Soạn bài Sài Gòn tôi yêu (Minh Hương) – Ngữ văn 7 chương trình cũ

Tác giả đã cảm nhận Sài Gòn về những phương diện nào? Dựa vào mạch cảm xúc và suy nghĩ của tác giả hãy tìm bố cục của bài văn.

Trả lời:

• Các phương diện: cảnh trời, nắng mưa, thời tiết; nhịp sống, sinh hoạt của thành phố; phong cách, tính cách của con người Sài Gòn.
• Bố cục: ba đoạn như đã chia ở trên, theo mạch cảm xúc từ ấn tượng chung, qua cảm nhận về con người, đến lời khẳng định tình yêu.

Trong phần đầu bài (từ đầu đến “hàng triệu người khác”) tác giả đã bày tỏ lòng yêu mến của mình với Sài Gòn qua những cảm nhận chung về thiên nhiên và cuộc sống ở nơi ấy. Em hãy nêu lên:
a. Nét riêng biệt của thiên nhiên, khí hậu Sài Gòn qua sự cảm nhận khá tinh tế của tác giả.
b. Tình cảm của tác giả với Sài Gòn đã được thể hiện như thế nào? Biện pháp nghệ thuật nào đã được sử dụng để biểu hiện tình cảm của tác giả?

Trả lời:

a. Thiên nhiên, khí hậu Sài Gòn có nét rất riêng: nắng buổi sớm ngọt ngào, buổi chiều gió lộng; mưa rào xứ nóng đổ ào ạt rồi tạnh rất nhanh; thời tiết đổi thay bất ngờ, “trời đang ui ui buồn bã bỗng nhiên trong vắt lại như thủy tinh”. Tác giả còn cảm nhận được nhịp sống thay đổi theo từng thời khắc: đêm khuya thưa tiếng ồn, giờ cao điểm xe cộ tấp nập, buổi sớm tinh sương yên tĩnh.

b. Tình cảm của tác giả là một tình yêu say đắm, thiết tha, gắn bó máu thịt. Tình cảm ấy được bộc lộ:

• Trực tiếp, qua những câu văn mở đầu bằng “tôi yêu” lặp đi lặp lại nhiều lần, đỉnh điểm là lời tự bạch “tôi yêu Sài Gòn da diết”.
• Gián tiếp, qua cách miêu tả cảnh vật, khí hậu với con mắt trìu mến.
• Các phép tu từ được dùng: điệp ngữ, liệt kê, so sánh, câu cảm thán; giọng văn sôi nổi, tha thiết.

Trong đoạn 2 (từ “Ở trên đất này” đến “leo lên hơn năm triệu”), tác giả tập trung nói về nét nổi bật trong phong cách của người Sài Gòn. Nét đặc trưng của phong cách ấy là gì? Thái độ, tình cảm của tác giả đối với con người Sài Gòn được biểu hiện như thế nào?

Trả lời:

• Nét đặc trưng: Sài Gòn là nơi tụ hội của người từ khắp mọi miền, nhưng ai đến rồi cũng hòa hợp, trở thành người Sài Gòn. Họ nổi bật ở tính thẳng thắn, cởi lòng, thật thà, dễ gần, ít tính toán và trọng nghĩa tình. Những cô gái Sài Gòn mang vẻ đẹp tự nhiên, khỏe khoắn, vừa mạnh dạn vừa ý tứ.
• Thái độ, tình cảm của tác giả: trân trọng, yêu mến, tự hào. Ông nhìn con người Sài Gòn bằng ánh mắt của người trong cuộc, vừa quan sát tinh tế vừa bình luận với giọng thân thương.

Hãy nêu lên vị trí và ý nghĩa của đoạn cuối trong việc thể hiện tình cảm của tác giả đối với Sài Gòn.

Trả lời:

Đoạn cuối đứng ở vị trí kết bài, có vai trò khép lại và nâng cao cảm xúc. Tác giả nhắc lại, như một lời thề, tình yêu với Sài Gòn, với cả thiên nhiên lẫn con người nơi đây, như một lời tuyên ngôn. Đồng thời, ông bày tỏ mong muốn thành phố mãi giữ được vẻ đẹp, sức sống và ai cũng có thể chia sẻ tình yêu ấy. Đoạn văn làm cho tình cảm của bài trở nên trọn vẹn, lắng đọng.

Hãy nêu lên những đặc điểm trong nghệ thuật biểu cảm của bài văn.

Trả lời:

• Vừa bộc bạch trực tiếp (những câu “tôi yêu…”, câu cảm thán) vừa gửi gắm cảm xúc qua việc tả cảnh vật, con người, kể lại những điều mắt thấy tai nghe.
• Dùng điệp ngữ, điệp cấu trúc tạo nhịp điệu dồn dập, tha thiết.
• Ngôn ngữ giản dị, gần với lời nói thường ngày của người Nam Bộ, có cả những nhận xét dí dỏm.
• Cảm xúc được trình bày theo mạch tự nhiên, chân thành, tạo sức lôi cuốn.

Hãy tìm những bài viết về vẻ đẹp và những đặc sắc của quê hương em.

Trả lời: (gợi ý)

Em có thể tìm trong sách giáo khoa, báo địa phương hoặc các tập tùy bút, bút kí viết về quê mình: ví dụ người Hà Nội đọc Hà Nội băm sáu phố phường của Thạch Lam, Thương nhớ mười hai của Vũ Bằng; người Huế đọc Ai đã đặt tên cho dòng sông? của Hoàng Phủ Ngọc Tường; người miền Tây đọc Đất rừng phương Nam của Đoàn Giỏi. Khi chép lại, em ghi rõ tên bài, tác giả, nguồn.

Viết một đoạn văn ngắn nói về tình cảm của mình với quê hương hay một vùng đất mà mình đã từng gắn bó.

Trả lời: (đoạn văn tham khảo)

Quê nội em ở một làng nhỏ ven sông Đáy. Mỗi mùa hè được về quê là những ngày em mong chờ nhất. Buổi sáng, sương còn đọng trên ngọn cỏ, em theo bà ra vườn hái rau muống, nghe tiếng gà gáy râm ran khắp xóm. Buổi chiều, lũ trẻ trong làng rủ nhau thả diều trên con đê, gió thổi mát rượi, mùi rơm rạ thơm nồng. Tối đến, cả nhà ngồi ngoài hiên ăn cơm, nghe ông kể chuyện ngày xưa. Dù sống ở thành phố, em vẫn luôn nhớ con sông, con đê và những con người hiền hậu ấy. Với em, quê nội là nơi bình yên nhất, nơi em muốn trở về sau mỗi năm học vất vả.