NGO là viết tắt của Non-Governmental Organization, nghĩa là tổ chức phi chính phủ: một tổ chức không thuộc bộ máy nhà nước nào, thường hoạt động vì mục tiêu xã hội, nhân đạo, môi trường chứ không nhằm kiếm lời. NGOs là gì? Đó chỉ là dạng số nhiều, chỉ nhiều tổ chức như thế. Ngoài ra, chữ “ngo” viết thường còn xuất hiện trong ghe ngo của người Khmer Nam Bộ.
| Nghĩa ngắn | Tổ chức phi chính phủ, hoạt động độc lập với nhà nước |
| Gốc từ | Viết tắt tiếng Anh Non-Governmental Organization |
| Cách đọc | Đánh vần từng chữ: “en-gi-âu” (N-G-O) |
| Nghĩa khác | Ghe ngo: thuyền đua dài trong lễ hội của người Khmer |
NGO viết tắt từ đâu và có từ bao giờ?
NGO viết tắt của từ gì? Ba chữ cái lấy từ Non-Governmental Organization. Non-governmental là “không thuộc chính phủ”, organization là “tổ chức”. Tiếng Việt dịch sát thành tổ chức phi chính phủ; chữ phi (非) ở đây nghĩa là “không phải”, như trong phi lợi nhuận, phi pháp.
Tên gọi này được dùng chính thức từ năm 1945, khi Liên Hợp Quốc ra đời. Điều 71 của Hiến chương Liên Hợp Quốc nhắc đến việc tham vấn các tổ chức không thuộc chính phủ của nước thành viên nào, và cụm từ ấy dần thành thuật ngữ chung. Từ đó, NGO được hiểu là các tổ chức do người dân, nhóm chuyên môn hay nhà hảo tâm lập ra, tự lo hoạt động, phần lớn kinh phí đến từ quyên góp và tài trợ.
Lĩnh vực của các NGO rất rộng: giáo dục, y tế cộng đồng, cứu trợ thiên tai, xóa đói giảm nghèo, bảo vệ môi trường, chăm sóc trẻ em. Oxfam, một tổ chức chống đói nghèo, là ví dụ hay được nhắc trong sách báo. Có tổ chức chỉ làm ở một xã, có tổ chức có văn phòng ở hàng chục nước.
Đặt chữ NGO vào câu
NGO thường xuất hiện trong tin tuyển dụng, bài báo về dự án cộng đồng hay lời giới thiệu bản thân. Một vài ngữ cảnh:
- Hồ sơ xin việc: “Em có hai năm làm điều phối viên dự án tại một NGO về giáo dục trẻ em vùng cao.”
- Bản tin địa phương: Một tổ chức NGO đã tài trợ xây ba điểm trường mầm non cho xã.
- Nhắn tin giữa hai sinh viên: “Hè này tớ đi tình nguyện với một NGO môi trường, đi cùng không?”
- Bàn chuyện nghề: Làm ở NGO lương không cao bằng công ty lớn, nhưng nhiều người chọn vì thấy công việc có ý nghĩa.
- Bài giảng môn Địa lí: Nhiều NGOs quốc tế tham gia cứu trợ sau trận bão.
Lưu ý nhỏ: “tổ chức NGO” về lý là lặp chữ (chữ O đã là organization), nhưng cách nói này rất phổ biến nên vẫn được chấp nhận trong lời nói. Khi viết trang trọng, chỉ cần “tổ chức phi chính phủ” hoặc “NGO”.
NGO, INGO, NPO: mấy chữ viết tắt hay gặp
| Viết tắt | Đầy đủ | Nghĩa |
|---|---|---|
| NGO | Non-Governmental Organization | Tổ chức phi chính phủ nói chung |
| INGO | International NGO | Tổ chức phi chính phủ quốc tế, hoạt động ở nhiều nước |
| NPO | Non-Profit Organization | Tổ chức phi lợi nhuận: nhấn vào việc không chia lợi nhuận |
| IGO | Intergovernmental Organization | Tổ chức liên chính phủ, do các nhà nước lập ra (ngược với NGO) |
NGO và NPO thường chồng lên nhau: phần lớn tổ chức phi chính phủ cũng phi lợi nhuận. Nhưng hai chữ nhấn hai chỗ khác: một bên nói về chuyện không thuộc nhà nước, một bên nói về chuyện không kiếm lời. Nếu muốn hiểu phần việc mà nhà nước đảm nhận để đỡ người gặp khó, đọc thêm bài chính sách an sinh xã hội gồm những gì. Nhiều dự án của NGO cũng nhắm tới các mục tiêu trong bài 17 mục tiêu phát triển bền vững.
Ghe ngo: một chữ “ngo” hoàn toàn khác
Ai tìm “ngo là gì” vì gặp trong sách Tiếng Việt lớp 3 thì đang hỏi về ghe ngo. Đây là loại thuyền đua dài, mũi và lái cong, trang trí hoa văn rực rỡ của đồng bào Khmer Nam Bộ. Xưa ghe được làm từ một thân cây gỗ lớn khoét rỗng; sau này đóng bằng nhiều tấm ván ghép. Mỗi chiếc chở vài chục tay chèo.
Đua ghe ngo là phần sôi nổi nhất của lễ Ok Om Bok (lễ cúng Trăng) vào dịp rằm tháng Mười âm lịch, nổi tiếng nhất ở Sóc Trăng. Với người Khmer, ghe ngo là vật thiêng; trước giờ đua, cả xóm tụ lại cổ vũ và cầu bình an cho đội chèo. Hai bài đọc về lễ hội này có ở bài Hội đua ghe ngo sách Cánh diều và bài Đua ghe ngo lớp 3 Chân trời sáng tạo.
Hỏi đáp về chữ NGO
NGOs là gì?
NGOs là dạng số nhiều của NGO, chữ “s” thêm vào theo ngữ pháp tiếng Anh. Nghĩa là các tổ chức phi chính phủ, ví dụ “nhiều NGOs đã cùng tham gia dự án”.
NGO có phải là tổ chức từ thiện không?
Không hẳn. Nhiều NGO làm từ thiện, nhưng cũng có NGO chuyên nghiên cứu, đào tạo, tư vấn chính sách hay bảo vệ môi trường. Từ thiện chỉ là một mảng trong số đó.
Làm việc ở NGO là làm gì?
Công việc rất đa dạng: quản lý dự án, điều phối tình nguyện viên, truyền thông, gây quỹ, kế toán, phiên dịch. Người làm ở NGO vẫn nhận lương như ở các nơi khác.
Ghe ngo nghĩa là gì?
Là thuyền đua truyền thống của người Khmer Nam Bộ, dùng trong hội đua ghe dịp lễ Ok Om Bok. Chữ “ngo” ở đây không liên quan gì tới chữ viết tắt NGO.