Tóm tắt Chữ người tử tù (Nguyễn Tuân) ngắn gọn, đầy đủ – 8 mẫu hay nhất

Huấn Cao, người có tài viết chữ đẹp, bị kết án chém vì cầm đầu cuộc nổi dậy chống triều đình và bị giam ở nhà ngục tỉnh Sơn. Viên quản ngục vốn mê chữ ông nên lặng lẽ biệt đãi ông, dù bị ông khinh bạc. Biết được tấm lòng ấy, trong đêm trước khi bị giải vào Kinh, Huấn Cao cho chữ ngay trong buồng giam và khuyên quản ngục bỏ nghề để giữ lấy thiên lương.

Nhà ngục tỉnh Sơn nhận một đoàn sáu tử tù, người cầm đầu là Huấn Cao – một người nổi tiếng viết chữ đẹp và có khí phách hiên ngang. Viên quản ngục, một người biết đọc sách thánh hiền và yêu chữ đẹp, từ lâu mong có được chữ ông Huấn. Y cho người mang rượu thịt đến biệt đãi tù nhân. Huấn Cao thản nhiên nhận nhưng lại đuổi quản ngục ra khỏi buồng giam bằng lời lẽ khinh bạc. Quản ngục không giận, vẫn đối đãi tử tế. Khi có lệnh giải Huấn Cao vào Kinh chịu án, thầy thơ lại kể cho ông nghe sở nguyện của quản ngục. Cảm động, Huấn Cao đồng ý cho chữ. Đêm ấy, trong buồng giam tối tăm, ông viết chữ trên tấm lụa trắng, rồi khuyên quản ngục về quê sống để giữ tâm hồn trong sạch. Quản ngục cảm động vái lạy, xin nghe lời.

Truyện có thể tóm tắt theo ba phần, mỗi phần gắn với một chặng trong mối quan hệ giữa Huấn Cao và viên quản ngục.

Phần 1 – Tin báo về người tử tù đặc biệt: Một buổi chiều, quản ngục nhận công văn báo sắp có sáu tử tù được đưa đến, trong đó có Huấn Cao. Qua trò chuyện với thầy thơ lại, quản ngục biết người này chính là ông Huấn nổi tiếng viết chữ đẹp. Đêm ấy, y trăn trở, muốn biệt đãi Huấn Cao nhưng lại lo bị tố giác.

Phần 2 – Những ngày trong nhà ngục: Sáu tử tù đến nhà ngục trong tư thế ngang tàng. Quản ngục đối xử với họ bằng cặp mắt hiền lành, rồi ngày ngày sai thầy thơ lại mang rượu thịt đến biếu. Huấn Cao nhận rượu thịt như lẽ thường, nhưng khi quản ngục vào hỏi thăm thì ông đuổi đi. Quản ngục vẫn nhẫn nại, chỉ lo không kịp xin được chữ.

Phần 3 – Cảnh cho chữ: Có lệnh giải Huấn Cao vào Kinh. Được thầy thơ lại cho biết nỗi lòng quản ngục, Huấn Cao nhận lời cho chữ. Trong buồng giam chật hẹp, ẩm ướt, dưới ánh đuốc, người tử tù viết chữ, người coi ngục khúm núm đứng bên. Viết xong, Huấn Cao khuyên quản ngục bỏ chốn ngục tù về quê sống; quản ngục nghẹn ngào vái tạ.

Truyện ngắn Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân kể về cuộc gặp gỡ đặc biệt giữa Huấn Cao và viên quản ngục tỉnh Sơn. Huấn Cao là người văn võ song toàn, viết chữ rất đẹp, vì cầm đầu cuộc chống lại triều đình mà bị kết án tử hình. Viên quản ngục tuy làm nghề giữ tù nhưng có tâm hồn biết quý người tài, lại ao ước có được đôi câu đối do chính tay ông Huấn viết để treo trong nhà. Vì thế, suốt nửa tháng Huấn Cao bị giam, y cho mang rượu thịt đến biệt đãi. Huấn Cao không hiểu, còn tỏ ra khinh bạc, đuổi quản ngục ra khỏi buồng. Chỉ đến khi có lệnh giải ông vào Kinh chịu án chém và thầy thơ lại kể rõ tấm lòng của quản ngục, Huấn Cao mới cảm động, nhận lời cho chữ. Nguyễn Tuân gọi cảnh cho chữ diễn ra đêm ấy là “một cảnh tượng xưa nay chưa từng có”: người tử tù cổ đeo gông, chân vướng xiềng ung dung viết chữ, còn viên quan coi ngục thì khúm núm cất những đồng tiền kẽm đánh dấu ô chữ. Viết xong, Huấn Cao khuyên quản ngục nên thay chốn ở, tìm về quê nhà để giữ lấy thiên lương. Quản ngục cảm động, vái người tù một vái và xin nghe theo lời dạy.

