Người chết đẻ con là một hình tượng độc đáo trong truyện dân gian Việt Nam. Những câu chuyện này không chỉ phản ánh văn hóa mà còn chứa đựng nhiều bài học sâu sắc. Khám phá những điều kỳ diệu này sẽ mở ra một thế giới phong phú và thú vị cùng trang web Văn VN.
Ngày xưa, có người đàn bà nhà quê sắp đến ngày sinh đẻ thì nhuốm phải bệnh nặng. Biết mình không thể sống nổi để cho con ra đời, lúc hấp hối, thiếu phụ ứa nước mắt nhìn chồng, tay sờ soạng lên bụng chửa, nghẹn ngào sẽ nói: “Còn con… con của chúng ta…” rồi tắt thở.
Người chồng đau đớn vật vã, khóc lóc thảm thiết, thương tiếc vợ chết tức tưởi với đứa con còn trong bụng mẹ. Sau khi chôn cất thiếu phụ được mấy hôm, bà lão bán quán thong manh ở gốc cây đa cánh đồng làng thấy có một người đàn bà dáng quen quen đến mua mấy đồng tiền mật. Người đàn bà mua mật đi rồi, đứa cháu gái bà lão bán hàng mới run sợ nói cho bà hay là nó trông người khách vừa rồi giống hệt thiếu phụ mới chết hôm nào.
Qua ngày hôm sau, cũng vào lúc xế chiều, thiếu phụ trở lại, cũng lại hỏi mua mật. Bà hàng tò mò hỏi, thiếu phụ trả lời mua cho con dại vì mình không có sữa. Thiếu phụ đi rồi, đứa cháu gái theo lời bà nom theo thì thấy đi về phía ngôi mả mới chôn trên gò cánh đồng.
Bà lão bán hàng bèn tin cho người chồng hay. Hôm sau, người chồng đến chờ sẵn ở quán. Vào lúc chiều tối, thấy vợ từ ngoài đồng đến, anh ta đâm xổ ra chặn hỏi, nhưng thiếu phụ không nói năng gì, cúi gầm mặt lại chạy trốn. Người chồng đuổi theo thì không thấy bóng vợ đâu nữa.
Anh ta khóc lóc, đau đớn điên cuồng chạy ra ôm lấy mả vợ mà kêu gào rên rỉ, rồi ngừng lặng như muốn ngất đi. Bỗng nhiên anh nghe mang máng như có tiếng trẻ con từ dưới mả vẳng lên. Anh áp tai vào mả nghe tiếng oe oe càng rõ.
Người chồng liền chạy về nhà lấy thuổng, cuốc ra đào mả vợ. Cạy nắp hòm ra thì thấy một đứa con trai đang yếu ớt cựa quậy nằm trên bụng mẹ, bên mép hài nhi còn dính vết mật. Thi thể người vợ cứng lạnh, bụng chửa đã xẹp xuống, xác vẫn nguyên vẹn. Người chồng trông nét mặt vợ thanh thản như mỉm cười, khác hẳn vẻ nhăn nhó đau thương hôm chết. Anh bế đứa con trai về nhà, được lối xóm đóng lại quan tài và đắp lại mả vợ.
Thằng bé lớn lên như các đứa trẻ khác, còn mẹ nó thì không ai thấy lại đâu nữa. Người chồng nhiều phen trở lại mả cùng đi quanh ngôi quán bà lão ở cánh đồng để rình gặp cũng không thấy vợ hiện ra nữa.
Ý nghĩa truyện Người chết đẻ con
Tình mẹ vượt qua cái chết
Người thiếu phụ chết khi đứa con còn trong bụng, lời cuối chỉ kịp nói “còn con… con của chúng ta”. Những buổi chiều sau đó, nàng hiện về quán nước đầu đồng mua mật, bảo là cho con dại vì mình không có sữa. Truyện kỳ lạ này là một trong những hình ảnh xúc động nhất về tình mẹ trong truyện dân gian: chết rồi vẫn tìm cách nuôi con.
Chi tiết nhỏ làm nên sức gợi
Vết mật bên mép hài nhi, gương mặt người mẹ thanh thản như mỉm cười khác hẳn vẻ đau đớn lúc chết, cái bụng chửa đã xẹp: chỉ vài chi tiết mà người đọc hiểu hết điều đã xảy ra dưới nấm mộ. Truyện không giải thích phép lạ, chỉ để các chi tiết tự nói.
Khi con đã được cứu
Từ ngày đứa bé được bế về, người mẹ không hiện ra nữa dù người chồng nhiều lần ra mả, ra quán chờ đợi. Nàng chỉ trở về vì con; con đã có cha chăm thì nàng yên lòng ra đi. Cái kết lặng lẽ ấy khiến câu chuyện vừa buồn vừa ấm áp.
Nguồn gốc truyện Người chết đẻ con
Đây là một truyện kỳ lạ trong dân gian Việt Nam. Mô típ người mẹ đã chết hiện về mua đồ ngọt nuôi đứa con sinh ra trong mộ cũng có ở Nhật Bản, nổi tiếng với tên gọi “hồn ma mua kẹo” (ame-kai yūrei): hồn người mẹ đêm đêm đến hàng mua kẹo mạch nha, người ta theo dấu ra mộ và tìm thấy đứa bé còn sống. Bản kể trên không ghi người kể hay nơi sưu tầm.
Đọc thêm truyện về tình mẹ trên trang: Sự tích cây vú sữa, truyện về người vợ hiền Thiếu phụ Nam Xương và truyện duyên kiếp Duyên nợ tái sinh.
Câu hỏi thường gặp
Người mẹ trong truyện hiện về để làm gì?
Để mua mật ở quán nước đầu đồng về nuôi đứa con mới sinh trong mộ, vì nàng không có sữa.
Người chồng tìm thấy con bằng cách nào?
Nghe bà hàng nước báo tin, anh chờ ở quán nhưng vợ chạy mất. Ra ôm mả vợ khóc, anh nghe tiếng trẻ khóc dưới mả, liền đào lên và thấy đứa con trai còn sống, mép dính vết mật.