giục Thanh rửa mặt, đi nghỉ, rồi phủi bụi, sửa chiếu, xếp gối cho cháu. Nằm trên giường, Thanh nhìn thấy cây hoàng lan vút cao ngoài cửa sổ, ngửi hương hoa thoang thoảng và nhớ những ngày thơ ấu chơi dưới gốc cây nhặt hoa. Chàng thấy tâm hồn nhẹ nhõm, tươi mát “như vừa tắm ở suối”. Khi bà vào buông màn, quạt cho cháu, Thanh giả vờ ngủ và cảm động gần ứa nước mắt.

Nghe dưới bếp có tiếng cười quen, Thanh chạy xuống và gặp lại Nga, cô bé hàng xóm ngày trước, nay là thiếu nữ xinh xắn trong tà áo trắng, vẫn thường sang giúp bà. Trong bữa cơm, Nga nhỏ nhẹ xới cơm cho Thanh. Chàng hỏi Nga có còn nhặt hoàng lan rơi, Nga thẹn thùng đáp vẫn nhặt nhưng “không có ai tranh nữa”. Ăn cơm xong, Thanh dắt Nga đi thăm vườn, vít cành lan cho Nga hái hoa; Nga thú thật những ngày đến hái hoa, cô rất nhớ anh. Tối ấy, ba bà cháu chuyện trò đến khuya; tiễn Nga ra cổng, Thanh nắm lấy tay cô, Nga đứng yên lặng.

Sáng hôm sau Thanh phải lên tỉnh, mang theo chiếc va li nặng quà bà cho. Chàng nhờ bác Nhân nhắn lời chào cô Nga rồi ra đi nửa buồn nửa vui, tin rằng căn nhà vẫn là nơi mát mẻ chờ mình trở về và Nga vẫn sẽ đợi, mỗi mùa lại giắt hoàng lan trên tóc.

• Phần 1 (từ đầu đến “…mà Thanh không nhớ được”): Thanh về thăm nhà sau gần hai năm. Khu vườn, gian nhà, con mèo già và người bà vẫn như xưa. Bà chăm chút cho cháu từng chút; nhìn cây hoàng lan, Thanh nhớ tuổi thơ và thấy lòng bình yên, xúc động. Chàng nghe dưới bếp có tiếng cười quen.
• Phần 2 (tiếp đến “…ngồi ở bên đèn”): Thanh gặp lại Nga. Hai người cùng bà làm cơm, ăn cơm, dạo vườn, hái hoa hoàng lan, nhắc lại kỉ niệm nhặt hoa thuở nhỏ. Tối đến, Thanh tiễn Nga ra cổng, nắm tay cô trong hương hoàng lan; tình cảm hai người chớm nở, dịu ngọt.
• Phần 3 (còn lại): Sáng hôm sau, Thanh lên tỉnh, nghe bà dặn dò, nhờ bác Nhân gửi lời chào Nga và ra đi nửa buồn nửa vui, biết Nga sẽ vẫn chờ mình.

Gần hai năm tôi mới được về thăm bà. Trưa hôm ấy trời nắng gắt, vậy mà vừa lách qua cánh cửa gỗ, bước lên con đường gạch phủ rêu trong vườn, tôi đã thấy mát cả người. Mọi thứ vẫn y như ngày tôi ra đi. Con mèo già vẫn còn, và bà tôi, tóc bạc phơ, chống gậy trúc từ ngoài vườn vào, nhìn tôi bằng đôi mắt hiền từ. Đi bên bà, tôi vẫn thấy mình được bà che chở như hồi bé.

Bà bắt tôi rửa mặt, đi nằm nghỉ, lại tự tay phủi giường, xếp gối. Nằm nhìn ra cửa sổ, tôi nhận ra cây hoàng lan ngày xưa nay đã lớn, hương hoa thoang thoảng bay vào. Bà lại vào buông màn, quạt cho tôi; tôi nằm im giả vờ ngủ mà suýt khóc vì thương bà.

