Cheesy là tính từ tiếng Anh, dùng theo nghĩa lóng để chê một thứ sến, sáo, lố tay: câu tỏ tình quá ngọt, bài hát ủy mị, bộ phim nhiều cảnh rưng rưng đến mức người xem phải bật cười. Hỏi cheesy nghĩa là gì trong tình yêu thì đó chính là kiểu “sến súa”. Nhưng trên thực đơn đồ ăn nhanh, cheesy lại chỉ có nghĩa là nhiều phô mai.
| Nghĩa ngắn | Sến, sáo rỗng, cường điệu; cũng có nghĩa rẻ tiền, kém chất lượng |
| Gốc từ | Tiếng Anh: cheese (phô mai) + hậu tố -y |
| Loại từ | Tính từ; so sánh hơn cheesier, cao nhất cheesiest |
| Sắc thái | Chê nhẹ, thường mang tính trêu đùa; có khi dùng để tự giễu |
Cheesy vốn là chữ của phô mai?
Đúng vậy. Ở nghĩa đen, cheesy được ghép từ cheese với đuôi -y, giống cách tiếng Anh tạo ra salty (mặn) hay milky (có vị sữa). Một món cheesy là món có phô mai, vị phô mai hoặc kéo sợi như phô mai. Từ này có mặt trong tiếng Anh từ thời trung đại, khi còn viết là chesy.
Chuyện thú vị nằm ở nghĩa bóng. Các từ điển Anh – Mỹ hiện nay ghi thêm ít nhất ba nghĩa không dính gì tới đồ ăn:
- Sến, sáo, cường điệu: lời lẽ hay cảm xúc bị đẩy quá đà, nghe là thấy “diễn”. Đây là nghĩa người Việt gặp nhiều nhất.
- Rẻ tiền, làm ẩu: hiệu ứng phim giả trân, đồ trang trí lòe loẹt, món quà trông như mua vội ở sạp ven đường.
- Nụ cười gượng: a cheesy grin là nụ cười toe toét, cố tình, đôi khi không thật lòng.
Vì sao một chữ về phô mai lại thành chữ chê sến? Các từ điển chưa thống nhất câu trả lời; Wiktionary còn để trống phần giải thích cho nghĩa này. Thay vì đoán, cứ nhớ: gặp cheesy trong lời bình về phim ảnh, âm nhạc, lời tỏ tình thì gần như chắc chắn là nghĩa “sến”.
Đặt cheesy vào câu cho đúng chỗ
Người trẻ Việt hay chèn nguyên chữ cheesy vào câu tiếng Việt, đôi khi kèm so hoặc quá cho đủ ý. Mỗi ngữ cảnh dưới đây cho một sắc thái khác:
- Bình luận dưới video cầu hôn: “Lời thoại hơi cheesy nhưng nhìn hai người khóc thật mà mình cũng khóc theo.”
- Nhắn tin trêu bạn thân: “Ông viết caption sinh nhật người yêu cheesy thế, đọc xong nổi da gà.”
- Review phim: “Kỹ xảo rồng bay khá cheesy, nhìn như game đời cũ, nhưng kịch bản cứu lại được.”
- Tự giễu khi gửi lời chúc: “Biết là cheesy rồi, nhưng chúc cả nhà năm mới luôn bên nhau.”
- Ở quầy đồ ăn: “Cho em một phần khoai tây cheesy, thêm sốt.” (nghĩa đen: phủ phô mai)
- Trong lớp học tiếng Anh: “Don’t give me that cheesy grin!” (Đừng có cười cầu tài với cô!)
Để ý câu thứ tư: người nói tự nhận mình cheesy trước để đỡ ngượng. Dùng theo cách này, chữ cheesy giống một tấm khiên nhỏ, kiểu “biết sến mà vẫn muốn nói”.
