Lối sống là cách một người hay một nhóm người sinh hoạt, làm việc, chi tiêu, giao tiếp đã thành nếp ổn định và mang dấu ấn riêng. Nói “lối sống giản dị”, “lối sống lành mạnh” hay “lối sống buông thả” là đang gọi tên cái nếp ấy. Nghĩa này gần với chữ lifestyle trong tiếng Anh, và cũng là chữ hay gặp trong đề nghị luận xã hội.
| Nghĩa ngắn | Cách sống đã thành nếp, có đặc điểm riêng, của một người, một nhóm hay một cộng đồng |
| Cấu tạo | Từ ghép thuần Việt: lối (cách thức, kiểu) + sống |
| Loại từ | Danh từ; thường đi với tính từ đánh giá: lành mạnh, giản dị, xa hoa, thực dụng |
| Tiếng Anh | lifestyle, way of life |
Lối sống được dệt từ những gì?
Chữ lối vốn là con đường hẹp để ra vào, như “lối đi”, “lối tắt”. Từ điển tiếng Việt ghi thêm một nghĩa chuyển: hình thức diễn ra của một hoạt động đã trở nên ổn định và mang đặc điểm riêng. Ví dụ đi kèm trong từ điển chính là “lối sống buông thả”. Hình ảnh khá đẹp: sống lâu theo một cách nào đó thì cũng giống đi mãi một con đường, cỏ mòn thành lối.
Vì là nếp, lối sống không đo bằng một ngày. Một bữa ăn chay chưa làm ai thành người sống thanh đạm; ba năm ngày nào cũng dậy sớm chạy bộ thì đã là một lối sống. Những thứ thường góp lại thành lối sống của một người:
- giờ giấc ngủ nghỉ, ăn uống, vận động;
- cách làm việc và cách dùng thời gian rảnh;
- cách tiêu tiền, sắm sửa;
- cách đối xử với người xung quanh;
- những giá trị mà người ấy chọn giữ.
Các nhà xã hội học dùng chữ này rộng hơn nữa. Trong nghiên cứu, lối sống được xem như cả một hệ thống đặc điểm nói lên hoạt động của một dân tộc, một tầng lớp hay một nhóm người trong những điều kiện kinh tế, xã hội nhất định: lao động, tiêu dùng, sinh hoạt hằng ngày, học hành, văn hóa. Vì thế mới có “lối sống đô thị”, “lối sống nông thôn”, “lối sống của người lao động trẻ”.
Từ văn bản Lối sống đơn giản trong sách Ngữ văn 8
Học sinh gặp chữ này rõ nhất qua văn bản nghị luận Lối sống đơn giản – Xu thế của thế kỉ XXI trong Ngữ văn 8 bộ Chân trời sáng tạo. Văn bản nói về trào lưu tự nguyện giản lược đời sống ở phương Tây và nhấn một điều dễ hiểu lầm: sống đơn giản không có nghĩa là chịu khổ hạnh hay thiếu thốn. Phần giới thiệu và soạn bài có ở trang soạn văn bản về xu thế sống đơn giản.
Đọc văn bản ấy xong, ta thấy “lối sống” luôn là một sự chọn lựa. Người ta chọn ít đồ hơn để có nhiều thời gian hơn, chọn đi bộ thay vì đi xe cho những quãng ngắn. Cũng vì là chọn lựa nên lối sống mới đáng đem ra bàn: chọn đúng thì sống nhẹ nhõm, chọn sai thì có khi trả giá bằng sức khỏe, bằng các mối quan hệ.
Lối sống, nếp sống, cách sống và phong cách sống
Bốn cụm này gần nhau tới mức nhiều bài văn dùng lẫn. Khác biệt nằm ở phạm vi và độ ổn định.
| Cụm từ | Thiên về | Ví dụ |
|---|---|---|
| Lối sống | Cả một kiểu sống ổn định, thường kèm đánh giá tốt, xấu | Lối sống lành mạnh; lối sống thực dụng |
| Nếp sống | Thói quen chung của một tập thể, cộng đồng, có tính quy củ | Nếp sống văn minh đô thị; nếp nhà |
| Cách sống | Lựa chọn và thái độ của cá nhân, dùng thân mật | Mỗi người một cách sống |
| Phong cách sống | Vẻ bên ngoài: ăn mặc, bài trí, sở thích tiêu dùng | Phong cách sống tối giản |
Một mẹo nhỏ: thấy câu nói về cả cộng đồng và có chuyện quy củ thì nghiêng về “nếp sống”; thấy câu đang khen chê một con người thì “lối sống” thường hợp hơn. Muốn đặt “lối sống” cạnh những chữ có sắc thái mạnh, có thể đọc bài ba sắc thái của chữ giản dị và bài kiểu sống dựng hình ảnh đẹp trên mạng.
Lối sống được dệt từ nhiều thói quen nhỏ; nếp, thói, tật và lề thói khác nhau thế nào khi thay cho thói quen, xem đồng nghĩa, trái nghĩa với thói quen.
Gợi ý ý chính khi viết đoạn văn về một lối sống
Đề “Suy nghĩ về lối sống lành mạnh của tuổi trẻ” hay “Bàn về lối sống đơn giản” xuất hiện khá đều ở THCS. Một dàn ý ngắn có thể đi như sau:
- Giải thích: lối sống là cách sống đã thành nếp; lối sống được nêu trong đề (lành mạnh, đơn giản…) có biểu hiện cụ thể nào.
- Biểu hiện ở tuổi học trò: ngủ đủ, ăn uống điều độ, dùng điện thoại có giờ, tiêu tiền có kế hoạch, giữ lời hứa với bạn bè.
- Vì sao nên chọn: khỏe hơn, học tốt hơn, ít lệ thuộc vào thứ bên ngoài.
- Phê phán mặt trái: sống buông thả, chạy theo đồ hiệu, thức trắng vì game.
- Liên hệ bản thân: một thói quen nhỏ mình đang tập.
Đoạn kết nên dừng ở một hình ảnh cụ thể. Chẳng hạn: lối sống của một người hiện ra rõ nhất không phải trên trang cá nhân, mà ở chiếc giường lúc mười một giờ đêm, khi họ chọn ngủ hay chọn lướt thêm một video.
Lối sống: chuyện của từng người hay của cả xã hội?
Lối sống lành mạnh là gì?
Là cách sống giữ cân bằng giữa ăn uống, vận động, nghỉ ngơi và đời sống tinh thần: ăn đủ chất, ngủ đủ giờ, tập luyện đều, tránh rượu bia, thuốc lá và những thói quen hại sức khỏe.
Lối sống tiếng Anh là gì?
Thường dịch là lifestyle. Khi nói về nếp sống chung của cả một dân tộc, cộng đồng, tiếng Anh hay dùng way of life, ví dụ the Vietnamese way of life.
Lối sống có thay đổi được không?
Có, nhưng chậm, vì lối sống là thói quen chồng lên thói quen. Người ta thường đổi được từ một việc nhỏ lặp lại hằng ngày, như đi ngủ sớm hơn mười lăm phút, rồi mới lan ra những việc khác.
Lối sống và lẽ sống khác nhau thế nào?
Lối sống là sống ra sao mỗi ngày; lẽ sống là sống vì điều gì. Một người có thể có lẽ sống rất cao đẹp nhưng lối sống lại bừa bộn, và ngược lại.