Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?

Pơ-liêm, quỷ Riếp và Ha-nu-man (Nàng Si-ta) – Ngữ văn 9: Tác giả, tác phẩm, bố cục

Cập nhật 19/09/2026·MMavrick Nguyễn·10 phút đọc·Ngữ văn 9·Bài 9: Những bài học từ trải nghiệm đau thương
Nội dung chính
  • Nội dung văn bản Pơ-liêm, quỷ Riếp và Ha-nu-man
  • Thông tin tác giả Lưu Quang Thuận và Lưu Quang Vũ
  • Thông tin tác phẩm Pơ-liêm, quỷ Riếp và Ha-nu-man
  • Tóm tắt Pơ-liêm, quỷ Riếp và Ha-nu-man

Pơ-liêm, quỷ Riếp và Ha-nu-man là đoạn trích từ vở kịch Nàng Si-ta của hai cha con Lưu Quang Thuận và Lưu Quang Vũ, được học ở Bài 9 (Những bài học từ trải nghiệm đau thương) sách Ngữ văn 9 Chân trời sáng tạo tập 2. Bài viết tổng hợp thông tin về tác giả, xuất xứ, bố cục, xung đột, nhân vật, chủ đề, giá trị nội dung và nghệ thuật, kèm sơ đồ tư duy và hai mẫu tóm tắt.

pơ-liêm quỷ riếp và ha-nu-man
Tác giả, tác phẩm Pơ-liêm, quỷ Riếp và Ha-nu-man (trích Nàng Si-ta)

Nội dung văn bản Pơ-liêm, quỷ Riếp và Ha-nu-man

Đoạn trích gồm hai cảnh thứ bảy và thứ tám của vở kịch. Ở cảnh VII, giữa khu rừng sâu, Ha-nu-man nhận lệnh của hoàng hậu Su-pa-kha phải giết nàng Si-ta, người vợ bị vua Pơ-liêm nghi ngờ phản bội. Ha-nu-man đau đớn, không nỡ ra tay; Si-ta thì tuyệt vọng vì tình yêu đã thua sự ngờ vực. Người thị nữ cho biết Si-ta đang mang thai và xin tha cho nàng, rồi tự nguyện hi sinh để mẹ con Si-ta được sống.

Cảnh VIII diễn ra trong hoàng cung hơn mười năm sau. Pơ-liêm sống cô độc giữa những lời xu nịnh, day dứt nhớ thương Si-ta và linh cảm nàng bị oan. Ha-nu-man xuất hiện, vạch trần Su-pa-kha chính là hiện thân của quỷ Riếp. Riếp hiện nguyên hình, tuyên bố cái ác của hắn sẽ sống mãi; Pơ-liêm giương cung bắn hắn. Ha-nu-man cho biết Si-ta vẫn còn sống và dẫn đến một chàng trai tên Si-la; qua bài hát xưa và nốt ruồi son của người mẹ, Pơ-liêm nhận ra đó là con trai mình. Phần lược thuật cuối cho biết Si-ta giờ đã ở một cõi khác; một lời nguyền ác nghiệt ngăn nàng quay lại.

Văn bản còn trong thời hạn bảo hộ, vì vậy phần này chỉ tóm lược; lời giải chi tiết các câu hỏi có trong bài soạn cùng tác phẩm.

Thông tin tác giả Lưu Quang Thuận và Lưu Quang Vũ

Lưu Quang Thuận (1921 – 1981) quê ở Đà Nẵng, là nhà thơ, nhà soạn kịch, viết cả kịch thơ, kịch nói và chèo. Ông có nhiều năm gắn bó với các đoàn kịch, cơ quan văn hóa và từ năm 1965 làm việc ở Nhà hát Chèo Việt Nam cho đến cuối đời. Một số tác phẩm: Lê Lai đổi áo, Kiều Công Tiễn (kịch thơ), Mối tình Điện Biên (chèo). Vở Nàng Si-ta còn đang dang dở khi ông qua đời.

