Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Hỉ nộ ái ố là gì? Nghĩa bốn chữ Hán và gốc từ thất tình

Cập nhật 19/12/2025·MMavrick Nguyễn·7 phút đọc
Nội dung chính
  • Hỉ nộ ái ố: nghĩa từng chữ
  • Từ "thất tình" trong Lễ ký đến cụm bốn chữ của người Việt
  • Những từ đi cùng và dễ lẫn với hỉ nộ ái ố
  • Đặt câu với hỉ nộ ái ố

Hỉ nộ ái ố là cụm Hán Việt gồm bốn chữ chỉ bốn trạng thái tình cảm: mừng, giận, yêu, ghét. Người Việt dùng cả cụm để nói gọn về mọi cung bậc vui buồn thương ghét của con người. Viết “hỷ nộ ái ố” cũng đúng, chỉ khác cách ghi i/y. Hỏi “hỉ nộ ái ố nghĩa là gì” thì có thể đáp ngắn: đó là đủ mọi cảm xúc của một đời người.

Nghĩa ngắn Mừng, giận, yêu, ghét; nói chung là mọi cung bậc cảm xúc
Chữ Hán 喜 (hỉ) · 怒 (nộ) · 愛 (ái) · 惡 (ố)
Loại từ Cụm từ cố định, thường làm danh từ trong câu
Sắc thái Trang trọng, hơi văn chương; hay gặp trong văn nghị luận, lời bình
hỉ nộ ái ố là gì
hỉ nộ ái ố là gì? Mừng, giận, yêu, ghét

Hỉ nộ ái ố: nghĩa từng chữ

Mỗi chữ trong cụm là một từ Hán đứng độc lập. Gỡ từng chữ ra, ta thấy cả bốn vẫn còn sống trong tiếng Việt qua nhiều từ ghép quen thuộc.

  • Hỉ (喜): mừng, vui. Gặp trong hoan hỉ, song hỉ (chữ dán trong đám cưới), hỉ sự (việc vui).
  • Nộ (怒): giận. Gặp trong phẫn nộ, thịnh nộ, nộ khí.
  • Ái (愛): yêu, thương. Gặp trong ái quốc, ân ái, bác ái, luyến ái.
  • Ố (惡): ghét. Chữ này có hai âm đọc. Đọc ác thì nghĩa là xấu, dữ (độc ác, tội ác); đọc ố thì nghĩa là ghét, như trong tăng ố (căm ghét).

Chữ cuối dễ gây thắc mắc nhất. Nhiều bạn tưởng “ố” là chữ ố trong “ố vàng”, “hoen ố”. Không phải vậy. Ở đây là chữ 惡, cùng mặt chữ với “ác”, và nghĩa của nó là ghét bỏ, ghê sợ.

Ghép lại, bốn chữ xếp thành hai cặp đối nhau: mừng đối với giận, yêu đối với ghét. Hai cặp trái chiều ấy đủ phủ gần trọn những gì lòng người có thể trải qua, nên cả cụm thường được hiểu theo nghĩa khái quát hơn nghĩa từng chữ.

Từ “thất tình” trong Lễ ký đến cụm bốn chữ của người Việt

Thiên Lễ vận trong sách Lễ ký của Nho gia kể ra bảy thứ tình người sinh ra đã có, không cần học: hỉ (mừng), nộ (giận), ai (buồn), cụ (sợ), ái (yêu), ố (ghét), dục (muốn). Đó là thất tình, bảy thứ tình. Hỉ nộ ái ố là bốn trong bảy thứ ấy, được rút ra thành một cụm dễ nói.

Điều thú vị là người Trung Quốc ít nói “hỉ nộ ái ố”. Cụm họ quen dùng là 喜怒哀樂, đọc theo âm Hán Việt là hỉ nộ ai lạc: mừng, giận, buồn, vui. Còn tiếng Việt lại chuộng bốn chữ có cặp yêu – ghét. Có lẽ vì yêu với ghét là chuyện người Việt hay nói tới nhất khi bàn về lòng người.

