Người cha và bó tên là hình ảnh tượng trưng cho sức mạnh của sự đoàn kết. Câu chuyện này khắc họa bài học quý giá về tình thân và sự kiên cường. Những tình huống trong truyện sẽ khiến bạn suy ngẫm về giá trị của mối quan hệ gia đình.
Có một người cha trước khi chết gọi ba người con trai đến bên giường, đưa cho họ một bó tên và bảo:
– Các con hãy thử bẻ bó tên này xem ai có thể bẻ gãy được.
Người con cả gắng hết sức nhưng không thể bẻ nổi bó tên. Người con thứ cũng bẻ, nhưng vô ích. Người con út lấy hết sức bình sinh để bẻ, bó tên vẫn không bị gãy một chiếc nào.
Người cha cầm lấy bó tên và tháo ra, rồi bẻ từng chiếc một, không cần mất sức cũng bẻ gãy hết rồi ôn tồn nói với các con:
– Đó chính là sức mạnh của sự đoàn kết. Nếu các con biết đoàn kết với nhau thì không ai có thể đánh bại được các con. Hãy hứa với cha rằng, ba con sẽ chung sống hoà thuận và đoàn kết, thương yêu nhau sau khi cha nhắm mắt xuôi tay.
Nói xong, người cha trút hơi thở cuối cùng.
Người cha chết đi để lại cho các con rất nhiều tài sản, nhưng lại không nói phải phân chia như thế nào. Ba anh em đều tranh lấy phần hơn, không ai chịu nhường ai. Thế rồi, họ dứt khoát chia riêng rẽ mỗi người một gian nhà và không qua lại với nhau nữa, quên hẳn lời cha dặn trước khi qua đời.
Không lâu sau, có một chủ nợ đến nhà, đòi 3 anh em phải trả món nợ mà cha họ đã vay trước đây. Ba anh em đùn đẩy nhau, không ai chịu trả nợ cho cha. Chủ nợ kiện 3 người lên quan. Quan phủ bắt 3 anh em mỗi người phải bỏ ra một phần đủ để trả món nợ. Họ vẫn ngoan cố không chịu. Quan phủ liền tịch thu tài sản của họ. Tới lúc ấy, họ mới nhớ tới lời dặn dò của cha, nhưng hối hận thì đã muộn mất rồi.
Lời bàn: Có câu “Một cây làm chẳng lên non”, khi gặp khó khăn, nếu đoàn kết một lòng thì nhất định sẽ vượt qua.
Ý nghĩa truyện Người cha và bó tên
Bó tên không gãy, từng mũi tên thì gãy
Ba người con lần lượt dồn hết sức mà không bẻ nổi bó tên; người cha tháo ra, bẻ từng chiếc nhẹ nhàng. Bài học đoàn kết được trao bằng một việc làm cụ thể chứ không chỉ bằng lời, nên rất dễ nhớ. Người cha còn bắt các con hứa sống hòa thuận trước khi nhắm mắt.
Phần sau mới là phần đáng suy nghĩ
Khác với nhiều bản kể dừng ở cảnh bẻ tên, truyện này kể tiếp: cha vừa mất, ba anh em đã tranh giành của cải, chia nhà, không nhìn mặt nhau. Khi chủ nợ đến, không ai chịu trả món nợ của cha, để rồi bị quan tịch thu tài sản. Họ đã thấy tận mắt bài học bó tên, vậy mà vẫn quên ngay khi lợi ích riêng xuất hiện.
Đoàn kết không chỉ là lời hứa
Truyện cho thấy hiểu bài học là một chuyện, sống theo nó là chuyện khác. Anh em trong nhà, bạn bè trong lớp hay đồng nghiệp trong công ty đều vậy: lúc bình thường ai cũng nói về đoàn kết, chỉ khi có quyền lợi hay khó khăn mới biết ai giữ lời.
Nguồn gốc truyện Người cha và bó tên
Hình ảnh bó que không bẻ gãy được có trong ngụ ngôn Aesop “Người cha và các con trai”. Bản dùng mũi tên cũng rất cổ: sách “Bí sử Mông Cổ” kể bà Alan Qo’a đưa các con mỗi người một mũi tên bẻ gãy dễ dàng, rồi bó năm mũi tên lại thì không ai bẻ nổi. Truyện tiếng Việt ở đây kể thêm phần ba anh em tranh tài sản và có “Lời bàn” dẫn tục ngữ “Một cây làm chẳng nên non”.
Học sinh tiểu học quen với cùng ý nghĩa qua bài đọc Câu chuyện bó đũa (Tiếng Việt 2 Cánh diều, tập 1, Bài 17), trong đó người cha dùng bó đũa thay bó tên. Đọc thêm Cha và con gái và ca dao tục ngữ về gia đình.
Câu hỏi thường gặp
Người cha muốn dạy các con điều gì qua bó tên?
Đứng riêng lẻ thì ai cũng yếu như từng mũi tên, dễ bị bẻ gãy; đoàn kết như bó tên thì không ai đánh bại được.
Truyện Người cha và bó tên khác Câu chuyện bó đũa thế nào?
Cùng ý nghĩa đoàn kết, nhưng truyện này dùng bó tên và kể thêm cảnh ba anh em quên lời cha, tranh giành tài sản nên bị quan tịch thu; Câu chuyện bó đũa kết thúc khi các con hiểu ra lời cha.