Bỏ qua tới nội dung
Thư viện văn học số
Tra chính tả
Lớp mấy?
Là gì?

Bất đắc dĩ là gì? Chữ 不得已, cách dùng và khác miễn cưỡng ra sao?

Cập nhật 23/06/2026·MMavrick Nguyễn·7 phút đọc
Nội dung chính
  • Bất đắc dĩ: không muốn mà vẫn phải làm
  • 不得已: không được thôi
  • Cực chẳng đã, miễn cưỡng, buộc lòng: chọn từ nào?
  • Chàng thợ gốm thành thầy lang bất đắc dĩ

Bất đắc dĩ là ở vào thế không muốn chút nào mà vẫn phải làm, vì hoàn cảnh không cho mình chọn cách khác. Từ này hay đứng trước “phải” (bất đắc dĩ phải nhận) hoặc đứng sau một danh từ chỉ vai trò (thầy lang bất đắc dĩ). Nghĩa của bất đắc dĩ gần với “cực chẳng đã”, “đành lòng”.

Nghĩa ngắn Không muốn nhưng buộc phải làm, không còn cách nào khác
Gốc từ Hán Việt 不得已: bất (không) + đắc (được) + dĩ (thôi, dừng)
Loại từ Tính từ, thường làm phụ ngữ cho động từ hoặc đứng sau danh từ
Đồng nghĩa Cực chẳng đã, vạn bất đắc dĩ, buộc lòng, đành phải
bất đắc dĩ là gì
bất đắc dĩ là gì? Không muốn mà vẫn phải làm

Bất đắc dĩ: không muốn mà vẫn phải làm

Thử hình dung một cậu học sinh được cô giao dẫn chương trình văn nghệ vì bạn phụ trách bị ốm. Cậu chẳng thích đứng trước đông người, từ chối thì không tiện, thế là bất đắc dĩ cầm micro. Tình huống ấy gói đủ ba nét của từ: mình không muốn, có một sức ép bên ngoài, và cuối cùng mình vẫn làm.

Mục từ này trong từ điển tiếng Việt đi kèm một ví dụ rất đời: từ chối không tiện, bất đắc dĩ phải nhận. Trong câu, từ này có hai chỗ đứng quen thuộc.

  • Trước động từ, thường kèm “phải” hoặc “mới”: Trời mưa to quá, cả đoàn bất đắc dĩ phải hoãn chuyến leo núi. Có bất đắc dĩ lắm mẹ mới nhờ hàng xóm trông em.
  • Sau danh từ chỉ vai trò, nghĩa là người rơi vào vai ấy ngoài ý muốn: đầu bếp bất đắc dĩ (người phải nấu cơm vì cả nhà đi vắng), người hùng bất đắc dĩ (người cứu được ai đó chỉ vì tình cờ có mặt).

Lối nói thứ hai rất được báo chí ưa dùng, vì nó vừa kể chuyện vừa có chút hài hước. Một ông bố ở nhà trông con khi vợ đi công tác dễ được bạn bè gọi đùa là “bảo mẫu bất đắc dĩ”.

不得已: không được thôi

Ba chữ Hán ghép lại khá gọn. Bất (不) là không. Đắc (得) là được, như trong đắc ý, đắc thắng. Dĩ (已) có hai nghĩa hay gặp: “đã”, như trong dĩ vãng, và “thôi, ngừng”. Ở đây là nghĩa thứ hai. Ghép theo đúng thứ tự, 不得已 là “không được thôi”: muốn dừng lại mà không được dừng.

Hiểu thế thì thấy tiếng Việt dịch rất khéo bằng chữ cực chẳng đã. “Đã” trong câu này cũng là thôi, là xong. Từ điển Hán Việt giảng 不得已 bằng chính mấy chữ thuần Việt ấy: chẳng đặng đừng, cực chẳng đã, không làm khác đi được. Muốn đọc thêm về cách những yếu tố gốc Hán ghép thành từ, có bài lớp từ gốc Hán và cách tách nghĩa từng chữ.

Cực chẳng đã, miễn cưỡng, buộc lòng: chọn từ nào?