Một buổi chiều, viên quản ngục tỉnh Sơn nhận được công văn báo sắp có sáu tên tử tù được giải đến, người cầm đầu là Huấn Cao. Nghe tên ấy, y hỏi lại thầy thơ lại và biết đó chính là ông Huấn được cả vùng khen tài viết chữ nhanh và đẹp. Thầy thơ lại còn bày tỏ nỗi tiếc thương khi những người có tài như thế lại phải chịu án chém. Đêm ấy, dưới ngọn đèn dầu, quản ngục trăn trở: y muốn biệt đãi ông Huấn trong những ngày cuối đời nhưng sợ thầy thơ lại tố giác với quan trên. Nguyễn Tuân ví tấm lòng biết trọng người ngay của quản ngục giữa chốn ngục tù như một thanh âm trong trẻo chen vào một bản đàn hỗn loạn.

Sáng hôm sau, sáu tử tù mang chung một chiếc gông nặng được giải đến. Trước khi vào ngục, Huấn Cao thản nhiên rỗ gông cho rệp rơi xuống, mặc lời chế giễu của tên lính áp giải. Trái với thói thường, quản ngục không hành hạ tù mới mà còn dặn lính chớ nhiều lời. Suốt nửa tháng sau đó, thầy thơ lại ngày ngày mang rượu và đồ nhắm đến biếu ông Huấn. Huấn Cao thản nhiên nhận. Một hôm quản ngục vào buồng giam, khép nép hỏi ông cần gì, thì ông lạnh lùng đáp chỉ muốn y đừng đặt chân vào đây. Quản ngục không giận mà chỉ lễ phép lui ra, và từ đó rượu thịt còn được đưa đến hậu hơn trước. Điều quản ngục ấp ủ là có ngày được treo trong nhà một câu đối do chính tay ông Huấn viết, nhưng y chưa có dịp để ngỏ lời.

Rồi một chiều, công văn từ Kinh đến: sáng mai Huấn Cao sẽ bị giải vào Kinh chịu án tử hình. Quản ngục tái mặt, đem nỗi lòng kể với thầy thơ lại. Thầy thơ lại chạy xuống buồng giam, kể cho ông Huấn nghe sở nguyện của quản ngục và báo tin dữ. Huấn Cao trầm ngâm rồi bảo tối nay đem lụa, mực, bút và một bó đuốc xuống để ông cho chữ. Ông nói mình chưa từng vì vàng bạc hay quyền thế mà ép mình viết cho ai, và suýt nữa đã phụ một tấm lòng trong thiên hạ.

Đêm ấy, trong buồng giam chật hẹp, ẩm ướt, tường đầy mạng nhện, đất bừa bãi phân chuột, phân gián, dưới ánh đuốc đỏ rực, Huấn Cao cổ đeo gông, chân vướng xiềng, dồn hết tâm sức viết từng nét chữ trên tấm lụa trắng. Quản ngục khúm núm cất những đồng tiền kẽm đánh dấu ô chữ, thầy thơ lại run run bưng chậu mực. Viết xong, Huấn Cao đỡ quản ngục đứng dậy, khuyên y nên bỏ nghề, về quê mà ở rồi hãy nghĩ đến chuyện chơi chữ, vì theo ông: “Ở đây khó giữ thiên lương cho lành vững và rồi cũng đến nhem nhuốc mất cái đời lương thiện đi.” Quản ngục cảm động, vái người tù một vái, nghẹn ngào nói: “Kẻ mê muội này xin bái lĩnh.”

Cảnh cho chữ là đoạn cuối và cũng là đoạn đặc sắc nhất của truyện, nhiều đề bài chỉ yêu cầu tóm tắt riêng phần này.

Biết tin mình sắp bị giải vào Kinh chịu án, lại hiểu ra tấm lòng yêu chữ của quản ngục qua lời thầy thơ lại, Huấn Cao nhận lời cho chữ ngay trong đêm cuối ở nhà ngục tỉnh Sơn. Khung cảnh thật khác thường: một buồng tối chật hẹp, ẩm thấp, hôi hám, chỉ có ánh sáng đỏ của bó đuốc tẩm dầu. Người tử tù cổ đeo gông, chân vướng xiềng lại là người đang ung dung sáng tạo cái đẹp trên tấm lụa trắng tinh. Còn viên quan coi ngục – kẻ nắm quyền – thì khúm núm phục vụ, thầy thơ lại run run bưng chậu mực. Trật tự của nhà tù bị đảo ngược: cái đẹp và nhân cách đã khiến người tù trở thành người ban phát, người cai ngục trở thành kẻ học trò. Viết xong, Huấn Cao đỡ quản ngục dậy và ân cần khuyên y rời chốn ngục tù để giữ thiên lương. Quản ngục cảm động đến rơi nước mắt, cúi đầu vâng lời.

Tôi làm quan coi ngục ở tỉnh Sơn đã lâu, sống giữa chốn tàn nhẫn và lừa lọc, nhưng trong lòng vẫn giữ một thú vui riêng: yêu chữ đẹp. Từ lâu tôi đã nghe tiếng ông Huấn Cao viết chữ rất nhanh và rất đẹp, và thầm ước ao một ngày được treo trong nhà một câu đối do chính tay ông viết.