Cheesy, sến, corny và cringe đứng cạnh nhau
| Từ | Điều bị chê | Ví dụ |
|---|---|---|
| Cheesy | Cảm xúc hoặc hình thức quá đà, sáo; hoặc rẻ tiền | Bài tình ca nhiều chữ “mãi mãi”, hiệu ứng phim giả |
| Sến (sến súa) | Tình cảm ủy mị, sướt mướt theo kiểu Việt | Câu “em là cả thế giới của anh” giữa căng tin |
| Corny | Cũ rích, nhạt, đùa kiểu đã nghe trăm lần | Câu chơi chữ của ông chú trong bữa giỗ |
| Cringe | Cảm giác ngượng của người xem, muốn quay đi | Xem lại clip mình hát karaoke năm lớp 8 |
Cheesy và corny hay đi chung, nhưng corny thiên về “cũ, nhạt”, còn cheesy thiên về “lố, ngọt quá”. Cringe thì khác hẳn: nó nói về cảm giác của người nhìn chứ không phải đặc điểm của món đồ. Một lời tỏ tình cheesy có thể đáng yêu; một lời tỏ tình khiến cả lớp cringe thì thường là thảm họa. Muốn hiểu kỹ cảm giác ngượng thay ấy, xem bài giải nghĩa chữ cringe của dân mạng. Còn phần gốc gác của chữ tiếng Việt tương đương thì có ở bài chuyện chữ sến và sến súa.
Viết bài văn thì đổi cheesy thành gì?
Trong bài làm văn, đơn từ hay email gửi thầy cô, nên thay cheesy bằng từ tiếng Việt cho rõ nghĩa. Tùy ý muốn nói, có thể chọn:
- ủy mị, sướt mướt, cải lương khi chê cảm xúc quá đà;
- sáo rỗng, khuôn sáo, công thức khi chê lời lẽ lặp lại, thiếu ý riêng;
- rẻ tiền, thô, kém chau chuốt khi chê hình thức, kỹ xảo;
- nhiều phô mai, phủ phô mai khi tả món ăn.
Chữ “sến” vẫn là khẩu ngữ, hợp với lời nói hơn văn viết trang trọng. Cheesy và sến có chung một điểm mà người học tiếng Anh dễ bỏ qua: cả hai đều là lời nhận xét chủ quan. Cùng một câu “anh sẽ chờ em dù bao lâu”, người này thấy cheesy, người kia thấy cảm động. Kho tiếng lóng tuổi teen đang thịnh cũng vậy, sống nhờ cảm giác chung của một nhóm người hơn là một định nghĩa cứng.
Cheesy trong tình yêu, trên menu và trước ống kính
Cheesy nghĩa là gì trong tình yêu?
Là những lời nói, cử chỉ lãng mạn bị đẩy quá tay: thơ tỏ tình đầy chữ “định mệnh”, nến hoa trải kín lối đi, tin nhắn chúc ngủ ngon dài ba màn hình. Gọi là cheesy chưa hẳn là chê; nhiều cặp đôi gọi nhau cheesy một cách trìu mến.
Cheesy là sến hay rẻ tiền?
Cả hai, tùy chủ đề. Nói về cảm xúc, lời lẽ, âm nhạc thì cheesy gần với sến, sáo. Nói về đồ vật, kỹ xảo, trang trí thì cheesy nghiêng về rẻ tiền, làm qua loa.
Đồ ăn cheesy có phải đồ ăn sến không?
Không. Trên thực đơn, cheesy dùng nghĩa đen: món có nhiều phô mai, như mì cheesy, gà sốt cheesy. Không ai chê món ăn sến bằng chữ này cả.
Cheesy grin là kiểu cười gì?
Là nụ cười toe toét, cố nhe răng cho thật rộng, thường thấy khi ai đó muốn lấy lòng hoặc đang làm bộ vô tội. Từ điển ghi chú nụ cười này có thể không thật lòng.
Cheesy đọc thế nào?
Đọc gần như “chí-di”, nhấn âm đầu, âm “s” giữa chữ phát thành /z/. Viết đúng là c-h-e-e-s-y, hai chữ e, không viết “cheezy” trong văn bản chuẩn.