Toàn tính là cách gọi ngắn của toàn tính luyến ái, dịch từ chữ tiếng Anh pansexual. Người toàn tính có thể nảy sinh tình cảm với người khác mà giới tính hay bản dạng giới của đối phương không phải điều quyết định. Đây là một xu hướng tính dục, thuộc nhóm được nhắc tới trong cộng đồng LGBTQ+, chứ không phải một căn bệnh hay một kiểu tính cách.
| Nghĩa ngắn | Có thể yêu, rung động với một người mà không đặt giới tính của họ làm tiêu chí |
| Tên đầy đủ | Toàn tính luyến ái; tiếng Anh: pansexual, pansexuality (đôi khi viết tắt là pan) |
| Loại từ | Danh từ, cũng dùng như tính từ (người toàn tính) |
| Sắc thái | Trung tính, mang tính mô tả; chỉ nên dùng khi chính người đó tự nhận |
Người toàn tính là người như thế nào?
Hiểu cho gọn, với người toàn tính thì câu hỏi “người ấy là nam hay nữ” không đứng đầu danh sách. Họ có thể thương một bạn nam, một bạn nữ, một người chuyển giới hay một người không xác định mình thuộc giới nào. Cái khiến họ rung động là tính cách, cách trò chuyện, sự gắn bó.
Có một hiểu lầm cần gỡ ngay. Toàn tính không có nghĩa là thích tất cả mọi người. Một người dị tính đâu có yêu mọi người khác giới; người toàn tính cũng vậy. Các trang sức khỏe như Vinmec hay Hello Bacsi đều nhấn vào chữ “có thể”: đây là khả năng nảy sinh tình cảm, không phải sự dễ dãi.
Cũng giống mọi xu hướng tính dục khác, toàn tính không phải bệnh. Năm 2022, Bộ Y tế ra công văn yêu cầu các cơ sở khám chữa bệnh không coi đồng tính, song tính, chuyển giới là bệnh, dựa trên quan điểm của Tổ chức Y tế Thế giới. Không có gì cần “chữa”, chỉ có chuyện người xung quanh cần hiểu và tôn trọng.
Chữ pan và chữ toàn: tên gọi đến từ đâu
Từ tiếng Anh pansexual ghép tiền tố pan- với sexual. Theo từ điển Merriam-Webster, pan- có gốc Hy Lạp, nghĩa là “tất cả”, cùng gốc với chữ panorama (toàn cảnh) hay pandemic (đại dịch lan khắp nơi).
Người Việt dịch khá sát bằng ba chữ Hán Việt:
- Toàn (全): trọn vẹn, tất cả, như trong toàn bộ, toàn diện.
- Tính (性): ở đây là giới tính.
- Luyến ái (戀愛): yêu đương.
Ghép lại, toàn tính luyến ái là “yêu không giới hạn ở giới tính nào”. Trong lời nói hằng ngày, người ta rút gọn còn “toàn tính” hoặc giữ nguyên chữ “pan”. Cách dịch này đi cùng một loạt từ quen hơn: đồng tính luyến ái, song tính luyến ái, dị tính luyến ái.
Toàn tính, song tính và vài từ dễ lẫn
Từ hay bị nhầm nhất với toàn tính là song tính. Hai nhóm có điểm chung là đều có thể có tình cảm với nhiều hơn một giới. Chỗ khác nằm ở cách người trong cuộc mô tả mình: người song tính thường nói mình bị thu hút bởi hai giới hoặc hơn, và giới tính vẫn ít nhiều có mặt trong cảm nhận; người toàn tính nói giới tính gần như không đóng vai gì trong chuyện họ yêu ai.
| Từ | Tiếng Anh | Nghĩa ngắn |
|---|---|---|
| Toàn tính | pansexual | Có thể yêu một người bất kể giới tính, bản dạng giới của họ |
| Song tính | bisexual | Có thể có tình cảm với từ hai giới trở lên |
| Đồng tính | gay, lesbian | Có tình cảm với người cùng giới |
| Dị tính | heterosexual | Có tình cảm với người khác giới |
| Vô tính | asexual | Ít hoặc không có hấp dẫn tính dục với người khác |
Ranh giới giữa các nhãn này không phải lúc nào cũng rạch ròi, và chính người trong cộng đồng cũng có lúc dùng khác nhau. Nhãn nào phù hợp là do mỗi người tự chọn. Việc một người kể ra xu hướng của mình với gia đình, bạn bè được gọi là công khai bản thân, hay come out; còn chữ tắt WLW chỉ tình cảm giữa hai người nữ là một cách gọi bao quát khác mà bạn có thể bắt gặp trên mạng.
Dùng chữ toàn tính sao cho tôn trọng
- Nói “bạn ấy là người toàn tính” khi chính bạn ấy đã chia sẻ như vậy. Đừng đoán hay gán nhãn cho ai.
- Không dùng toàn tính để trêu chọc, kiểu gọi một người “thích ai cũng được”. Đó là hiểu sai và dễ gây tổn thương.
- Khi viết bài, nghị luận hay thuyết trình, dùng cụm đầy đủ “xu hướng toàn tính” hoặc “người toàn tính” cho rõ nghĩa.
Ví dụ: Trong buổi sinh hoạt lớp, cô giáo giải thích toàn tính là một xu hướng tính dục, giống như đồng tính hay song tính, và nhắc cả lớp không lấy chuyện này ra làm trò đùa.
Thắc mắc quanh chữ toàn tính
Toàn tính tiếng Anh là gì?
Là pansexual (tính từ) hoặc pansexuality (danh từ). Trên mạng, nhiều người viết tắt là “pan”.
Toàn tính có phải là song tính không?
Không hẳn. Hai nhóm gần nhau vì đều có thể yêu nhiều hơn một giới, nhưng người toàn tính nhấn mạnh rằng giới tính không phải yếu tố quyết định. Một số người thấy cả hai nhãn đều đúng với mình và dùng luân phiên.
Người toàn tính có phải thích tất cả mọi người?
Không. Họ có gu, có tiêu chuẩn riêng như bất kỳ ai. Chữ “toàn” nói về việc không giới hạn ở giới tính, không nói về số lượng người họ thích.
Làm sao biết mình có phải người toàn tính?
Không có bài trắc nghiệm nào trả lời thay bạn. Cảm nhận của mỗi người có thể rõ dần theo thời gian. Nếu thấy rối, bạn có thể trò chuyện với người mình tin tưởng hoặc một chuyên gia tâm lý.