Ôn tập giữa học kì 2 lớp 5 (trang 65–69) – Cánh diều

Trả lời: Vừa đến, Bác đã đưa mắt nhìn mọi người rồi hỏi han sức khoẻ của từng người; khi trò chuyện, Bác luôn nhìn các anh bộ đội bằng ánh mắt hiền từ, nụ cười thân thương và ân cần giải thích, dặn dò như người cha dặn con.

Trả lời: Vì Bác muốn nhắc các chiến sĩ nhớ về cội nguồn dân tộc: các Vua Hùng là những người đã dựng nên nước Việt Nam. Hỏi để các chiến sĩ tự suy nghĩ, rồi Bác giải thích, lời dặn của Bác sẽ in sâu hơn trong lòng mọi người.

Trả lời: Lời dặn “Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước.” nhắc mọi người biết ơn tổ tiên và giao nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc cho thế hệ hôm nay. Với các chiến sĩ, đó là lời động viên chiến đấu giữ gìn đất nước; với toàn dân, đó là lời nhắc đoàn kết, chung sức xây dựng và bảo vệ quê hương.

a) Một tên riêng của cơ quan, tổ chức. b) Một danh từ chung được viết hoa để thể hiện sự tôn trọng đặc biệt.

Trả lời:

• a) Tên riêng của tổ chức: Đại đoàn Quân tiên phong (viết hoa chữ cái đầu của bộ phận tạo thành tên).
• b) Danh từ chung được viết hoa để tỏ lòng tôn kính: Bác (Bác Hồ, Bác cháu ta). Ngoài ra có thể kể Vua trong Vua Hùng.

Thẻ từ: nếu… thì…; vì… nên…; tuy… nhưng…
a) … Đền Hùng là một di tích lịch sử nổi tiếng … rất nhiều người đến tham quan.
b) … các chiến sĩ chỉ gặp Bác Hồ một thời gian ngắn … họ sẽ nhớ mãi hình ảnh của Bác.
c) … em thích tìm hiểu về lịch sử … em nên đi thăm các viện bảo tàng.

Trả lời:

• a) Vì Đền Hùng là một di tích lịch sử nổi tiếng nên rất nhiều người đến tham quan. (quan hệ nguyên nhân – kết quả)
• b) Tuy các chiến sĩ chỉ gặp Bác Hồ một thời gian ngắn nhưng họ sẽ nhớ mãi hình ảnh của Bác. (quan hệ tương phản)
• c) Nếu em thích tìm hiểu về lịch sử thì em nên đi thăm các viện bảo tàng. (quan hệ điều kiện – kết quả)

Trả lời: Đoạn văn tham khảo (câu ghép in đậm): Hè vừa rồi, em được bố mẹ đưa đi thăm Văn Miếu – Quốc Tử Giám ở Hà Nội. Đây là trường đại học đầu tiên của nước ta. Bước qua cổng lớn, em thấy những hàng cây cổ thụ toả bóng mát và hồ nước trong xanh. Em thích nhất khu bia Tiến sĩ vì mỗi tấm bia đều khắc tên những người đỗ đạt ngày xưa. Tuy hôm ấy trời rất nắng nhưng du khách vẫn đến tham quan rất đông. Rời Văn Miếu, em tự nhủ sẽ chăm chỉ học tập để xứng đáng với truyền thống hiếu học của cha ông.

a) Đoạn văn của Thép Mới ca ngợi cây tre (giữ làng, giữ nước, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín; tre anh hùng lao động, tre anh hùng chiến đấu). Gợi ý: Đoạn văn có những điệp từ nào? Mỗi điệp từ nhấn mạnh điều gì?
b) Bài thơ Con bướm vàng (Trần Đăng Khoa). Gợi ý: Đoạn thơ đầu và đoạn thơ cuối có những điệp ngữ nào? Mỗi điệp ngữ ấy diễn tả cảm xúc và cảm nhận của bạn nhỏ khi con bướm vàng bay đến và bay đi như thế nào?

Trả lời:

• a) Điệp từ giữ (lặp 4 lần) nhấn mạnh tre gắn bó, che chở cho làng quê, cho đất nước. Điệp từ tre và điệp ngữ anh hùng nhấn mạnh vẻ đẹp của cây tre trong cả lao động lẫn chiến đấu, như một con người anh hùng.
• b) Điệp ngữ con bướm vàng được lặp ở đoạn đầu và đoạn cuối. Ở đoạn đầu, việc nhắc lại như tiếng reo vui, thích thú của bạn nhỏ khi thấy bướm bay đến. Ở đoạn cuối, lời nhắc lại kèm dấu ba chấm diễn tả sự tiếc nuối, ngẩn ngơ của bạn nhỏ khi nhìn theo bướm bay đi.