Lưu Quang Vũ (1948 – 1988), con trai Lưu Quang Thuận, sinh ở Phú Thọ, là nhà thơ, nhà viết kịch xuất sắc của văn học Việt Nam hiện đại. Ông từng là bộ đội phòng không – không quân, sau đó làm nhiều nghề trước khi về làm biên tập cho Tạp chí Sân khấu. Trong khoảng mười năm, ông viết gần năm mươi vở kịch, nhiều vở gây tiếng vang lớn như Hồn Trương Ba, da hàng thịt, Tôi và chúng ta, Lời thề thứ chín. Năm 1988, ông mất trong một tai nạn giao thông, cùng lúc với người vợ, nhà thơ Xuân Quỳnh, và con trai út. Năm 2000, ông được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh. Xem thêm: tiểu sử Lưu Quang Vũ.

Kịch của Lưu Quang Vũ thường đặt ra những vấn đề về lẽ sống, về cuộc đấu tranh giữa cái tốt và cái xấu, khát vọng sống thật, sống đẹp của con người.

Thông tin tác phẩm Pơ-liêm, quỷ Riếp và Ha-nu-man

Các mục dưới đây trả lời những câu hỏi thường gặp khi tìm hiểu đoạn trích.

Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác

Nàng Si-ta là một kịch bản văn học dài 10 cảnh. Vở kịch do Lưu Quang Thuận khởi thảo, sau khi ông mất được Lưu Quang Vũ viết tiếp và hoàn thiện. Tác phẩm phỏng theo câu chuyện dân gian về nàng Si-ta, câu chuyện vốn bắt nguồn từ sử thi Ra-ma-ya-na của Ấn Độ và lưu truyền ở nhiều nước Đông Nam Á. SGK trích hai cảnh thứ bảy và thứ tám, có thêm phần lược thuật hai cảnh cuối.

Thể loại

Kịch (kịch bản văn học), mang đặc điểm của bi kịch: nhân vật chính rơi vào xung đột không thể hóa giải trọn vẹn và phải trả giá bằng mất mát đau thương.

Bố cục đoạn trích

  • Cảnh VII (tại khu rừng sâu): Ha-nu-man được lệnh giết Si-ta; người thị nữ hi sinh thay cho mẹ con nàng.
  • Cảnh VIII (hoàng cung Pơ-liêm): Pơ-liêm cô đơn, ân hận; Ha-nu-man vạch mặt Su-pa-kha là quỷ Riếp; Pơ-liêm bắn Riếp; cha con Pơ-liêm và Si-la nhận nhau.
  • Phần lược thuật cảnh IX – X: Si-ta không thể trở về vì nay đã ở một cõi khác.

Mâu thuẫn, xung đột chính

  • Xung đột giữa cái thiện (Si-ta, Ha-nu-man, người thị nữ) và cái ác (quỷ Riếp trong lốt Su-pa-kha, kẻ hoạn quan xu nịnh).
  • Xung đột bên trong nhân vật Pơ-liêm: giữa tình yêu với Si-ta và sự hoài nghi, giận dữ bị quỷ Riếp gieo vào lòng.

Nhân vật chính

  • Pơ-liêm: vị vua yêu vợ nhưng đa nghi, để cái ác xâm chiếm, phải trả giá bằng hạnh phúc của chính mình; cuối cùng tỉnh ngộ.
  • Si-ta: người phụ nữ ngay thẳng, thủy chung, giàu lòng tự trọng và thương người.
  • Ha-nu-man: nhân vật khỉ muốn “làm một con người”, trung hậu, chất phác, đại diện cho cái thiện tỉnh táo.
  • Quỷ Riếp: hiện thân của cái ác, ẩn náu ngay trong lòng người qua sự hoài nghi, giận dữ.

