Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Biết điều là gì? Người biết điều cư xử ra sao, khác gì khôn lỏi?

Cập nhật 08/06/2025·MMavrick Nguyễn·7 phút đọc
Nội dung chính
  • Biết điều là biết giữ đúng phần mình
  • Biết điều khác khôn lỏi và nhún nhường ở chỗ nào?
  • Biết nhiều có bằng biết điều không?
  • Người biết điều trong mấy tình huống quen

Biết điều là biết lẽ phải trái và cư xử đúng mực với người khác: hiểu mình đang ở vị trí nào, nên nói gì, nên nhận bao nhiêu, nên nhường chỗ nào. Người biết điều không để người đối diện rơi vào thế khó xử. Muốn hình dung người biết điều là người như thế nào, hãy nghĩ tới vị khách ăn cỗ biết dừng đũa đúng lúc.

Nghĩa ngắn Biết lẽ phải trái, đối xử đúng mực, không đòi quá phần mình
Loại từ Tính từ: “rất biết điều”, “ăn ở biết điều”
Cấu tạo Biết + điều (lẽ, việc phải, như trong “điều hay lẽ phải”)
Trái nghĩa Không biết điều, vô ý tứ, được đằng chân lân đằng đầu
biết điều là gì
biết điều là gì? Biết lẽ phải trái, cư xử đúng mực

Biết điều là biết giữ đúng phần mình

Từ điển của Viện Ngôn ngữ học giảng biết điều là biết lẽ phải trái, biết đối xử đúng mực. Chữ điều ở đây không phải “một việc” chung chung, mà là cái lẽ nên làm, cái mực nên giữ. Người biết điều cân được hai thứ cùng lúc: mình muốn gì, và người kia đang ở trong hoàn cảnh nào.

Vì thế biết điều hiện ra rõ nhất trong những chuyện rất nhỏ:

  • Mượn xe của bạn, cậu ấy đổ đầy xăng rồi mới trả. Đúng là người biết điều.
  • Được anh chị mời đi ăn, em chọn món vừa phải chứ không gọi món đắt nhất thực đơn.
  • Ở nhờ nhà bác mấy hôm, cô cháu dậy sớm quét sân, rửa bát, không đợi ai nhắc.

Không câu nào có chữ “lễ phép” hay “tốt bụng”, nhưng đều cho thấy một sự tinh ý: biết phần mình đến đâu và không để người khác thiệt vì mình.

Trong khẩu ngữ, từ này còn có một cách dùng nghe gắt hơn: “Biết điều thì trả lại đây!” Ở câu ấy, biết điều mang nghĩa “khôn ngoan mà làm theo”, gần với một lời cảnh cáo. Cách nói này chỉ hợp lúc tranh cãi, không nên đưa vào bài văn.

Cũng vì đọc lướt mà nhiều người gõ nhầm thành “biết đều”; cách viết đúng có ở bài phân biệt biết đều với biết điều.

Biết điều khác khôn lỏi và nhún nhường ở chỗ nào?

Từ Điểm chính Ví dụ
Biết điều Đúng mực, công bằng với người khác, biết nhận và biết nhường Nhận phần việc khó về mình vì mình là người khỏe nhất nhóm
Tế nhị Khéo trong lời nói, tránh làm người khác ngượng Góp ý riêng chứ không nói giữa đám đông
Khôn lỏi Khéo vì lợi riêng, lách để mình hưởng phần hơn Chen lên đầu hàng khi không ai để ý
Nhún nhường Tự hạ mình, nhường người khác; có khi quá mức thành cam chịu Việc gì cũng “thôi, để người ta”
Không biết điều Đòi quá phần, vô ý trước hoàn cảnh của người khác Được cho ở nhờ lại chê nhà chật

Ranh giới khó nhất là giữa biết điều và khôn lỏi, vì cả hai đều “biết tính”. Người khôn lỏi tính để mình được lợi; người biết điều tính để không ai bị thiệt, kể cả mình. Ai muốn nhìn kĩ kiểu khôn thứ hai có thể đọc bài kiểu khôn vặt chỉ lo phần mình.

Biết điều cũng không đồng nghĩa với nhịn tất cả. Một người biết điều vẫn nói “không” khi bị đòi hỏi vô lí, vẫn đòi lại món nợ đã quá hạn. Đúng mực là đúng với cả hai phía. Chuyện cư xử sao cho vừa lòng nhau còn được bàn rộng hơn trong bài giải nghĩa chữ ứng xử và văn hóa ứng xử.

Biết nhiều có bằng biết điều không?

Người ta hay nói “biết nhiều không bằng biết điều”. Câu này hay được lấy làm đề nghị luận về lối sống, và có thể triển khai theo bốn ý:

  1. Giải thích: “biết nhiều” là hiểu biết rộng, nhiều kiến thức; “biết điều” là hiểu lẽ phải và cư xử đúng mực. Câu nói không chê việc học, mà nhắc rằng kiến thức chưa đủ để người khác quý mình.
  2. Biểu hiện: biết lắng nghe trước khi tranh luận; được giúp thì nhớ ơn; ở tập thể thì không giành phần dễ.
  3. Vì sao đáng quý: người biết điều làm người xung quanh thấy dễ chịu, được tin cậy, được giúp lại khi cần.
  4. Mặt trái cần tránh: đừng nhầm biết điều với xu nịnh hay im lặng trước cái sai; biết điều mà thiếu chính kiến thì thành ba phải.

Kho lời dạy của ông bà về chuyện ăn nói, đối đãi rất phong phú, gom lại ở trang những câu ca dao răn chuyện đối đãi bằng lời. Một dẫn chứng gần gũi cho bài văn: đứa trẻ được cho quà, việc đầu tiên là chạy đi khoe với cả nhà rồi chia cho em; bố mẹ chẳng cần dạy chữ “biết điều”, vì nó đã ở ngay trong cử chỉ ấy.

Người biết điều trong mấy tình huống quen

Người biết điều là người như thế nào?

Là người biết phần mình đến đâu: không đòi quá công sức đã bỏ ra, biết cảm ơn khi được giúp, biết lui khi người khác đang khó. Họ không cần nói nhiều mà người xung quanh vẫn thấy dễ chịu.

Không biết điều là gì?

Là cư xử quá phần, không nghĩ tới hoàn cảnh của người khác, như được nhờ một lần lại đòi thêm lần nữa. Đây là lời chê khá nặng, nên dùng với người thân cần nói khéo.

Biết điều tiếng Anh là gì?

Tùy ngữ cảnh, có thể dịch là considerate (biết nghĩ cho người khác), tactful (khéo léo, tế nhị) hoặc reasonable (biết lẽ phải, không đòi quá đáng).

Biết điều có phải là nhịn nhục không?

Không. Nhịn nhục là chịu thiệt để yên chuyện; biết điều là giữ đúng mực cho cả hai bên. Người biết điều vẫn có thể từ chối, vẫn có thể góp ý thẳng, miễn là đúng lúc và đúng cách.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
nổ hũ
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
febet
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
https://789betlove.com/
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
FB88
fb88
kèo nhà cái
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5