Share bill là gì? Chuyện chia tiền khi đi ăn và hẹn hò

Share bill là chia hóa đơn: sau bữa ăn, buổi cà phê hay chuyến đi chơi chung, tổng số tiền được chia ra để mỗi người trả phần của mình thay vì để một người trả hết. Cụm này ghép từ hai chữ tiếng Anh share (chia phần) và bill (hóa đơn); trong nhóm bạn, người ta hay nói tắt là “chia bill” hoặc “share bill nhé”.

Nghĩa ngắn	Chia nhau trả tiền một hóa đơn chung
Gốc từ	Tiếng Anh: share (chia, dùng chung) + bill (hóa đơn)
Cách nói của người bản ngữ	split the bill, go Dutch
Sắc thái	Trung tính, thân mật; hay gặp khi đi ăn nhóm, đi chơi, hẹn hò

share bill là gì? Chia nhau trả tiền hóa đơn chung

Chữ share trong tiếng Anh vừa là danh từ (phần, cổ phần) vừa là động từ (chia, dùng chung). Chữ bill ở đây là tờ hóa đơn nhà hàng đưa ra cuối bữa. Người Mỹ hay gọi tờ giấy ấy là check, còn người Anh gọi là bill.

Điều thú vị là người nói tiếng Anh ít khi nói “share the bill”. Họ quen dùng split the bill (tách hóa đơn ra) hoặc thành ngữ go Dutch, nghĩa là ai nấy tự trả tiền phần ăn uống của mình. “Share bill” vì thế là kiểu ghép chữ của người Việt: lấy hai từ tiếng Anh ai cũng biết, đặt cạnh nhau theo trật tự tiếng Việt, giống như “chia bill”. Cụm này phổ biến trong nhóm học sinh, sinh viên, dân văn phòng và trên mạng xã hội.

Tiếng Việt vốn có sẵn nhiều cách nói cùng ý: chia tiền, góp tiền, ai ăn nấy trả, chia đều. Share bill không thay thế những từ này, nó chỉ là cách nói nhanh, hơi “tây” một chút, hợp với tin nhắn và bàn ăn của người trẻ.

Mỗi câu dưới đây là một hoàn cảnh khác nhau:

Nhóm chat lớp sau buổi liên hoan: “Tổng hết 1 triệu 2, mười đứa share bill mỗi người 120k nha.”
Rủ đồng nghiệp đi cà phê: “Đi thì đi, nhưng share bill nhé, hôm trước chị mời rồi.”
Đi du lịch theo nhóm: “Tiền phòng với tiền xe mình share bill theo đầu người, còn ăn vặt ai mua nấy trả.”
Bình luận dưới một bài đăng về hẹn hò: “Buổi đầu mình chủ động share bill, thấy thoải mái hơn.”
Người giữ tiền nhắc cả nhóm: “Ai chưa chuyển tiền share bill hôm sinh nhật thì nhớ gửi trước tối nay.”

Trong những tin nhắn kiểu này, con số thường được viết tắt theo kiểu 120k, 200k; ai chưa quen có thể xem 1k bằng bao nhiêu tiền khi nhắn tin. Chuyển tiền xong, người ta hay báo lại bằng hai chữ “đã ck”, mà chữ ck trong tin nhắn chuyển khoản cũng là một từ tắt quen của dân mạng.

Chia đều, chia theo món hay bao?

Share bill không chỉ có một cách. Nhóm bạn thường chọn một trong mấy kiểu sau:

Cách	Làm thế nào	Hợp khi
Chia đều	Lấy tổng tiền chia cho số người	Mọi người gọi món gần như nhau, ăn chung nồi lẩu, mâm nướng
Chia theo món	Ai gọi gì trả nấy, món chung thì chia đều	Mỗi người gọi một kiểu, giá chênh nhau nhiều
Bao (bao bill)	Một người trả hết	Mừng sinh nhật, ăn mừng lên lương, mời khách
Góp quỹ trước	Mỗi người góp một khoản, tiêu chung, thừa thì chia lại	Đi du lịch, cắm trại nhiều ngày

Kiểu nào cũng được, miễn là cả nhóm biết từ đầu. Phần lớn chuyện khó xử quanh share bill đến từ việc không ai nói rõ trước, để rồi cuối bữa mới ngập ngừng nhìn nhau.

Đây là đề tài tranh luận quen thuộc trên báo và diễn đàn. Một bên cho rằng chia tiền khi đi chơi là sòng phẳng, hai người cùng ăn cùng vui thì cùng trả. Bên kia vẫn giữ nếp cũ: buổi hẹn đầu, người mời nên trả, nhất là khi người mời là bạn nam. Báo VnExpress từng kể chuyện những cặp đôi chia đôi đến từng cốc trà sữa, và chính sự tính toán quá chi li ấy lại làm hai người xa nhau.

Giữa hai cực đó có nhiều cách mềm hơn: người này trả vé xem phim, người kia trả tiền nước; lần này anh mời, lần sau em mời. Thứ làm người kia khó chịu thường không phải số tiền, mà là cảm giác bị so đo hoặc bị coi là chuyện đương nhiên. Một câu nói nhẹ nhàng như “Lần này để mình góp với nhé” dễ nghe hơn nhiều so với việc rút điện thoại ra tính từng đồng ngay tại bàn.

Là chia tiền hóa đơn, mỗi người trả một phần. Có thể nói thay bằng “chia tiền”, “góp tiền” hay “ai nấy trả”, tùy cách chia.

Không khác. “Chia bill” là nửa Việt nửa Anh, “share bill” là cả hai chữ tiếng Anh; cả hai cùng chỉ việc tách tiền hóa đơn cho nhiều người.

Không. Chia tiền là cách sòng phẳng để không ai phải gánh hết, nhất là với học sinh, sinh viên chưa có thu nhập. Chỉ khi chia đến từng nghìn lẻ một cách nặng nề, hoặc luôn để người khác trả trước rồi “quên” chuyển lại, người ta mới thấy khó chịu.

Người bản ngữ hay nói Let’s split the bill hoặc Let’s go Dutch. Muốn nhận phần trả hết thì nói It’s on me hay My treat.