Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Tâm lý học giáo dục là gì? Nghiên cứu gì, khác tâm lý học đường?

Cập nhật 25/07/2025·MMavrick Nguyễn·8 phút đọc
Nội dung chính
  • Tâm lý học giáo dục nghiên cứu điều gì?
  • Vì sao dạy học cần đến một ngành tâm lý riêng?
  • Tâm lý học giáo dục hiện ra trong lớp học thế nào?
  • Tâm lý học giáo dục, tâm lý học đường và giáo dục học

Tâm lý học giáo dục là nhánh của tâm lý học chuyên tìm hiểu con người học như thế nào trong môi trường giáo dục: trí nhớ, sự chú ý, động cơ, cảm xúc của người học thay đổi ra sao qua từng lứa tuổi, và người dạy dựa vào đó để dạy cho hiệu quả. Ở Việt Nam, tâm lý học giáo dục vừa là môn học quen thuộc của sinh viên sư phạm, vừa là tên một ngành đào tạo đại học.

Nghĩa ngắn Khoa học về tâm lý của việc dạy và học
Thuộc Một nhánh của tâm lý học, gắn chặt với giáo dục học
Tiếng Anh educational psychology
Tên tuổi hay được nhắc Herbart, Thorndike, Piaget, Vygotsky
tâm lý học giáo dục là gì
tâm lý học giáo dục là gì? Khoa học về cách con người học

Tâm lý học giáo dục nghiên cứu điều gì?

Có thể hình dung ngành này đứng ở chỗ giao nhau giữa hai câu hỏi: con người suy nghĩ, cảm nhận ra sao (câu hỏi của tâm lý học), và nên dạy thế nào (câu hỏi của giáo dục). Các bách khoa thư đều mô tả nó là khoa học về việc học và việc dạy, trong đó người học được theo dõi qua suốt quá trình lớn lên.

Những đề tài quen thuộc của ngành gồm:

  • Trí nhớ và cách hình thành khái niệm: vì sao học dồn trước hôm thi thì nhanh quên.
  • Sự phát triển nhận thức theo lứa tuổi: học sinh lớp 2 và học sinh lớp 10 hiểu một khái niệm trừu tượng khác nhau thế nào.
  • Động cơ học tập: điều gì khiến một em tự giác mở sách, điều gì làm em bỏ cuộc.
  • Khác biệt cá nhân: người học nhanh, người học chậm, người cần hỗ trợ đặc biệt.
  • Đánh giá: đo kết quả học tập sao cho công bằng và có ích.

Nếu muốn nhìn rộng hơn về tâm lý học nói chung, ngành mẹ của nó, bạn sẽ thấy tâm lý học giáo dục chỉ là một trong nhiều nhánh, bên cạnh tâm lý học lâm sàng, tâm lý học xã hội, tâm lý học lao động.

Vì sao dạy học cần đến một ngành tâm lý riêng?

Thầy giỏi thì thời nào cũng có, nhưng phần lớn họ dạy bằng kinh nghiệm. Từ thế kỷ XIX, các nhà giáo dục bắt đầu muốn biết vì sao một cách dạy hiệu quả còn cách khác thì không. Johann Herbart, nhà triết học người Đức, cho rằng việc học chịu ảnh hưởng của hứng thú, và người thầy phải xuất phát từ những gì học trò đã biết.

Sang đầu thế kỷ XX, Edward Thorndike đưa đo lường và thực nghiệm vào lớp học. Ông nêu “luật hiệu ứng”: một hành vi được theo sau bởi điều dễ chịu thì dễ lặp lại. Jean Piaget chỉ ra trẻ em đi qua những giai đoạn phát triển nhận thức khác nhau, nên không thể dạy mọi thứ cho mọi lứa tuổi theo cùng một cách. Lev Vygotsky lại nhấn mạnh vai trò của người khác trong việc học, với khái niệm “vùng phát triển gần”: khoảng cách giữa điều trẻ tự làm được và điều trẻ làm được khi có người giỏi hơn giúp.

