Soạn bài Cà Mau quê xứ (Trần Tuấn), văn 11

Tên gọi “Mũi Cà Mau” bắt nguồn từ đồng bào Khmer, họ gọi tên nơi này là “Tưk Kha-mau”. Ngày nay, nhắc đến Cà Mau là nói đến vùng đất tận cùng ở phía Nam của Việt Nam. Nơi đây có nhiều nét độc đáo và thường được người dân ví von là nơi “Đất biết nở, rừng biết đi và biển sinh sôi”.

Mũi Cà Mau là một vùng đất có diện tích nhỏ thuộc địa phận xóm Mũi, xã Đất Mũi, huyện Ngọc Hiển. Nơi đây cách trung tâm thành phố Cà Mau hơn 100km. Vùng đất này có hệ sinh thái rừng ngập mặn đa dạng thu hút lượng lớn khách du lịch tới tham quan vào mỗi năm.

Ngoài ra, Mũi Cà Mau còn có nhiều địa danh nổi tiếng như vườn chim Lâm Viên, vườn chim Cà Mau,…

Tác giả đến Mũi Cà Mau để du lịch, khám phá mảnh đất này.

Những liên tưởng của tác giả về văn học được thể hiện qua việc nhắc đến nhà văn, nhà thơ Nguyễn Tuân, Anh Đức, Xuân Diệu. Những trang thơ ẩn dưới mỗi câu mỗi chữ là hạt mầm hy vọng nhỏ nhoi khát khao bừng nở.

Khi đặt chân đến Mũi Cà Mau, tác giả và mọi người đều xúc động mạnh, phấn khích đến mức trở nên nông nổi, kì quặc: tác giả cùng bạn đốt thơ rồi thả xuống biển, người thì ôm cây cột mốc, kẻ ôm cây đước, có người nằm lăn xuống bùn. Đó là cảm xúc vỡ òa của những người từ lâu đã ấp ủ, tưởng tượng về vùng đất tận cùng Tổ quốc, nay được tận mắt chạm vào nó; cảm xúc ấy được bộc lộ ngay bằng hành động, vừa lạ lẫm, háo hức khám phá vừa thương mến, gắn bó với cảnh và người nơi đây.

Hình ảnh nhà thơ Nguyễn Bính xuất hiện trong liên tưởng góp phần tô đậm tâm trạng nhớ nhà da diết của tác giả.

Từ “xứ” được sử dụng để chỉ vùng đất Mũi Cà Mau.

Tác giả Trần Tuấn đã dành một tình cảm sâu đậm cho đất Cà Mau. Mọi thứ ở đây đều nhẹ nhàng, khiến tác giả cảm thấy thân thuộc và như hòa vào khung cảnh sống sinh hoạt của người dân. Ở tại mảnh đất này, có những con người cần cù đang làm công việc mưu sinh. Họ là những người hiền lành, chất phác khiến tác giả càng thêm cảm mến con người nơi đây.

Khó khăn, bộn bề mà người ở đất Cà Mau đã trải qua là những con tôm nuôi bị ngạt thở vì sình lầy, những cây đước bị người dân đốn hạ để cho ra những vuông tôm sạch sẽ.

Ở phần kết tác giả cảm thấy mọi thứ ở đất Cà Mau đều đẹp và đặc biệt, không ở nơi nào có được. Nhờ những cảm nhận ấy khiến nhà văn nhớ nhung đến nước mắt nhòe đi. Chắc hẳn tác giả phải dành rất nhiều tình cảm cho vùng đất này mới khiến cảm xúc mới chợt dâng trào như thế.

Tác giả mang một tâm thế thoải mái và mong chờ khi đến đất Mũi Cà Mau. Tâm thế đó giúp nhà văn có cái nhìn sâu sắc hơn về thiên nhiên và con người nơi đây. Nhờ tâm thế đó góp phần hình thành cảm xúc chủ đạo của toàn bộ tác phẩm.

Tính chất tươi mới, sống động của thực tế đời sống con người vùng Đất Mũi được thể hiện qua hình ảnh và nhân vật trong tác phẩm:

• Con người Cà Mau luôn phải đối mặt với rất nhiều khó khăn của cuộc sống.
• Họ chịu nhiều thiên tai và luôn phải đối mặt với sự thiếu thốn về vật chất.
• Tuy nhiên họ vẫn vui vẻ và lạc quan, vẫn rất hiếu khách và chất phác.

Tất cả những đặc điểm về con người Cà Mau là thứ đã níu chân tác giả, khiến ông thương mến vùng đất này.

Đến với Mũi Cà Mau, tác giả liên tưởng đến những trang ký của Nguyễn Tuân, Anh Đức, Xuân Diệu, Nguyễn Bính. Những liên tưởng gợi cho người đọc về sức hấp dẫn của con người Cà Mau.

Chất trữ tình của tác phẩm Cà Mau quê xứ được tác giả thể hiện một cách hài hòa qua hình ảnh về con người và cảnh vật đất Mũi Cà Mau.

Dù chỉ là khung cảnh sinh hoạt thường ngày nhưng dưới ngòi bút của tác giả đã khơi dậy cho người đọc niềm cảm mến về thiên nhiên cảnh vật và con người nơi đây.

Chất trữ tình còn được thể hiện rõ qua các chất liệu văn học mà tác giả sử dụng. Tác giả sử dụng nhiều biện pháp tu từ với ngôn ngữ giản dị và sinh động. Từ những yếu tố đó, tác giả cho ta thấy tình cảm sâu sắc của ông dành cho mảnh đất này.

Dưới ngòi bút của tác giả, sắc màu riêng của Đất Mũi hiện lên vừa chân thật vừa mang chất trữ tình sâu sắc.

1. Những thông tin xác thực, hình ảnh khách quan của thiên nhiên và con người ở Đất Mũi.
2. Tình cảm, cảm xúc chủ quan của “tôi” (người viết) khi tiếp xúc với thiên nhiên và con người ở Đất Mũi.

Trong hai phương diện trên, theo em phương diện thực sự nổi trội ở tác phẩm này là “tình cảm, cảm xúc chủ quan của “tôi” khi ông tiếp xúc với thiên nhiên và con người Đất Mũi. Xuyên suốt tác phẩm, những tình cảm, cảm xúc của tác giả được thể hiện một cách rõ ràng. Ông đặt vào trong từng lời văn tình cảm và sự quan sát tinh tế của mình về thiên nhiên và con người nơi đây. Chắc chắn phải dành rất nhiều tình cảm thì ông mới có thể thấy được vẻ đẹp ẩn chứa từ nơi ấy và họa nó vào từng lời văn.

Thông qua tác phẩm, ta có thể thấy tác giả đã sử dụng nhiều biện pháp nghệ thuật như câu hỏi tu từ. Cách sử dụng này dường như để thỏa mãn những thắc mắc của mình về mảnh đất và con người nơi này. Đồng thời, tác giả muốn gửi gắm tình cảm của mình vào tác phẩm tản văn thông qua từ ngữ đậm chất trữ tình.