Soạn bài Mùa xuân của tôi (Vũ Bằng) – Ngữ văn 7 chương trình cũ

Bài văn viết về cảnh sắc và không khí mùa xuân ở đâu? Hoàn cảnh và tâm trạng của tác giả khi viết bài này?

Trả lời:

• Bài văn viết về mùa xuân ở Hà Nội và miền Bắc.
• Hoàn cảnh: tác giả sống ở Sài Gòn khi đất nước chia cắt, không thể trở về quê.
• Tâm trạng: nhớ nhà, nhớ quê khôn nguôi; mùa xuân được tái hiện qua nỗi nhớ nên vừa tươi đẹp, vừa thấm buồn.

Bài văn có thể chia thành mấy đoạn? Nêu nội dung chính của mỗi đoạn và sự liên kết giữa các đoạn.

Trả lời:

Bài văn chia làm ba đoạn (như đã nêu ở phần bố cục). Các đoạn liên kết với nhau theo mạch cảm xúc của tác giả: từ một quy luật chung (ai cũng yêu mùa xuân) đến những rung động riêng trước mùa xuân đất Bắc, rồi đến nét đẹp rất riêng của tháng Giêng sau rằm. Cảm xúc đi từ khái quát đến cụ thể, càng lúc càng sâu lắng.

Đọc lại đoạn văn “tôi yêu sông xanh, núi tím” đến “mở hội liên hoan” và cho biết:
a. Cảnh sắc mùa xuân Hà Nội và miền Bắc đã được gợi tả như thế nào, qua những chi tiết nào?
b. Mùa xuân đã khơi dậy sức sống trong thiên nhiên và con người như thế nào? Những tình cảm gì trỗi dậy mạnh mẽ trong lòng tác giả khi mùa xuân đến.
c. Em có nhận xét gì về giọng điệu và ngôn ngữ của đoạn văn này.

Trả lời:

a. Mùa xuân đất Bắc được gợi tả qua:

• Khí hậu: “mưa riêu riêu, gió lành lạnh”, cái rét ngọt đặc trưng của tháng Giêng.
• Âm thanh: tiếng nhạn trong đêm, “tiếng trống chèo vọng lại từ những thôn xóm xa xa” và câu hát tình tứ của những cô gái quê.
• Không khí gia đình ngày Tết: nhà nhà sum họp, bàn thờ tổ tiên khói hương ấm áp.

b. Mùa xuân làm sức sống trong trời đất và con người như căng tràn, trỗi dậy mạnh mẽ; tác giả ví nhựa sống trong người như mạch máu căng lên trong lộc non. Tác giả khẳng định tình yêu mùa xuân là lẽ tự nhiên, không thể ngăn được: “Ai bảo được non đừng thương nước, bướm đừng thương hoa, trăng đừng thương gió”. Khi xuân đến, trong lòng ông trào lên tình yêu gia đình, tình quê hương và khao khát được sống, được yêu.

c. Giọng điệu sôi nổi, tha thiết, có lúc như reo vui, có lúc bồi hồi. Ngôn ngữ giàu hình ảnh, giàu nhạc điệu với nhiều câu văn dài, điệp từ, liệt kê, so sánh, khiến đoạn văn như một bài thơ văn xuôi.

Đọc từ đoạn văn “Đẹp quá đi” đến hết và tìm hiểu:
a. Không khí và cảnh sắc thiên nhiên từ sau ngày rằm tháng Giêng qua sự miêu tả của tác giả?
b. Qua việc tái hiện những cảnh sắc và không khí ấy, tác giả đã thể hiện sự tinh tế, nhạy cảm trước thiên nhiên như thế nào?

Trả lời:

a. Sau rằm tháng Giêng, cảnh vật đổi khác một cách nhẹ nhàng: hoa đào đã hơi phai nhưng nhụy vẫn còn tươi; cỏ không còn xanh mướt như những ngày đầu năm nhưng lại tỏa mùi hương man mác; mưa phùn nhường chỗ cho những cơn mưa xuân êm ái; bầu trời đã ửng lên những vệt sáng hồng. Không khí trong nhà cũng trở lại nếp thường: Tết đã qua, mọi người quay lại với mâm cơm thường ngày đầm ấm, nhưng vẫn còn đọng lại niềm vui, hơi ấm của những ngày xuân.

b. Tác giả nhận ra cả những thay đổi rất nhỏ của đất trời: độ phai của cánh đào, mùi hương của cỏ, sự khác nhau giữa mưa phùn và mưa xuân. Điều đó cho thấy một tâm hồn nhạy cảm, quan sát tinh tế và gắn bó máu thịt với quê hương; chỉ người yêu và nhớ Hà Nội đến tận cùng mới có thể nhớ kĩ từng sắc thái như vậy.

Nêu cảm nhận của em về cảnh sắc mùa xuân qua ngòi bút tài hoa và tinh tế của tác giả.

Trả lời:

Qua ngòi bút Vũ Bằng, mùa xuân đất Bắc hiện lên vừa đẹp vừa thân thương: có cái rét ngọt, mưa bụi mịn, tiếng trống chèo từ xóm xa, lời hát tình tứ, có không khí sum vầy trong mỗi mái nhà. Cảnh sắc không chỉ đẹp ở hình ảnh mà còn ở cảm xúc: nó thấm đẫm nỗi nhớ của một người xa quê, nên càng tha thiết. Đọc bài, em hiểu hơn vẻ đẹp riêng của mùa xuân miền Bắc và thêm yêu những giá trị bình dị của gia đình, quê hương.

Sưu tầm và chép lại một số đoạn văn, câu thơ hay về mùa xuân.

Trả lời: (gợi ý)

Em có thể tìm trong các bài đã học hoặc đọc thêm: Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải, Mùa xuân chín của Hàn Mặc Tử, Chiều xuân của Anh Thơ, các câu đối Tết, ca dao về Tết. Khi chép, em ghi rõ tên tác giả, tác phẩm; nếu chép thơ của tác giả hiện đại, chỉ nên chép vài câu tiêu biểu.

Viết một đoạn văn diễn tả cảm xúc của em về một mùa trong năm ở quê hương hay nơi mình đang sống.

Trả lời: (đoạn văn tham khảo)

Em yêu nhất mùa thu ở quê mình. Khi những cơn mưa rào mùa hạ thưa dần, bầu trời bỗng cao và xanh hơn, nắng vàng nhạt như mật ong trải trên những thửa ruộng lúa đang ngả màu. Sáng sớm, sương mỏng giăng trên mặt ao, gió heo may se se lạnh khiến em phải khoác thêm chiếc áo mỏng. Mùa thu cũng là mùa tựu trường: tiếng trống khai giảng, mùi sách vở mới, những người bạn lâu ngày gặp lại. Mỗi lần thu về, lòng em lại xôn xao một niềm vui nhẹ nhàng, như được bắt đầu lại mọi điều tốt đẹp.