Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Mắc cỡ là gì? Nghĩa phương ngữ Nam Bộ, cây mắc cỡ và từ gần nghĩa

Cập nhật 22/10/2026·MMavrick Nguyễn·7 phút đọc
Nội dung chính
  • Mắc cỡ nghĩa là gì?
  • Cây mắc cỡ, chiếc lá biết cụp lại
  • Mắc cỡ, xấu hổ, ngượng và quê
  • Hay mắc cỡ có phải là nhút nhát?

Mắc cỡ là cách người miền Nam gọi cảm giác thẹn, xấu hổ: thấy ngượng, lúng túng, muốn né ánh nhìn của người khác, nhiều khi đỏ cả mặt. Ai tìm “mắc cỡ nghĩa là gì” thường chỉ cần biết nó bằng với xấu hổ của miền Bắc. Ngoài ra còn có cây mắc cỡ, loài cây lá cụp lại khi bị chạm vào.

Nghĩa ngắn Thẹn, xấu hổ, ngượng ngùng trước người khác
Loại từ Tính từ; cũng dùng như động từ chỉ trạng thái (“mắc cỡ quá”)
Vùng dùng Phương ngữ Nam Bộ và một phần miền Trung; miền Bắc nói “xấu hổ”
Nghĩa thứ hai Tên gọi cây xấu hổ, cây trinh nữ (Mimosa pudica)
mắc cỡ là gì
mắc cỡ là gì? Thẹn, xấu hổ, ngượng đỏ mặt

Mắc cỡ nghĩa là gì?

Các từ điển tiếng Việt đều ghi mắc cỡ là từ phương ngữ, nghĩa như xấu hổ, thẹn. Từ điển còn kèm những ví dụ rất đời: tính hay mắc cỡ, mắc cỡ đến đỏ mặt. Vậy là trong cùng một chữ có hai sắc độ.

Sắc độ nhẹ là cái ngại ngùng tự nhiên. Đứa nhỏ được khen trước lớp thì cúi gằm, cô gái được hỏi chuyện chồng con thì cười trừ. Không ai làm gì sai, chỉ là bị nhìn nhiều quá. Sắc độ nặng hơn là khi mình làm hỏng việc gì đó và thấy mất mặt: “Té cái oạch giữa sân trường, mắc cỡ muốn độn thổ.”

Khác với xấu hổ, mắc cỡ ít khi dùng cho chuyện đạo đức nghiêm trọng. Người ta nói “nó làm vậy mà không biết xấu hổ”, hiếm ai nói “không biết mắc cỡ” theo nghĩa lên án nặng nề. Giọng Nam dùng mắc cỡ thường mềm, có khi pha chút trêu chọc.

  • “Con nhỏ mắc cỡ, khách tới là chạy tót ra sau bếp.”
  • “Hát karaoke lần đầu, ảnh mắc cỡ cầm micro run run.”
  • “Bị má kể chuyện hồi nhỏ tè dầm trước mặt bạn, mắc cỡ gì đâu!”

Cây mắc cỡ, chiếc lá biết cụp lại

Ở quê miền Tây, trẻ con nào cũng từng ngồi chọc lá cây mắc cỡ. Chạm nhẹ một cái, hàng lá kép xếp lại, cuống rũ xuống như người cúi mặt. Một lúc sau lá lại mở ra. Từ điển ghi rõ nghĩa thứ hai này: mắc cỡ cũng là tên cây xấu hổ.

Tên khoa học của cây là Mimosa pudica, thuộc họ Đậu, thân có gai nhỏ, hoa tròn như quả bông màu tím hồng. Chữ pudica trong tiếng Latin gợi nghĩa rụt rè, e lệ, nên tên khoa học và tên dân gian tình cờ gặp nhau ở cùng một hình ảnh. Cây còn có nhiều tên khác: trinh nữ, xấu hổ, cây thẹn, hàm tu thảo. Lá cụp lại vì nước trong các tế bào ở gốc cuống lá dồn đi khi bị rung, chứ cây không “biết ngượng” thật.