Từ Sắc thái Ví dụ
Bất đắc dĩ Hoàn cảnh ép, không còn đường khác; trung tính, dùng được trong văn viết Bất đắc dĩ phải bán mảnh vườn để chữa bệnh cho mẹ
Vạn bất đắc dĩ Mạnh hơn: đến bước đường cùng mới làm Vạn bất đắc dĩ tôi mới phải vay nóng
Cực chẳng đã Thuần Việt, giàu cảm xúc, hay dùng khi kể Cực chẳng đã chị mới để con ở quê
Miễn cưỡng Nhấn vào thái độ: làm mà không vui, làm cho có Cậu ấy miễn cưỡng gật đầu
Trái nghĩa Tự nguyện, tình nguyện, vui lòng, sẵn lòng Em tự nguyện ở lại trực lớp

Bất đắc dĩ và miễn cưỡng hay bị thay cho nhau, nhưng trục của chúng khác. Bất đắc dĩ nói về hoàn cảnh: ngoài kia có thứ buộc mình phải làm. Miễn cưỡng nói về thái độ: trong lòng mình không thuận. Một người có thể bất đắc dĩ nhận việc rồi làm rất hết lòng. Ngược lại, có người được giao việc bình thường vẫn làm một cách miễn cưỡng. Từ gần âm khiên cưỡng lại thuộc chuyện khác hẳn, xem bài lập luận khiên cưỡng khác miễn cưỡng chỗ nào.

Chàng thợ gốm thành thầy lang bất đắc dĩ

Truyện cổ tích Thày lang bất đắc dĩ là ví dụ dễ nhớ nhất cho nghĩa của từ. Anh Tâm làm nghề nung đất, bị kẻ có thế lực gài bẫy bắt vào dinh quan chữa bệnh. Chối thì bị đánh, anh đành liều. Cái liều ấy lại khiến người bệnh bật cười và khỏi bệnh, thế là tiếng tăm “thầy lang” bay tới tận cung vua. Cả chuỗi chuyện đều xảy ra ngoài ý muốn của anh, đúng như cái tên truyện. Bản kể đầy đủ có ở trang truyện cổ tích về chàng thợ nung đất chữa bệnh.

Chỗ hay của truyện là nhân vật không chọn vai thầy thuốc, nhưng khi đã bị đẩy vào thì anh xoay xở bằng sự nhanh trí của mình. Cách dùng “X bất đắc dĩ” trong lời nói hằng ngày cũng giữ đúng cái duyên ấy: không muốn, nhưng đã làm thì làm cho ra trò.

Mấy lối dùng bất đắc dĩ dễ trượt

Bất đắc dĩ nghĩa là gì trong câu “bất đắc dĩ lắm mới phải làm”?

Câu ấy nhấn mạnh mức độ: người nói đã cố tránh đến cùng, chỉ khi không còn cách nào khác mới làm. Chữ “lắm” và “mới” làm cho lời nói nghe như một lời phân trần, xin người nghe thông cảm.

Vạn bất đắc dĩ là gì?

Là mức cao nhất của bất đắc dĩ, chữ “vạn” (muôn) nhấn thêm rằng trong muôn cách không còn cách nào khác. Từ này thường dùng khi nói về một quyết định khó, chẳng hạn bán đất hương hỏa hay bỏ học đi làm.

Viết “bất đắt dĩ” hay “bất đắc dỉ” có được không?

Không. Chữ giữa là đắc (được), viết vần “ắc”; chữ cuối là dĩ thanh ngã. Cách viết đúng duy nhất là bất đắc dĩ.

Bất đắc dĩ tiếng Anh là gì?

Khi đứng trước động từ, có thể dịch là reluctantly hoặc have no choice but to. Lối “người hùng bất đắc dĩ” thì tiếng Anh có sẵn cụm reluctant hero hay accidental hero.

