Dinh Độc Lập là dinh thự nằm ở số 135 đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, phường Bến Thành, Thành phố Hồ Chí Minh, khánh thành năm 1966 theo bản vẽ của kiến trúc sư Ngô Viết Thụ. Công trình từng là phủ tổng thống của Việt Nam Cộng hòa, gắn với trưa 30/4/1975, nay thuộc hàng di tích cấp quốc gia đặc biệt. Nhiều người còn gọi nơi này là Dinh Thống Nhất hay Hội trường Thống Nhất.
| Nghĩa ngắn | Tên một dinh thự lịch sử ở trung tâm TP.HCM |
| Gốc tên | Dinh (nơi ở và làm việc của người đứng đầu) + Độc Lập (獨立) |
| Thiết kế | Kiến trúc sư Ngô Viết Thụ; khởi công 1962, khánh thành 31/10/1966 |
| Xếp hạng | Di tích cấp quốc gia đặc biệt (2009) |
Dinh Độc Lập là công trình gì?
Hiểu từng chữ trước. Dinh trong tiếng Việt chỉ tòa nhà lớn nơi quan chức cấp cao ở và làm việc, như dinh tổng đốc, dinh thự. Độc lập (獨立) là tự đứng được một mình, không lệ thuộc ai; với một quốc gia, đó là tự chủ, không bị nước khác cai trị. Ghép lại, Dinh Độc Lập là tên riêng của một tòa dinh, không phải danh từ chung.
Về công năng, đây là phủ tổng thống của chính quyền Việt Nam Cộng hòa từ cuối năm 1966 đến tháng 4/1975. Sau năm 1975, dinh trở thành di tích, mở cửa cho khách tham quan và vẫn được dùng cho một số sự kiện lớn của thành phố.
Đi dọc đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa sẽ thấy ngay mặt tiền rất riêng: một lớp rèm hoa đá chạy dài, cách điệu từ những đốt trúc. Lớp rèm ấy vừa che nắng, đón gió theo lối nhà nhiệt đới, vừa gợi hình ảnh cây trúc quen thuộc của người Việt.
Dinh Độc Lập, Hội trường Thống Nhất hay Dinh Thống Nhất?
Cùng một khu đất, người ta có tới năm sáu cách gọi. Bảng dưới gom lại cho dễ phân biệt:
| Tên gọi | Chỉ cái gì | Ghi chú |
|---|---|---|
| Dinh Norodom | Tòa dinh cũ do người Pháp xây từ năm 1868 | Bị hư hại nặng năm 1962 và bị phá bỏ để xây mới |
| Dinh Độc Lập | Tòa nhà hiện nay, khánh thành năm 1966 | Tên chính thức của công trình |
| Dinh Tổng thống, Phủ Đầu Rồng | Tòa nhà hiện nay | Cách gọi dân gian trước năm 1975 |
| Hội trường Thống Nhất | Cơ quan quản lý di tích | Thuộc Văn phòng Chính phủ |
| Dinh Thống Nhất | Tòa nhà hiện nay | Cách gọi quen miệng, ghép từ hai tên trên |
Chỗ dễ nhầm nhất là Hội trường Thống Nhất. Đó là tên của đơn vị quản lý, không phải tên mới của tòa nhà; còn cái tên Dinh Thống Nhất chỉ là cách gọi quen miệng, chưa có văn bản nào đổi tên dinh như thế. Khi viết bài, ghi “Dinh Độc Lập” là chuẩn nhất. Chữ độc lập trong tên dinh cũng là chữ mở đầu dòng tiêu ngữ dưới quốc hiệu, được giải thích trong bài sáu chữ Độc lập – Tự do – Hạnh phúc.
Từ dinh Norodom đến công trình của Ngô Viết Thụ
Khu đất này có dinh thự từ thời Pháp thuộc. Năm 1868, người Pháp khởi công một tòa dinh lớn, về sau quen gọi là dinh Norodom, làm chỗ đặt bộ máy cai trị của người Pháp. Khi người Pháp rút đi, tòa dinh mang tên mới là Dinh Độc Lập.
Năm 1962, dinh cũ bị ném bom, hư hại nặng không sửa được. Chính quyền khi đó cho san phẳng và xây lại trên nền cũ theo bản thiết kế của Ngô Viết Thụ, người Việt Nam đầu tiên đoạt giải Khôi nguyên La Mã về kiến trúc. Công trình khởi công ngày 1/7/1962 và khánh thành ngày 31/10/1966. Từ đó dinh mới trở thành chỗ tổng thống Việt Nam Cộng hòa sống và điều hành công việc.
Trưa ngày 30/4/1975, xe tăng Quân Giải phóng húc đổ cổng dinh, tiến vào sân. Lá cờ Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam được kéo lên trên nóc dinh, khoảnh khắc được xem là dấu mốc kết thúc chiến tranh, mở ra thống nhất đất nước. Hình ảnh chiếc cổng sắt bị húc đổ vì thế có mặt trong rất nhiều sách sử và phim tư liệu.
Ngay năm 1976, tòa dinh đã có tên trong danh sách di tích cấp quốc gia về lịch sử, văn hóa. Ngày 12/8/2009, Thủ tướng Chính phủ ký quyết định đưa nơi này vào nhóm những di tích đầu tiên của Việt Nam được nâng lên hạng đặc biệt. Người muốn đọc thêm về thành phố quanh tòa dinh có thể tìm đến những vần thơ viết cho Sài Gòn hoa lệ.
Một chi tiết hay bị kể sai: chiếc dinh mà khách bước vào hôm nay không phải tòa nhà thời Pháp. Đó là công trình của thập niên 1960, chỉ giữ lại vị trí và cái tên của tòa dinh cũ.
Dinh Độc Lập: địa chỉ, tên gọi và người vẽ
Dinh Độc Lập ở đâu?
Ở số 135 đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, phường Bến Thành (trước đây thuộc Quận 1), Thành phố Hồ Chí Minh.
Dinh Độc Lập còn gọi là gì?
Trước năm 1975 dân gian gọi là Dinh Tổng thống hay Phủ Đầu Rồng. Sau này nhiều người quen gọi là Dinh Thống Nhất hoặc Hội trường Thống Nhất, dù Hội trường Thống Nhất thực ra là tên cơ quan quản lý.
Dinh Thống Nhất là gì?
Là cách gọi khác của chính Dinh Độc Lập, hình thành do ghép tên tòa nhà với tên cơ quan quản lý. Hai cái tên chỉ cùng một địa điểm.
Ai thiết kế Dinh Độc Lập?
Kiến trúc sư Ngô Viết Thụ. Ông kết hợp kiến trúc hiện đại với các chi tiết gợi văn hóa Á Đông, nổi bật là lớp rèm hoa đá hình đốt trúc ở mặt tiền.