kn là chữ viết tắt có nhiều nghĩa, tùy nơi bạn bắt gặp nó. Trong sách Vật lí và bản vẽ kỹ thuật, kN là kilônewton, đơn vị đo lực bằng 1.000 niutơn. Trên hải đồ, bản tin thời tiết biển, kn là nút (knot), tức hải lý mỗi giờ. Còn trong sổ ghi chép hay tin tuyển dụng, có người viết KN thay cho “kinh nghiệm”. Muốn biết kn nghĩa là gì, hãy nhìn con số đứng trước và chỗ chữ ấy xuất hiện.
| Nghĩa thường gặp | kN = kilônewton (lực); kn = knot, hải lý/giờ (tốc độ tàu); KN = kinh nghiệm (viết tắt tay) |
| Gốc chữ | k (kilo, nghìn) + N (Newton); kn rút từ tiếng Anh knot |
| Loại | Ký hiệu đơn vị đo; chữ viết tắt |
| Mẹo đoán nghĩa | Đứng sau con số trong bài Vật lí là lực; đi với tàu, gió biển là tốc độ |
Kn ghép từ những chữ nào?
Hai chữ cái nhưng chở ba câu chuyện khác nhau.
Câu chuyện thứ nhất nằm trong giờ Vật lí. Đơn vị đo lực trong hệ SI là newton, đặt theo tên nhà vật lí Isaac Newton, ký hiệu N viết hoa. Gắn thêm tiền tố kilo (nghìn lần), ký hiệu k viết thường, ta được kN: một kilônewton bằng 1.000 N. Con số này cỡ trọng lượng của một vật nặng khoảng 102 kg đặt trên mặt đất. Vì vậy kN hay xuất hiện ở những chỗ cần nói đến lực lớn: tải trọng của dầm cầu, sức kéo của tời, lực chịu của dây cáp, độ bền ghi trên móc an toàn.
Câu chuyện thứ hai thuộc về biển. Người đi tàu đo tốc độ bằng knot, dịch là “nút” hoặc “hải lý/giờ”: chạy một hải lý (1.852 mét) trong một giờ là đúng 1 knot. Trên một số hải đồ, bảng thông số tàu hay bản tin gió biển viết bằng tiếng Anh, knot được rút gọn thành kn. Gặp dòng “max speed 18 kn” thì hiểu là con tàu chạy tối đa 18 hải lý mỗi giờ, khoảng 33 km/h.
Câu chuyện thứ ba thì đời thường hơn. Từ điển viết tắt tiếng Việt ghi KN là “kinh nghiệm”, và cách viết này hay thấy trong vở ghi chép, bản nháp hồ sơ xin việc, tin tuyển dụng đăng vội: “yêu cầu 2 năm KN”. Một số từ điển viết tắt còn ghi KN là “khuyến nông”, nhưng nghĩa này hẹp, chủ yếu gặp trong văn bản ngành nông nghiệp.
Bảng phân biệt kN, kn và KN
Chữ hoa, chữ thường ở đây không phải chuyện tùy hứng. Với đơn vị đo, viết sai một chữ là đổi sang đơn vị khác.
| Cách viết | Đọc là | Gặp ở đâu | Ví dụ |
|---|---|---|---|
| kN | kilônewton, đơn vị lực | Bài tập Vật lí, bản vẽ xây dựng, thông số móc, cáp, tời | Dây cáp chịu được lực 20 kN |
| kn | knot, hải lý/giờ | Thông số tàu, bản tin gió biển, tài liệu hàng hải bằng tiếng Anh | Tàu chạy ổn định ở 12 kn |
| KN | kinh nghiệm (viết tắt tay) | Vở ghi, tin tuyển dụng, ghi chú trong nhóm làm việc | Ưu tiên ứng viên có KN bán hàng |
Trong bài làm môn Vật lí, nên viết đúng kN với k thường, N hoa. Viết “KN” hay “Kn” là sai quy ước ký hiệu đơn vị, dù người chấm vẫn hiểu.