Cách liệt kê bảy thứ tình cũng không hoàn toàn giống nhau giữa các sách. Có bản theo Nho gia như trên, có bản trong sách nhà Phật thay “cụ” (sợ) bằng “lạc” (vui). Vì vậy khi viết, chỉ nên nói hỉ nộ ái ố “nằm trong thất tình”, đừng khẳng định cứng một danh sách duy nhất.

Những từ đi cùng và dễ lẫn với hỉ nộ ái ố

Từ, cụm từ Nghĩa So với hỉ nộ ái ố
Vui buồn thương ghét Cách nói thuần Việt về mọi cảm xúc Gần như đồng nghĩa, nghe đời thường hơn
Hỉ nộ ai lạc Mừng, giận, buồn, vui Cụm quen trong tiếng Trung; thiếu cặp yêu – ghét
Thất tình lục dục Bảy thứ tình và sáu thứ ham muốn Rộng hơn; hỉ nộ ái ố chỉ là một phần
Vô cảm, dửng dưng Không động lòng trước điều gì Trái nghĩa về ý: không có hỉ nộ ái ố

Cần để ý một chỗ dễ nhầm. “Thất tình” trong “thất tình lục dục” là 七情, chữ thất nghĩa là bảy. Còn “thất tình” khi nói ai đó vừa bị người yêu bỏ là 失情, chữ thất nghĩa là mất. Hai từ đọc giống hệt mà nghĩa không dính gì đến nhau.

Muốn hiểu rộng hơn về chuyện lòng người lên xuống, có thể đọc thêm bài cảm xúc được tâm lý học định nghĩa ra sao.

Đặt câu với hỉ nộ ái ố

Cụm này hợp với lời văn hơn lời nói thường ngày. Vài câu mẫu ở những ngữ cảnh khác nhau:

  • Trong văn nghị luận: Con người ai cũng có hỉ nộ ái ố; điều đáng bàn là ta để cảm xúc dẫn đường hay biết dừng lại đúng lúc.
  • Khi bình một nhân vật: Chỉ qua ba trang truyện, tác giả đã cho người đọc thấy đủ hỉ nộ ái ố của một ông lão nghèo.
  • Trong lời khen diễn viên: Gương mặt chị chuyển từ hỉ sang nộ chỉ trong một cái nhíu mày.
  • Trong câu chuyện thường ngày: Sống chung một nhà, hỉ nộ ái ố gì cũng thấy hết, giấu nhau sao được.

Nhà Phật và các thầy dạy thiền hay nói tới việc nhìn rõ hỉ nộ ái ố khi nó vừa khởi lên, thay vì để nó cuốn mình đi. Lối tập này gần với điều mà bài giải nghĩa chánh niệm và cách tập mô tả.

Hỉ nộ ái ố: vài điều hay được hỏi

Hỷ nộ ái ố hay hỉ nộ ái ố mới đúng?

Cả hai đều chấp nhận được. Tiếng Việt có nhiều từ ghi được bằng cả i và y ở cuối âm tiết, như kỉ niệm/kỷ niệm. Điều cần giữ là dùng thống nhất một cách viết trong cùng một bài.

Chữ ố trong hỉ nộ ái ố có phải là “hoen ố” không?

Không. Ố ở đây là chữ Hán 惡, nghĩa là ghét. “Ố” trong “hoen ố”, “ố vàng” là từ thuần Việt chỉ vết bẩn, vết loang. Hai chữ chỉ trùng âm.

Thất tình lục dục là gì?

Thất tình là bảy thứ tình cảm như mừng, giận, buồn, sợ, yêu, ghét, muốn. Lục dục là sáu thứ ham muốn nảy ra từ các giác quan và ý nghĩ. Cả cụm dùng để nói con người ai cũng có đủ cảm xúc và dục vọng thường tình.

Hỉ nộ ái ố tiếng Anh nói thế nào?

Có thể dịch sát là joy, anger, love and hate. Khi chỉ muốn nói “đủ mọi cảm xúc”, tiếng Anh tự nhiên hơn với cụm the whole range of emotions.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
nổ hũ
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
febet
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
https://789betlove.com/
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
FB88
fb88
kèo nhà cái
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5