Tác động của những ý tưởng ấy còn thấy rõ: chương trình được xếp theo lứa tuổi, đề kiểm tra có thang đo chung, lớp học có giờ làm việc nhóm. Ngược lại, hiểu sai tâm lý người học cũng gây hậu quả, chẳng hạn ép trẻ học quá sức so với độ tuổi, hay chỉ dùng điểm số để thúc ép, dẫn đến những căng thẳng vì sách vở và điểm số của học trò.

Tâm lý học giáo dục hiện ra trong lớp học thế nào?

Không cần đọc giáo trình, học sinh vẫn gặp ngành này mỗi ngày qua những việc rất nhỏ của thầy cô:

  1. Kiểm tra bài cũ trước khi dạy bài mới. Kiến thức mới phải bám vào cái đã có, đúng ý của Herbart.
  2. Khen ngay khi học trò làm tốt. Lời khen kịp lúc củng cố hành vi, gần với luật hiệu ứng của Thorndike.
  3. Cho bạn khá kèm bạn chưa vững. Đó là cách đưa người học vào “vùng phát triển gần” mà Vygotsky mô tả.
  4. Dùng que tính cho lớp 1, dùng sơ đồ tư duy cho lớp 9. Mỗi lứa tuổi có cách tư duy riêng, như Piaget đã chỉ ra.

Chuyện khơi chữ động lực 動力 khi bàn chuyện học cũng thuộc phạm vi này: giới nghiên cứu tách bạch động lực đến từ niềm vui khám phá với động lực đến từ phần thưởng, hình phạt.

Tâm lý học giáo dục, tâm lý học đường và giáo dục học

Ngành Trọng tâm Người làm nghề thường ở đâu
Tâm lý học giáo dục Quy luật tâm lý của việc dạy và học, nghiên cứu và giảng dạy Trường sư phạm, viện nghiên cứu, trường học
Tâm lý học đường Hỗ trợ trực tiếp học sinh gặp khó khăn về học tập, cảm xúc, hành vi Phòng tư vấn tâm lý trong trường
Giáo dục học Mục đích, nội dung, phương pháp và tổ chức giáo dục Trường sư phạm, cơ quan quản lý giáo dục

Ba ngành này hay được học cùng nhau, nên ranh giới chỉ tương đối. Một mẹo nhớ: tâm lý học giáo dục hỏi “người học học như thế nào”, giáo dục học hỏi “nên dạy cái gì và dạy ra sao”, còn tâm lý học đường hỏi “em học sinh này đang cần giúp gì”. Với những em có dấu hiệu căng thẳng kéo dài, việc tìm đến chuyên gia tâm lý của trường là lựa chọn đúng hơn là tự xoay xở một mình.

Từ giảng đường sư phạm đến phòng tư vấn học đường

Tâm lý học giáo dục tiếng Anh là gì?

Tiếng Anh gọi là educational psychology. Người làm trong ngành được gọi là educational psychologist.

Ngành tâm lý học giáo dục học những môn gì?

Chương trình thường có tâm lý học đại cương, tâm lý học lứa tuổi, giáo dục học, phương pháp nghiên cứu khoa học, tham vấn và tư vấn học đường. Danh mục cụ thể khác nhau giữa các trường.

Học tâm lý học giáo dục ra trường làm gì?

Có thể giảng dạy tâm lý học, giáo dục học ở trường nghề, cao đẳng, đại học; làm tư vấn tâm lý học đường; làm nghiên cứu ở viện, trung tâm; hoặc làm ở các tổ chức xã hội có hoạt động với thanh thiếu niên.

Tâm lý học giáo dục có phải là tâm lý học đường không?

Không hoàn toàn. Tâm lý học giáo dục thiên về nghiên cứu quy luật chung của việc dạy và học, còn tâm lý học đường thiên về hỗ trợ từng học sinh cụ thể ngay tại trường. Hai lĩnh vực dùng chung nhiều kiến thức nền.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
nổ hũ
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
febet
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
https://789betlove.com/
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
FB88
fb88
kèo nhà cái
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5