Đọc chữ kn trong câu thế nào cho khỏi lạc?
Mỗi câu dưới đây đặt chữ ấy vào một hoàn cảnh khác nhau, để thấy nghĩa đổi theo chỗ đứng:
- Đề bài Vật lí lớp 10: “Một ô tô kéo rơ moóc bằng lực 3 kN. Đổi ra niutơn.” Đáp án: 3.000 N.
- Nhãn trên móc khóa leo núi: “kN 24″, nghĩa là móc chịu được lực tới 24 kilônewton theo chiều dọc.
- Tin thời tiết biển bản tiếng Anh: “Wind 15–20 kn“, tức gió khoảng 15 đến 20 hải lý mỗi giờ.
- Bảng thông số tàu du lịch: “Cruising speed: 10 kn“, tốc độ chạy thường là 10 hải lý/giờ.
- Tin tuyển dụng: “Không yêu cầu KN, được đào tạo từ đầu”, ở đây KN là kinh nghiệm.
Trong tin nhắn bạn bè thì khác hẳn: kn không có nghĩa cố định, mỗi người gõ tắt một kiểu. Cùng nhóm với những chữ như chữ k đứng một mình trong tin nhắn, cách hiểu chắc nhất là nhìn cả câu, hoặc hỏi lại người gửi.
Viết bài, viết báo cáo thì ghi ra sao?
Trong bài kiểm tra, bài luận hay văn bản gửi thầy cô, cơ quan, nên viết đủ chữ ở lần đầu: “kilônewton (kN)”, “hải lý/giờ (knot)”, “kinh nghiệm”. Riêng ký hiệu đơn vị đứng sau con số thì được giữ dạng tắt, vì đó là cách viết chuẩn của đơn vị đo. Với chữ KN nghĩa là kinh nghiệm, đừng dùng trong văn bản trang trọng: một lá đơn xin việc ghi “có 3 năm KN” trông vội vàng hơn hẳn “có 3 năm kinh nghiệm”. Muốn xem thêm các chữ tắt khác, có thể tra bảng chữ tắt người Việt quen dùng khi ghi chép.
Một lỗi hay gặp trong bài Vật lí: đổi 5 kN thành 500 N. Tiền tố kilo luôn là nghìn, nên 5 kN phải là 5.000 N.
Kn trong vở Vật lí, trên biển và trong tin nhắn
Kn là gì trong vật lý?
Trong Vật lí, ký hiệu đúng là kN, đọc là kilônewton, đơn vị đo lực. 1 kN bằng 1.000 N. Ký hiệu này thường dùng khi lực khá lớn, như lực kéo của xe, tải trọng của dầm hay sức chịu của dây cáp.
1 kN bằng bao nhiêu N và bao nhiêu kg?
1 kN bằng 1.000 N. Nếu quy về “kilôgam lực” theo cách nói đời thường, 1 kN xấp xỉ 102 kgf, tức gần bằng trọng lượng của vật nặng khoảng 102 kg. Lưu ý kg là đơn vị khối lượng, còn kN là đơn vị lực, nên đây chỉ là phép quy đổi gần đúng để dễ hình dung.
Kn trên tàu biển nghĩa là gì?
Trên tàu biển và trong tài liệu hàng hải, kn là viết tắt của knot (nút), đơn vị tốc độ bằng một hải lý mỗi giờ, khoảng 1,852 km/h. Tàu chạy 20 kn tức là khoảng 37 km/h.
Kn nghĩa là gì trên Facebook, trong tin nhắn?
Trên mạng xã hội, kn không có một nghĩa được thống nhất. Trong tin tuyển dụng, KN thường là “kinh nghiệm”; còn trong khung chat bạn bè, mỗi người có thể gõ tắt theo ý riêng. Gặp câu khó hiểu thì đọc cả đoạn hoặc hỏi lại, đừng đoán bừa.