Học sinh lớp 2 gặp loài cây này trong bài đọc bài Cây xấu hổ sách Tiếng Việt 2. Ở miền Nam, cô giáo đọc bài ấy xong thường nói thêm: ở đây mình gọi là cây mắc cỡ.

Mắc cỡ, xấu hổ, ngượng và quê

Từ Sắc thái Câu dùng
Mắc cỡ Thẹn, ngại; phương ngữ Nam, giọng nhẹ Được khen mà mắc cỡ đỏ mặt
Xấu hổ Từ toàn dân; có thể nặng về lương tâm Xấu hổ vì đã nói dối mẹ
Ngượng, ngượng ngùng Mất tự nhiên, lúng túng trước người khác Ngượng ngùng khi gặp người lạ
Thẹn, e thẹn Hay dùng trong văn chương, tả dáng vẻ con gái Cô dâu e thẹn cúi đầu
Quê (bị quê) Khẩu ngữ Nam; bẽ mặt vì bị chê, bị hớ Trả lời sai trước cả lớp, quê quá trời

Trái nghĩa với mắc cỡ là tự tin, dạn dĩ, có khi là trơ, mặt dày (khi người ta lẽ ra phải ngượng mà không). Muốn tả cái dáng cười mím môi của người đang thẹn, tiếng Việt còn có chữ dáng vẻ bẽn lẽn của người đang thẹn; còn kiểu ngượng tới mức đứng đơ người thì người Nam gọi là sượng trân trước đám đông.

Hay mắc cỡ có phải là nhút nhát?

Không hẳn. Mắc cỡ là một cảm xúc đến rồi đi, ai cũng có lúc gặp. Nhút nhát là một nét tính cách, người nhút nhát ngại cả những tình huống quen thuộc. Một người rất dạn ăn nói vẫn có thể mắc cỡ khi bị khen bất ngờ. Ngược lại, người ít nói chưa chắc đã ngượng; họ chỉ thích yên lặng.

Cũng nên phân biệt với cảm giác ngượng thay người khác mà giới trẻ gọi là cringe. Mắc cỡ là cho chính mình. Cringe là đỏ mặt hộ ai đó đang làm điều lố.

Có một cách dùng rất Nam Bộ đáng nhớ: câu cảm thán “mắc cỡ gì đâu!” Nói vậy không phải phủ nhận, mà là kêu lên rằng mình đang ngượng muốn chết.

Mắc cỡ ở miền Nam, ngoài Bắc và trong tiếng Anh

Mắc cỡ là từ của miền nào?

Mắc cỡ là từ phương ngữ, dùng phổ biến ở Nam Bộ và một số vùng miền Trung. Người miền Bắc nghe vẫn hiểu nhưng thường nói “xấu hổ” hoặc “ngượng”.

Cây mắc cỡ là cây gì?

Là cây xấu hổ, còn gọi cây trinh nữ, tên khoa học Mimosa pudica. Lá kép của cây khép lại và cụp xuống khi bị chạm, lát sau lại mở ra.

Mắc cỡ tiếng Anh là gì?

Tùy tình huống. Ngại ngùng vì tính rụt rè dịch là shy; ngượng vì một sự cố là embarrassed; xấu hổ vì làm điều sai là ashamed. Cây mắc cỡ tiếng Anh gọi là sensitive plant hoặc touch-me-not.

Mắc cỡ có phải là xấu hổ không?

Về nghĩa thì gần như trùng nhau, từ điển ghi hai từ là đồng nghĩa. Khác ở chỗ xấu hổ là từ toàn dân và có thể mang nghĩa nặng về lương tâm, còn mắc cỡ thường nhẹ nhàng, gần với ngại ngùng.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
nổ hũ
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
febet
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
https://789betlove.com/
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
FB88
fb88
kèo nhà cái
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5