Chủ đề và giá trị nội dung

Đoạn trích thể hiện cuộc đấu tranh giữa thiện và ác, cảnh báo về sự hoài nghi, ghen tuông có thể hủy hoại tình yêu và hạnh phúc; đồng thời ca ngợi lòng tốt, sự hi sinh, niềm tin rằng cái ác rồi sẽ bị trừng trị. Qua bi kịch của Pơ-liêm và Si-ta, tác giả gửi bài học: con người phải biết chiến thắng con quỷ trong chính mình.

Giá trị nghệ thuật

  • Xây dựng xung đột kịch gay gắt, nhiều tình huống bất ngờ (thị nữ chết thay, Su-pa-kha là quỷ, cha con nhận nhau).
  • Lời thoại giàu cảm xúc, nhiều câu mang tính triết lí; có đoạn độc thoại nội tâm của Pơ-liêm.
  • Nhân vật mang tính biểu tượng, đậm màu sắc cổ tích nhưng vẫn gần gũi với con người hôm nay.

Sơ đồ tư duy đoạn trích

sơ đồ tư duy pơ-liêm quỷ riếp và ha-nu-man
Sơ đồ tư duy Pơ-liêm, quỷ Riếp và Ha-nu-man

Tóm tắt Pơ-liêm, quỷ Riếp và Ha-nu-man

Hai mẫu ngắn giúp em nắm nhanh diễn biến đoạn trích.

Mẫu 1 – Tóm tắt Pơ-liêm, quỷ Riếp và Ha-nu-man ngắn nhất

Bị lệnh phải giết Si-ta, Ha-nu-man không nỡ ra tay; người thị nữ đã hi sinh thay cho nàng cùng đứa con trong bụng. Hơn mười năm sau, Pơ-liêm sống cô độc, ân hận. Ha-nu-man vạch mặt hoàng hậu Su-pa-kha chính là quỷ Riếp; Pơ-liêm bắn chết Riếp và nhận lại con trai Si-la. Nhưng Si-ta không thể trở về vì một lời nguyền.

Mẫu 2 – Tóm tắt Pơ-liêm, quỷ Riếp và Ha-nu-man theo hai cảnh

Cảnh VII: Trong rừng sâu, Ha-nu-man đau khổ trước lệnh của Su-pa-kha buộc phải giết Si-ta. Si-ta chấp nhận cái chết vì tình yêu đã thua nghi ngờ. Người thị nữ xin tha cho Si-ta vì nàng đang mang thai, rồi tự nguyện để Ha-nu-man lấy trái tim mình thay thế.

Cảnh VIII: Hơn mười năm sau, Pơ-liêm cô đơn trong cung, chán ngán bọn nịnh thần, nhớ Si-ta và tự trách mình. Ha-nu-man trở về, chỉ rõ Su-pa-kha là quỷ Riếp hóa thân. Riếp hiện hình, khoe rằng hắn vẫn ở trong máu, trong sự hoài nghi của Pơ-liêm; Pơ-liêm bắn hắn. Ha-nu-man báo tin Si-ta còn sống và đưa chàng trai Si-la đến. Nghe bài hát xưa, biết người mẹ có nốt ruồi son, Pơ-liêm nhận ra con mình và mong được gặp lại Si-ta.

Lời kết

Pơ-liêm, quỷ Riếp và Ha-nu-man là đoạn trích giàu ý nghĩa về cuộc đấu tranh thiện – ác diễn ra cả ngoài xã hội lẫn trong lòng mỗi người. Khi học, em cần nắm xung đột kịch, tính cách các nhân vật và bài học mà bi kịch của Pơ-liêm để lại.

Xem thêm:

Tài liệu cùng tác phẩm trên Văn VN:
Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
bắn cá đổi thưởng
FB88
FB88
FB88
fb88
rophim
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
tỷ lệ kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
ee88
https://mm88.press/
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
Hay88
Hay88
Hay88
Hay88
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
kubet
kubet
kubet
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
33win
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
789bet
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
RR88
FB88
fb88
8 DAY
kèo nhà cái
kèo nhà cái
lô đề online
AO88
kèo bóng đá
lô đề online
hitclub
go88
Tải go88
go88
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5