Ngày Thất tịch là đêm mồng 7 tháng 7 âm lịch, ngày dân gian tin rằng Ngưu Lang và Chức Nữ được gặp nhau một lần trong năm trên cầu Ô Thước. Người Việt còn gọi là ngày ông Ngâu bà Ngâu; giới trẻ quen gọi lễ Thất tịch là lễ tình nhân phương Đông. Dịp này thường rơi vào tháng 8 dương lịch, giữa mùa mưa ngâu.
| Nghĩa | Thất tịch (七夕): đêm mồng bảy, chỉ đêm 7/7 âm lịch |
| Gốc | Lễ hội dân gian Trung Hoa, gắn với tích Ngưu Lang Chức Nữ |
| Thời điểm | Mồng 7 tháng 7 âm lịch; năm 2026 rơi vào 19/8 dương lịch |
| Tên gọi khác | Tết Ngâu, ngày ông Ngâu bà Ngâu; Trung Quốc còn gọi Khất xảo tiết |
Ngày thất tịch và cái tên Tết Ngâu
Chữ thất (七) là bảy, chữ tịch (夕) là buổi chiều tối. Thất tịch vì thế là “đêm mồng bảy”, và cái tên ấy chỉ trúng một ngày: đêm mồng 7 tháng 7 âm lịch. Con số bảy lặp hai lần làm ngày này dễ nhớ, giống cách người xưa chọn mồng 5 tháng 5 làm Tết Đoan ngọ diệt sâu bọ hay rằm tháng Giêng làm Tết Nguyên tiêu.
Người Việt có tên gọi riêng, nghe dân dã hơn: Tết Ngâu, ngày ông Ngâu bà Ngâu. Chữ “Ngâu” gắn với những cơn mưa dầm dề của tháng bảy âm lịch mà dân gian gọi là mưa ngâu.
Từ hai ngôi sao bên sông Ngân đến lễ tình nhân phương Đông
Gốc của ngày này là câu chuyện Ngưu Lang Chức Nữ. Chức Nữ là tiên nữ dệt vải trên trời, Ngưu Lang (Khiên Ngưu) là chàng chăn trâu. Hai người lấy nhau rồi bị trời phạt, chia cách bởi sông Ngân, mỗi năm chỉ được gặp một lần vào đêm mồng bảy tháng bảy. Đêm ấy quạ và chim khách bay đến nối mình làm cầu; chữ Hán gọi quạ là ô, chim khách là thước, nên có tên cầu Ô Thước. Câu chuyện có nhiều dị bản, bản cổ và bản quen thuộc với người Việt được kể lại trong bài truyện cổ tích Ngưu Lang Chức Nữ.
Ở Trung Hoa xưa, đêm Thất tịch còn là dịp các cô gái trổ tài khéo tay, xâu kim, bày sản phẩm thêu dệt và cầu cho mình được khéo léo, lấy được chồng tốt. Vì thế lễ còn mang tên Khất xảo, tức “xin sự khéo”. Lớp nghĩa tình yêu đậm dần về sau. Đến thời mạng xã hội, ngày này được gọi vui là Valentine của phương Đông, ngày để các cặp đôi tặng quà và hẹn hò.
Người Việt đón Thất tịch thế nào?
Ở Việt Nam, Thất tịch không phải ngày nghỉ, cũng không có nghi lễ cúng bái thống nhất. Nó sống trong lời kể và trong vài thói quen mới, đáng kể nhất là:
- Ăn chè đậu đỏ. Đậu đỏ được gọi là hồng đậu hay đậu tương tư. Nhiều người trẻ, nhất là người chưa có đôi, ăn một bát chè đậu đỏ vào ngày này để cầu duyên. Đây là trào lưu học từ phim ảnh và mạng xã hội, không phải phong tục lâu đời của làng quê Việt.
- Đi chùa cầu duyên. Một số người chọn ngày này lên chùa cầu nhân duyên hoặc cầu cho tình cảm lứa đôi bền vững.
- Hẹn hò, tặng quà. Cặp đôi coi đây là thêm một dịp để kỷ niệm, giống 14/2 hay ngày tỏ tình bằng con số 520.