Trả lời: Đoạn văn tham khảo (điệp ngữ in đậm): Ước mơ của em là trở thành một bác sĩ. Em muốn chữa bệnh cho ông bà khi trái gió trở trời. Em muốn mang thuốc đến những bản làng xa xôi. Em muốn nhìn thấy nụ cười của các bạn nhỏ khi khỏi ốm. Để ước mơ thành hiện thực, em sẽ chăm học, chăm đọc sách và chăm rèn luyện sức khoẻ mỗi ngày.

a) Miêu tả vẻ đẹp của tiếng Việt. b) Thể hiện tình yêu tiếng Việt. c) Hướng dẫn cách học tiếng Việt. d) Nói về tiếng Việt qua những câu chuyện cổ.

Trả lời: Chọn a. Bài thơ dành phần lớn các khổ để nói về vẻ đẹp của tiếng Việt: dịu hiền trong lời gọi bà, gọi mẹ; thân thương trong câu chuyện, điệu hát, bài học; như quê nhà với người đi xa; gắn với truyện cổ, với Truyện Kiều; trường tồn nhờ bao đời gìn giữ. (Qua đó bài thơ cũng bộc lộ tình yêu tiếng Việt, như nhan đề và khổ cuối cho thấy, nên có ý kiến chọn b; theo đáp án phổ biến, em chọn a.)

a) Tiếng Việt được gìn giữ từ thế hệ này sang thế hệ khác. b) Tiếng Việt có từ thời Lạc Long Quân và Âu Cơ. c) Tiếng Việt được lan truyền tới những nước xa. d) Tiếng Việt rất thân thương và dịu hiền.

Trả lời: Chọn a. Khổ thứ năm nói tiếng Việt chảy mãi theo thời gian, vượt qua gian nan là nhờ bao đời gìn giữ.

a) Khổ thơ thứ nhất. b) Khổ thơ thứ hai. c) Khổ thơ thứ ba. d) Khổ thơ thứ tư.

Trả lời: Chọn b. Khổ thứ hai lặp lại từ Trong ở đầu ba dòng liền nhau, nhấn mạnh tiếng Việt có mặt ở mọi nơi: câu chuyện, điệu hát, bài học.

Trả lời: Khổ cuối là lời các bạn nhỏ nhắn nhủ nhau: chăm đọc sách, cẩn thận viết văn để cùng giữ gìn, trân trọng tiếng Việt.

Trả lời: Đoạn văn tham khảo: Em yêu tiếng Việt vì đó là tiếng nói đầu tiên em học được, là lời ru của bà, lời dạy của mẹ. Tiếng Việt có những câu ca dao ngọt ngào, những câu chuyện cổ tích kì diệu và những bài thơ làm em xúc động. Để giỏi tiếng Việt hơn, mỗi ngày em sẽ đọc ít nhất một trang sách hay, ghi lại những từ ngữ đẹp vào sổ tay. Em sẽ luyện viết chữ cẩn thận, nói năng lễ phép, không dùng từ ngữ thiếu văn hoá. Em mong tiếng Việt mãi trong sáng như lời bà vẫn dạy.

Trả lời: Em dựa vào bảng tổng kết ở tiết 4 để lập dàn ý. Đoạn thân bài tham khảo (tả cánh đồng lúa theo trình tự không gian): Đứng trên đê nhìn xuống, cánh đồng lúa quê em trải rộng mênh mông đến tận chân trời. Lúa đang thì con gái, xanh mượt như tấm thảm khổng lồ. Gió thổi qua, cả cánh đồng gợn sóng, nghe xào xạc. Gần bờ ruộng, mấy chú cò trắng thong thả bước, thỉnh thoảng lại cúi xuống mổ con tôm, con tép. Xa xa, con mương nhỏ uốn quanh, lấp lánh dưới nắng sớm. Mùi lúa non thoang thoảng theo gió, ngọt dịu làm em thấy lòng thật nhẹ nhõm.

Trả lời: Cách làm: chọn một bài đọc có cốt truyện (ví dụ Một sáng thu xưa, Thái sư Trần Thủ Độ, Người công dân số Một…); chọn vai kể mới (một nhân vật trong truyện hoặc một nhân chứng); giữ đúng các sự việc chính, thêm suy nghĩ, cảm xúc của người kể và có thể viết thêm phần kết sáng tạo. Em có thể dùng bài kể bằng lời chiến sĩ ở tiết 2 làm mẫu, phát triển thêm đoạn sau khi Bác ra về.