Rồi tôi nghe dưới bếp có tiếng cười rất quen. Thì ra là Nga, cô bé hàng xóm ngày nào cùng tôi nhặt hoa hoàng lan, giờ đã là một thiếu nữ xinh xắn. Bữa cơm hôm ấy vui lắm. Tôi hỏi Nga còn nhặt hoa không, cô cười bảo vẫn nhặt, chỉ là không còn ai tranh. Ăn cơm xong, tôi vít cành cho Nga hái hoa, và cô nói những lúc đến đây hái hoa, cô nhớ tôi lắm. Tối đó, tiễn Nga ra cổng, tôi đã nắm tay cô.

Sáng hôm sau tôi phải lên tỉnh. Tôi nhờ bác Nhân chào Nga giúp rồi ra đi, lòng nửa buồn nửa vui, vì biết căn nhà của bà và cô gái có mái tóc thơm hương hoàng lan vẫn đợi tôi về.

Khi bước vào vườn: Thanh thấy mát mẻ, yên tĩnh; sự im lặng của gian nhà cũ khiến chàng nghẹn họng, chỉ gọi khẽ được một tiếng “Bà ơi!”.

Khi gặp bà: chàng cảm động, mừng rỡ; được bà chăm sóc, chàng lại thấy mình “bé quá”, bình yên và thong thả như thuở nhỏ.

Khi nằm nghỉ, nhìn cây hoàng lan: kí ức tuổi thơ ùa về, tâm hồn nhẹ nhõm, tươi mát; được bà buông màn, quạt cho, chàng xúc động gần ứa nước mắt.

Khi gặp lại Nga: vui vẻ, thân mật như người trong nhà; qua bữa cơm, cuộc dạo vườn, niềm thân thiết dần chuyển thành rung động, “quả tim đập nhẹ nhàng”, rồi Thanh nắm tay Nga khi tiễn cô về.

Khi lên tỉnh: chàng ra đi nửa buồn nửa vui – buồn vì phải xa bà, xa Nga; vui vì biết nơi này luôn chờ đợi mình trở về.

Hôm ấy em đang ngồi nhặt rau với cụ dưới bếp thì nghe tiếng ai gọi “Cô Nga…”. Em ngẩng lên: anh Thanh đã về. Gần hai năm anh mới về thăm bà, trông anh gầy và đen hơn trước. Cụ giữ em ở lại ăn cơm; em ngồi cạnh cụ, xới cơm cho anh mà thấy vui lạ. Anh hỏi em còn đi nhặt hoàng lan rơi không; em đáp vẫn nhặt, chỉ là không còn ai tranh nữa, nói xong mới thấy thẹn.

Ăn cơm xong, anh dắt em đi thăm vườn, vít cành lan xuống cho em hái hoa. Em đã nói thật với anh rằng những ngày đến đây hái hoa, em nhớ anh lắm. Cụ trách hoa còn non sao hái sớm, em bảo anh con hái đấy ạ. Tối, chúng em ngồi chuyện trò với cụ đến khuya. Lúc anh tiễn em ra cổng, anh cầm tay em, em đứng yên một lúc lâu rồi mới rút tay về. Sáng hôm sau anh lên tỉnh, bác Nhân chuyển lời chào của anh. Em lại sang với cụ như mọi ngày, và mỗi mùa hoa, em lại giắt hoàng lan lên tóc, chờ anh về.

Kết luận

Tóm tắt Dưới bóng hoàng lan cần giữ đúng trình tự một ngày Thanh ở nhà và làm nổi bật ba điểm tựa của truyện: người bà, cô Nga và cây hoàng lan. Truyện ít sự kiện nên bài tóm tắt hay là bài giữ được không khí êm đềm, trong trẻo và tâm trạng của Thanh chứ không chỉ kể sự việc.

Xem thêm:

• Tác giả – tác phẩm Dưới bóng hoàng lan (Ngữ văn 10 Kết nối tri thức)
• Soạn bài Dưới bóng hoàng lan (Chân trời sáng tạo 10)
• Những tác phẩm tiêu biểu của Thạch Lam
• Tóm tắt Gió lạnh đầu mùa – một truyện ngắn khác của Thạch Lam