Có nơi quan niệm tháng bảy âm lịch, mùa của chuyện chia ly, không hợp để cưới hỏi. Đó là tín ngưỡng dân gian, mỗi gia đình theo hay không tùy nếp nhà; chưa có cơ sở nào cho thấy cưới vào tháng này thì kém hạnh phúc.
Mưa ngâu cũng là chuyện được nhắc nhiều nhất mỗi độ Thất tịch. Theo cách giải thích của dân gian, đó là nước mắt của hai vợ chồng khi gặp lại rồi lại chia tay. Thực tế không phải năm nào ngày 7/7 cũng mưa; mưa ngâu chỉ là cách gọi những trận mưa dầm cuối hạ sang thu ở miền Bắc.
Thất tịch ở các nước châu Á khác nhau ra sao?
| Nơi | Tên gọi | Điểm riêng |
|---|---|---|
| Trung Quốc | Thất tịch, Khất xảo tiết | Gốc của lễ; xưa là ngày các cô gái thi khéo tay, sau thành ngày của tình yêu |
| Nhật Bản | Tanabata | Phần lớn nơi tổ chức theo lịch dương, ngày 7/7; treo trang trí giấy, viết điều ước |
| Hàn Quốc | Chilseok | Vẫn theo âm lịch, gắn với cùng câu chuyện đôi vợ chồng bị sông Ngân chia cách |
| Việt Nam | Thất tịch, Tết Ngâu | Gắn với mưa ngâu; giới trẻ ăn chè đậu đỏ, đi chùa cầu duyên |
Chỗ dễ lẫn nhất là Tanabata: người Nhật đón vào ngày 7 tháng 7 dương lịch, nên lễ của họ đến sớm hơn Thất tịch ở Việt Nam chừng một tháng.
Trên mạng, mỗi dịp Thất tịch, ảnh các cặp đôi tràn trang khiến hội độc thân than bị ăn cẩu lương no nê.
Ông Ngâu bà Ngâu trong thơ văn và trên trang sách
Việt hóa cặp nhân vật thành “ông Ngâu bà Ngâu” là cách người Việt kéo một tích truyện phương Bắc về gần mình. Chàng Khiên Ngưu thành anh chăn trâu, mưa thu thành mưa ngâu, con quạ quen thuộc ngoài đồng thành kẻ bắc cầu. Dân gian còn kể rằng vì phải làm cầu nên quạ và chim khách bị trụi lông đầu sau mỗi mùa thu.
Tháng bảy vì thế trong thơ thường mang màu buồn của mưa dầm và xa cách. Nhiều bài trong tập những vần thơ viết về tháng bảy dùng chính hình ảnh mưa ngâu để nói chuyện nhớ nhung.
Thất tịch: những câu người ta hay hỏi mỗi độ tháng bảy
Lễ Thất tịch là gì?
Là lễ hội dân gian vào đêm 7/7 âm lịch, tưởng nhớ cuộc gặp gỡ mỗi năm một lần của Ngưu Lang và Chức Nữ. Ở Việt Nam, lễ không có nghi thức chung, chủ yếu là dịp để các đôi lứa hẹn hò và người độc thân cầu duyên.
Thất tịch là ngày nào?
Luôn là mồng 7 tháng 7 âm lịch, nên ngày dương lịch đổi theo từng năm, thường rơi vào tháng 8. Năm 2026, Thất tịch là thứ Tư, ngày 19/8 dương lịch.
Ngày Thất tịch nên ăn gì?
Món được nhắc nhiều nhất là chè đậu đỏ, vì đậu đỏ còn gọi là đậu tương tư, tượng trưng cho nỗi nhớ của người yêu nhau. Đây là trào lưu vui của người trẻ hơn là phong tục bắt buộc.
Thất tịch có phải ngày lễ tình nhân không?
Có thể xem là vậy. Ngày này thường được gọi là Valentine phương Đông, nhưng khác 14/2 ở chỗ câu chuyện gốc là chuyện xa cách: niềm vui gặp lại đi liền với nỗi buồn chia tay.