Tác giả – tác phẩm: Đây mùa thu tới – Ngữ văn lớp 11 Cánh diều

Với tác giả, tác phẩm Đây mùa thu tới Ngữ văn 11 Cánh diều hay nhất, chi tiết trình bày đầy đủ nội dung chính quan trọng nhất về tác phẩm Đây mùa thu tới.

I. Tác giả văn bản Đây mùa thu tới

– Quê quán: Can Lộc, Hà Tĩnh.

– Gia đình: Ông sinh ra trong một gia đình nhà nho.

– Là con người say mê rèn luyện, lao động và sáng tác. Đó là một quyết tâm khắc khổ, là lẽ sống là niềm đam mê trong cuộc đời.

– Là nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ Mới.

– Thơ Xuân Diệu dồi dào những rung động tươi mới, tràn trề tình yêu và niềm khát khao giao cảm với đời.

II. Tìm hiểu tác phẩm Đây mùa thu tới

1. Thể loại

– Văn bản thuộc thể loại: thơ bảy chữ.

2. Xuất xứ và hoàn cảnh ra đời

– Đây mùa thu tới được in trong tập Thơ thơ (1933 – 1938), tập thơ đầu tay của tác giả.

3. Phương thức biểu đạt

– Phương thức biểu đạt: Biểu cảm.

4. Bố cục bài thơ Đây mùa thu tới

– Phần 1: Khổ thơ thứ nhất: Cảm nhận của nhà thơ khi mùa thu tới.

– Phần 2: Khổ thơ thứ hai: Khu vườn mùa thu.

– Phần 3: Khổ thơ thứ ba: Cảnh vật mùa thu.

– Phần 4: Khổ thơ cuối: Không gian thu mênh mông, rộng lớn.

5. Giá trị nội dung

– Bài thơ là một bức tranh thu với những biến thái tinh vi nhất, những rung cảm sâu xa của lòng người trong thời khắc chuyển mùa.

6. Giá trị nghệ thuật

– Bút pháp tả cảnh ngụ tình.

– Nghệ thuật nhân hóa.

– Cảm nhận tinh tế bằng các giác quan, cách tân trong việc tổ chức lời thơ, xây dựng hình ảnh, lựa chọn ngôn từ và kế thừa truyền thống thơ phương Đông kết hợp nhuần nhị với sự sáng tạo theo kiểu thơ phương Tây.

III. Tìm hiểu chi tiết tác phẩm Đây mùa thu tới

1. Ba khổ thơ đầu

a. Khổ 1

– Bức tranh thiên nhiên trong đoạn thơ hiện lên qua những hình ảnh đó là:

+ Rặng liễu đìu hiu, nhân cách hóa dáng liễu như dáng một nàng thiếu nữ đứng chịu tang → hình ảnh thơ đẹp, buồn.

+ Áo mơ phai dệt lá vàng → sắc màu thanh nhẹ, tươi sáng

– Nhịp thơ 4/3, điệp khúc “mùa thu tới”, đại từ chỉ định “đây”, nghệ thuật vắt dòng “ tới”- “ với” → tiếng reo vui ngỡ ngàng, tiếc nuối của thi nhân.

Tóm lại : Xuân Diệu đã sáng tạo nên một hình ảnh đẹp và buồn về liễu. Cây liễu buổi đầu thu được miêu tả qua một dáng hình lặng lẽ, đau thương, một tâm tình cô đơn, sầu khổ. Cả một trời thu mênh mang “đìu hiu đứng chịu tang” cùng liễu. Cảnh thu đẹp nhưng đượm buồn qua con mắt của thi nhân.

b. Khổ 2

– Cụm từ “hơn một loài hoa’ được dùng để chỉ sự tàn phai của hoa lá. Cách nói này giúp chúng ta cảm nhận được ít nhiều những bước chảy trôi của thời gian, của thiên nhiên đất trời.

– Hoa: Rụng cành → cách diễn đạt” hơn một rất mới → gợi sự úa tàn, rơi rụng.

– Lá: Sắc đỏ rũa màu xanh → động từ “rũa” thật gợi cảm → gợi sự mài mòn, sự lấn át.

+ Run rẩy, rung rinh → láy phụ âm “r” → gợi cảm giác se lạnh.

– Cành: Đôi nhánh, khô gấy, xương mỏng manh → nghệ thuật tạo hình, hình ảnh nhân hóa → gợi sự hao gầy, mong manh, trơ trọi.

*Như vậy, Xuân Diệu luôn cảm nhận thế giới trong bước đi của thời gian. Không có gì là bền lâu. Tất cả đều biến dịch, trôi chảy.

c. Khổ 3

– Sự khác biệt của không gian thơ ở khổ 2 với khổ 3 được thể hiện như sau:

Khổ 2

Khổ 3

+ Sự chuyển biến của thiên nhiên khi mùa thu tới.

+ Dần thay đổi theo thời tiết và khí hậu của mùa thu.

+ Tô đậm thêm cảnh sắc khi mùa thu tới.

+ Hình ảnh với sự mờ ảo của sương mù, lúc ẩn lúc hiện, sự rét mướt đã được cảm nhận rõ hơn qua từng cơn gió, qua hình ảnh vắng vẻ của con người trên những chuyến đò.

Cảnh thu vắng lặng, gợi nỗi cô đơn trong lòng người

– Dấu câu tạo ấn tượng thị giác với độc giả, qua đó giúp người đọc cảm nhận được những tâm tư, tình cảm của tác giả.

* Tóm lại: 3 khổ thơ đầu bức tranh thu đẹp nhưng đượm buồn.

2. Khổ thơ cuối

– Mây vẩn, chim bay đi, khí trời u uất hận chia ly , tín hiệu của thơ cổ, đất trời nhuốm màu ảm đạm, thê lương, ly biệt.

– Ít nhiều thiếu nữ buồn, không nói, tựa cửa nhìn xa, nghĩ ngợi tâm trạng mơ hồ, suy nghĩ, đợi chờ.

Như vậy, cảm hứng chủ đạo của bài thơ là nỗi buồn, nỗi cô đơn của con người khát khao giao cảm với đời.

Bài thơ Đây mùa thu tới của Xuân Diệu vẽ nên một bức tranh thiên nhiên thu vừa tươi mới, vừa man mác nỗi buồn. Hình ảnh liễu, lá, hoa, sương mù hiện lên cùng nỗi cô đơn, tiếc nuối trước dòng chảy của thời gian. Qua việc phân tích chi tiết trong soạn văn 11, người đọc dễ dàng cảm nhận sự nhạy cảm và tinh tế trong tâm hồn thi nhân.

Xem thêm:

• Vẻ đẹp mùa thu đầy cảm xúc được khám phá qua Soạn bài Đây mùa thu tới, Ngữ văn lớp 11 Cánh diều.
• Phân tích Đây mùa thu tới giúp học sinh hiểu sâu nghệ thuật thơ trong chương trình Ngữ văn lớp 11 Cánh diều.
• Chương trình Ngữ văn lớp 11 Cánh diều giới thiệu vẻ đẹp quê hương Huế qua Đây thôn Vĩ Dạ.