Vietnammm
VJOL
Lu88
https://sunwin.vision/
hitclub
hitclub
manclub
zowin
yo88
cakhiatv
xoilac
gavangtv
trực tiếp bóng đá
xoilac tv
xoilac tv
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
xem bóng đá trực tiếp
socolive
trực tiếp bóng đá
cakhiatv
thapcamtv
90phut
luongsontv
Socolive
Cakhiatv
Tiếu lâm tv
90phut
Thapcamtv
Luongsontv
sunwin
hitclub
go88
lô đề uy tín
https://hitclub3.jp.net/
kqbd
7m
789club
b52
bomwin
https://trangcacuocbongda.bio/
iwin
vaobet
hitclub
https://tylekeonhacai.top/
https://sunwinn.za.com/
https://go881.jp.net/
7m
game bài đổi thưởng
Rikvip
kèo nhà cái
rikvip
game bài đổi thưởng
kèo nhà cái
hitclub
sunwin
789club
Kèo nhà cái
b52 club
b52 club
sunwin
kèo nhà cái
kèo bóng đá hôm nay
cá cược bóng đá
cakhiatv
socolive
Kèo nhà cái
game bài
Go88
Hitclub
Nhà cái uy tín
Bongdalu
iwinclub
rikvip
go88
sunwin
789club
b52
kèo nhà cái
kqbd
b52 club
ok9
https://fly88h.com/
bắn cá đổi thưởng
FB88
FB88
FB88
fb88
tỷ lệ bóng đá hôm nay
tỷ lệ bóng đá hôm nay
Twin68
new88
new88
Xóc đĩa
ww88
tylekeonhacai
https://tylekeonhacai.co.com/
sin88
V9bet
nổ hũ
hitclub
Game bài 789club
BongdaNET
keonhacai5
Game bài 789club
7m
sun win
https://lucky88.us/
8xbet
Sunwin
Game Go88
sunwin
https://keonhacai5.us.org/
B52 CLUB
Hit Club
https://keonhacai.gb.net/
kèo nhà cái
Iwin68
dn88
go8
cakhiatv
xôi lạc tv
socolive
bóng đá tv
lv88
gg88
https://vuaxocdia.me/
JBO
CakhiaTV
Socolive
b52club
lô đề online
https://mm88.blog/
88xx
au88
sc88
go8
go99
mb88
mu88
new88
bet88
tỷ lệ kèo
tỷ lệ kèo nhà cái
Go88
nowgoal
tỷ lệ kèo bóng đá anh
https://keonhacai6.io/
Luck8
B29
Rikvip
B52club
hitclub
bet168
w 88
Kqbd
ee88
https://mm88.press/
kèo bóng đá
sunwin
f168
uu88
rikvip
xocdia88
Tài xỉu online
188bet
kqbd
sonclub
alo789
xóc đĩa online
88vin
bay789
kwin
sunwin
https://sunwin35.io/
mu88
sunwin
Hay88
Hay88
Hay88
Hay88
https://sunwins.eu.com
hitclub
Game bài đổi thưởng
v9bet
go88
b52 club
https://98win.kiwi/
au88
B52club
https://sunwinkt.com/
AE888
Sunwin
go88
go88
e39
kqbd
Socolive TV
B33
Go88
link tải sunwin
kèo nhà cái
hit club
Keonhacai
kèo nhà cái 5
https://keonhacaim88.info/
https://keonhacaim88.info/
kèo nhà cái
go88
B52
kèo nhà cái
kèo nhà cái
kết quả bóng đá
789bet
cakhiatv
trực tiếp bóng đá
Sunwin
sunwin
ok9
789Club
Sumclub
Xóc đĩa
Sunwin
sun win
bet88
u88
cm88
Tai xiu
go 88
https://sunwinvy.com/
xoilactv
http://taixiuonline.markets/
go 88
23win
game bai doi thuong
tài xỉu 789club
Tỷ lệ kèo
kèo nhà cái
Hitclub
https://vuaxocdia.me/
Sunwin
hitclub
789club
trực tiếp bóng đá socolive
cm88
tỷ lệ kèo
kèo nhà cái uy tín
tỷ lệ kèo
nhận định bóng đá
Sunwin
kqbd
Xóc đĩa
cm88
kèo nhà cái
cá cược bóng đá
789WIN
tỷ lệ kèo nhà cái
hitclub
kèo nhà cái
789Club
Nhà cái Xocdia88
sunwin
HITCLUB
đánh đề online
qq8876 net
tg88
kubet
fv88
68gamebai
33win
Sunwin
Socolive
tỷ lệ kèo
kết quả bóng đá
sunwin
ta88
https://go88n.co/
kèo bóng đá hôm nay
kèo nhà cái
hello88
hitclub
KÈO NHÀ CÁI
XÓC ĐĨA ONLINE
lô đề trực tuyến
đánh bài
kèo nhà cái 5
Xóc đĩa
tỷ lệ kèo nhà cái
Kèo nhà cái
game bài đổi thưởng
https://ae888.co.com/
bắn cá đổi thưởng
au88
789bet
rikvip
hitclub
sunwin
lô đề online
Exness
kubet
GG88 COM
kết quả bóng đá
RR88
FB88
fb88
kèo nhà cái
kèo nhà cái
lô đề online
AO88
kèo bóng đá
lô đề online
hitclub
go88
Tải go88
go88
hitclub
hit club
KQBD
Vb88
X8
tỷ lệ kèo
s666
s66
kèo nhà cái 5