Leak tin nhắn là việc đoạn chat riêng tư bị chụp màn hình hoặc sao chép rồi đưa ra ngoài, lên nhóm chat, trang cá nhân, diễn đàn, khi người trong cuộc chưa đồng ý. Leak là tiếng Anh, nghĩa là rò rỉ. Theo cùng cách hiểu, leak ảnh là ảnh riêng bị phát tán, còn “bị leak” là bị lộ ra ngoài thứ đáng lẽ phải giữ kín.
| Nghĩa ngắn | Tin nhắn riêng bị lộ, bị đưa ra công khai |
| Gốc từ | Tiếng Anh leak: rò, rỉ (nước, khí), và tiết lộ (thông tin) |
| Loại từ | Động từ (leak tin nhắn), cũng dùng như danh từ (một vụ leak) |
| Sắc thái | Tiêu cực, gắn với chuyện mất riêng tư và mất lòng tin |
Leak tin nhắn: từ ống rò đến lộ chat
Nghĩa đầu tiên của leak trong tiếng Anh rất đời thường: nước, ga, không khí rỉ ra qua một lỗ hở. Từ đó chữ này mở sang nghĩa bóng là để lọt thông tin ra ngoài, như khi báo chí nói một tài liệu mật “bị leak”. Các trang giải nghĩa tiếng Việt về công nghệ và pháp luật đều thống nhất nghĩa phổ biến nhất hiện giờ là rò rỉ thông tin.
Khi đến tay người dùng mạng Việt, leak gần như chỉ còn nghĩa ấy và đi kèm đủ loại danh từ:
- Leak tin nhắn: ảnh chụp đoạn chat Messenger, Zalo, Instagram bị gửi cho người khác hoặc đăng công khai.
- Leak ảnh: ảnh cá nhân bị phát tán khi chủ nhân không cho phép; ngoài ra cũng chỉ ảnh hậu trường, ảnh sản phẩm bị lộ trước ngày công bố.
- Leak phim, leak nhạc: tập phim, bài hát bị tung lên mạng trước ngày phát hành chính thức.
- Leak dữ liệu: thông tin tài khoản, số điện thoại, địa chỉ bị lọt ra ngoài do lỗ hổng bảo mật.
Điểm chung của mọi trường hợp là chữ “chưa được phép”. Một người tự đăng đoạn chat của chính mình lên mạng thì không ai gọi là leak; chỉ khi nội dung bị đưa ra ngoài ý muốn của người trong cuộc thì mới dùng chữ này.
Leak, spoil và bóc phốt không phải một
| Leak | Spoil | Bóc phốt | |
|---|---|---|---|
| Là gì | Làm lộ nội dung chưa được phép công bố | Kể trước nội dung, cái kết của phim, truyện | Công khai việc làm sai của ai đó |
| Thứ bị lộ | Tin nhắn, ảnh, dữ liệu, sản phẩm chưa ra mắt | Tình tiết của tác phẩm | Hành vi bị cho là sai trái |
| Ví dụ | “Đoạn chat nhóm lớp bị leak ra ngoài.” | “Đừng spoil tập cuối nha.” | “Khách bóc phốt quán bán hàng kém chất lượng.” |
Ba chuyện này hay đi cùng nhau: người bóc phốt có khi dùng chính tin nhắn bị leak làm “bằng chứng”. Còn nếu bạn chỉ ngại bị kể trước cái kết bộ phim đang xem, đó là chuyện của chữ spoil và nỗi sợ bị kể trước, không liên quan tới riêng tư.
Câu nói có chữ leak mà bạn hay gặp
- Nhóm chat lớp: “Ai leak tin nhắn nhóm mình ra ngoài vậy? Giờ cả khối đều biết.”
- Khi trang thần tượng đăng tin: “Ảnh concept của album mới bị leak trước một tuần.”
- Lời nhắc nhau: “Chuyện riêng thì nói trực tiếp, nhắn qua mạng dễ bị leak lắm.”
- Tin công nghệ: “Hãng xác nhận có một vụ leak dữ liệu khách hàng do lỗ hổng máy chủ.”
- Tự trấn an bạn: “Đừng lo, ảnh đó mình chưa gửi cho ai, không leak được đâu.”
Khi viết văn hay nói chuyện trang trọng, có thể thay leak bằng làm lộ, phát tán, rò rỉ, tung ra ngoài.
Leak tin nhắn của người khác có sao không?
Có, và không chỉ là chuyện “mất bạn”. Hiến pháp 2013 (Điều 21) khẳng định không ai được xâm phạm chuyện riêng tư, bí mật của một người hay một gia đình. Bộ luật Dân sự 2015 (Điều 38) cụ thể hơn: thư từ, cuộc gọi, tin nhắn và mọi cách trao đổi riêng giữa các cá nhân đều phải được giữ an toàn, bí mật; muốn công khai thông tin đời tư của ai thì cần chính người đó đồng ý, trừ trường hợp luật quy định. Tùy mức độ, người phát tán tin nhắn, ảnh riêng của người khác có thể bị xử phạt.
Nếu tin nhắn hay ảnh của bạn bị leak:
- Chụp lại bằng chứng (đường dẫn, thời gian đăng), rồi dùng chức năng báo cáo của nền tảng để yêu cầu gỡ.
- Không đôi co trong phần bình luận, vì càng nhiều tương tác thì bài càng lan.
- Nói với bố mẹ, thầy cô hoặc người lớn bạn tin cậy. Khi bị đe dọa, tống tiền bằng ảnh hay tin nhắn, hãy báo cơ quan công an.
Còn nếu bạn là người nhận được một đoạn chat bị leak, cách tử tế nhất là dừng nó ở chỗ mình: không chuyển tiếp, không đăng lại. Muốn trao đổi chuyện riêng an toàn hơn, xem thêm phần lưu ý trong bài nhắn ib và những điều nên cẩn thận.
Hỏi gì về leak tin nhắn, leak ảnh
Leak tin nhắn là gì trên Facebook, Zalo?
Là khi đoạn chat trên Messenger hay Zalo bị chụp màn hình, chuyển tiếp hoặc đăng lên nhóm, trang cá nhân mà người trong cuộc không biết hoặc không đồng ý. Nghĩa giống nhau trên mọi ứng dụng nhắn tin.
Leak ảnh là gì?
Leak ảnh là ảnh bị lộ ra ngoài khi chưa được phép: có thể là ảnh riêng tư của một người, cũng có thể là ảnh sản phẩm, ảnh hậu trường phim bị tung ra trước ngày công bố.
Bị leak là gì?
“Bị leak” nghĩa là bị lộ, bị rò rỉ. Câu “tin nhắn của tôi bị leak” nghĩa là ai đó đã đưa tin nhắn ấy ra ngoài.
Leak tin nhắn có phải là hack không?
Không hẳn. Phần lớn các vụ leak tin nhắn đến từ chính người trong cuộc chụp màn hình rồi gửi đi. Hack là xâm nhập trái phép vào tài khoản; một vụ leak có thể xảy ra vì bị hack, nhưng thường đơn giản hơn nhiều.