Một chiều, công văn báo sắp có sáu tử tù được giải đến, người đứng đầu chính là ông Huấn. Đêm ấy tôi không ngủ được. Tôi muốn đối đãi tử tế với ông trong những ngày cuối cùng, nhưng lại sợ thầy thơ lại đem chuyện cáo giác. May thay, thầy thơ lại cũng là người biết tiếc người tài.

Những ngày ông Huấn bị giam, tôi sai thầy thơ lại mang rượu thịt đến biếu. Ông nhận, nhưng khi tôi vào hỏi ông cần gì, ông chỉ bảo tôi đừng bước chân vào đây nữa. Tôi không giận, vì hiểu những người chọc trời khuấy nước như ông vốn chẳng coi ai ra gì, huống chi một kẻ giữ tù như tôi. Tôi chỉ lo ông bị hành hình rồi thì ước nguyện của tôi thành ảo mộng.

Rồi lệnh giải ông vào Kinh chịu án ập đến. Tôi đành đem hết tâm sự kể với thầy thơ lại, và thầy chạy ngay xuống buồng giam. Không ngờ ông Huấn nhận lời cho chữ. Đêm ấy, trong buồng giam tối tăm, ánh đuốc đỏ rực, ông cổ vẫn đeo gông mà viết từng nét chữ vuông tươi tắn trên tấm lụa, còn tôi thì khúm núm cất những đồng tiền kẽm đánh dấu ô chữ. Viết xong, ông đỡ tôi đứng dậy, khuyên tôi bỏ nghề, về quê mà sống để khỏi nhem nhuốc mất cái đời lương thiện. Tôi cảm động đến nghẹn lời, chỉ biết vái ông một vái và xin vâng theo lời dạy ấy.

Tôi là thầy thơ lại giúp việc ở nhà ngục tỉnh Sơn. Chiều hôm ấy, quan coi ngục gọi tôi lên hỏi về người tử tù tên Huấn Cao sắp được giải tới. Tôi thưa đó chính là ông Huấn nổi tiếng viết chữ đẹp, lại còn giỏi võ, và nói thật lòng rằng nếu phải chém những người tài như thế thì tôi thấy thương tiếc lắm. Quan bảo tôi chớ bàn chuyện triều đình kẻo vạ miệng, nhưng tôi đoán quan cũng nghĩ như mình.

Sáu tử tù đến, quan đối xử với họ rất khác thường. Suốt nửa tháng, tôi được sai mang rượu thịt đến biếu ông Huấn, lần nào cũng thưa rằng thầy quản biếu ngài chút quà cho ấm bụng. Ông nhận mà không nói gì, thậm chí còn đuổi quan ra khi quan xuống hỏi han. Quan chẳng giận, rượu thịt vẫn đưa đến đều đặn.

Đến khi có lệnh giải ông Huấn vào Kinh chịu chém, quan mới gọi tôi lên, kể rằng cả đời chỉ mong có được chữ của ông. Tôi vội chạy xuống buồng giam, kể hết nỗi lòng của quan và báo luôn tin dữ. Ông Huấn trầm ngâm rồi mỉm cười, bảo tối nay đem lụa, mực, bút và đuốc xuống. Đêm ấy, tôi run run bưng chậu mực đứng nhìn người tù đeo gông viết chữ, quan tôi khúm núm đứng bên. Viết xong, ông khuyên quan về quê mà ở để giữ lấy thiên lương. Quan tôi cảm động vái ông, nước mắt nghẹn ngào. Đó là cảnh tượng tôi nhớ mãi.

Lưu ý khi tóm tắt Chữ người tử tù

• Giữ đúng ba chặng: tin báo – những ngày biệt đãi – cảnh cho chữ; không đảo thứ tự lời khuyên của Huấn Cao lên trước cảnh viết chữ.
• Nêu đủ ba nhân vật: Huấn Cao, viên quản ngục, thầy thơ lại. Thầy thơ lại là người nối hai nhân vật chính, nhiều bài tóm tắt bỏ sót vai trò này.
• Tóm tắt không phải phân tích: tránh chen nhận xét dài về “cái tài, cái tâm” vào giữa mạch kể; nếu cần, chỉ nêu ý nghĩa ở câu cuối.
• Trích nguyên văn ít và ngắn, chủ yếu là lời khuyên của Huấn Cao hoặc câu nói cuối của quản ngục.

Kết luận

Tám mẫu tóm tắt Chữ người tử tù trên đây đi từ bản ngắn vài câu đến bản chi tiết và các bản kể theo lời nhân vật. Em nên chọn mẫu phù hợp với yêu cầu đề (số câu, số chữ, ngôi kể), rồi viết lại bằng cách diễn đạt của riêng mình. Để hiểu sâu hơn về tác phẩm, em có thể đọc thêm các bài dưới đây.

Xem thêm:

• Chữ người tử tù (Nguyễn Tuân): tác giả, tác phẩm, bố cục, tình huống truyện
• Soạn bài Chữ người tử tù – trả lời câu hỏi SGK
• Phân tích Chữ người tử tù và phân tích nhân vật Huấn Cao
• Phân tích cảnh cho chữ trong Chữ người tử tù
• Giới thiệu tác giả Nguyễn Tuân